Tomorrowland 2016 in België.
Tomorrowland 2016 in België. © AFP

Tomorrowland screent festivalbezoekers - zeker 38 man zijn niet welkom

Volgens de Belgische Privacycommissie is de screening onwettig

De Belgische politie ligt onder vuur omdat ze alle kaartkopers van het dancefestival Tomorrowland aan een screening heeft onderworpen. Zeker 38 danslustigen kregen te horen dat ze volgend weekend niet welkom zijn op het festival, op basis van hun politiedossier. Volgens de Belgische Privacycommissie is zo'n algemene screening onwettig, zelfs in tijden van terreur. De Privacycommissie en het Comité P, dat toezicht houdt op de Belgische politiediensten, stellen een onderzoek in.

De geweigerden kregen de afgelopen dagen te horen dat ze niet zullen worden toegelaten 'wegens een voorval uit hun verleden'. De festivalgangers kregen geen informatie over de precieze reden voor de weigering. Hun ticket wordt terugbetaald. De screening was mogelijk doordat kaartkopers van Tomorrowland vooraf hun volledige naam, adres en geboortedatum hadden moeten opgeven.

De Belgische politie erkende dinsdag dat zij aan de basis ligt van de weigeringen. Zij heeft de namen van alle 400 duizend bezoekers door een politiedatabank gehaald. Ook de achtergrond van buitenlandse festivalgangers de helft van het publiek zou zijn gecontroleerd. Volgens de Belgische politie is zo'n screening gerechtvaardigd gezien de terreurdreiging.

Volgens de Belgische politie is zo'n screening gerechtvaardigd gezien de terreurdreiging

'De veiligheidsmaatregel kun je vergelijken met de fysieke betonblokken die bij grote evenementen worden geplaatst', aldus politiewoordvoerder Peter De Waele. 'Hier hebben we gekeken we of we ook een soort digitale betonblokken konden creëren.' In België geldt sinds de aanslagen van 22 maart 2016 het op een na hoogste dreigingsniveau, niveau 3.

Maar volgens de Belgische Privacycommissie, die al 35 klachten zegt te hebben ontvangen, is zo'n algemene screening onwettig, zelfs in tijden van terreurdreiging. 'Niveau 3 wordt vandaag heel vaak aangehaald, maar dat is geen argument om de grondwet te schenden', aldus Caroline De Geest, woordvoerder van de Privacycommissie, in de krant Het Nieuwsblad.

Volgens de commissie is het natrekken van iemands juridische antecedenten enkel toegelaten bij een aanwijsbaar risico of een concrete verdenking. Een algemene screening van alle tickethouders is een 'inbreuk op de persoonlijke levenssfeer'. Bovendien zou een controle op basis van algemene politiedatabanken het net veel te breed uitwerpen. 'Je kunt al voor het roken van een jointje in die politiedatabank terechtkomen', aldus De Geest.

Hoewel de federale politie benadrukt de screening zorgvuldig te hebben uitgevoerd en elk dossier persoonlijk te hebben behandeld, wekken enkele casussen in de Belgische media inderdaad twijfel over de precisie van de screening. Een geweigerde festivalganger zegt in zijn leven slechts één keer met de politie in aanraking te zijn gekomen, toen hij dronken achter het stuur werd betrapt. 'Als dat de reden is, dan zouden er veel niet binnen mogen, toch?', aldus de 25-jarige man in de krant Het Laatste Nieuws.

De Belgische politie vergelijkt de weigering van enkele festivalgangers met een stadionverbod voor hooligans

In de Belgische media toont de politie zich verongelijkt. 'Als er iets gebeurt, klinkt het achteraf dat we te weinig hebben gedaan', aldus politiewoordvoerder Peter De Waele. 'En nu doen we weer te veel. We doen dit niet voor ons plezier. De veiligheid staat voorop.'

De Belgische politie vergelijkt de weigering van enkele festivalgangers met een stadionverbod voor hooligans, maar volgens privacydeskundigen gaat die vergelijking niet op. 'Achter dat stadionverbod zit een hele wetgeving om het privacyconform te maken', aldus Paul De Hert, privacydeskundige van de Vrije Universiteit Brussel, in de krant De Morgen.

De Belgische politie, de organisatie van Tomorrowland en de Belgische Privacycommissie zitten vandaag samen om over de kwestie te discussiëren. De Privacycommissie heeft niet de bevoegdheid om rechtstreeks tussen te komen. 'Maar als er effectief onwettelijk gewerkt wordt, kan dat een aanleiding zijn voor verdere gerechtelijke stappen', aldus woordvoerster De Geest.


Hoe zit het eigenlijk hier in Nederland, waar ook dit jaar ruim 900 festivals worden georganiseerd waar miljoenen mensen op afkomen?

Berend Schans, directeur van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF) is resoluut als hem de vraag wordt gesteld of zijn brancheorganisatie of individuele organisaties van Nederlandse festivals zijn benaderd om mee te werken aan digitale screening. 'Nee, we zijn niet door de Nederlandse politie of de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) benaderd om mee te werken aan digitale screening.'

Natuurlijk heeft hij de berichtgeving uit België gevolgd. Een goed idee? 'Een sleepnetmethode zoals in België is toegepast, lijkt mij niet wenselijk. Ook lijkt het mij niet de bedoeling dat mensen geweigerd worden op een festival omdat ze in het verleden voor vergrijpen zijn veroordeeld die niets te maken hebben met religie gerelateerde radicalisering.'

Een sleepnetmethode zoals in België is toegepast, lijkt mij niet wenselijk

Berend Schans, directeur van de VNPF

Hij begrijpt de bezorgdheid bij artiesten en bezoekers naar aanleiding van terreurdreiging en aanslagen zoals eerder dit jaar in Manchester. 'Veiligheid staat hoog in het vaandel. De bij de VNPF aangesloten podia en festivals doen er alles aan om een zo veilig mogelijke en tegelijk prettige omgeving te creëren. Daarbij is het aan onze leden om over te gaan op het screenen van bezoekers in het kader van terreurdreiging. Maar er zijn ons geen voorbeelden bekend van leden die, zoals Tomorrowland in België heeft gedaan, alle bezoekers door de politie laten screenen. Mochten ook Nederlandse festivals op dit middel overgaan, dan lijkt het ons wel noodzakelijk dat dit past binnen de grenzen van privacywetgeving.'

Intussen is het dreigingsniveau in Nederland al een tijd lang substantieel. De VNPF staat in nauw contact staat met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). 'Als er concrete aanwijzingen zijn van terreurdreiging, worden wij daarvan op de hoogte gesteld. Er worden door de festivals zichtbare en onzichtbare maatregelen genomen om de veiligheid van bezoekers zo goed mogelijk te waarborgen.' Of hij daar voorbeelden van kan geven? 'Nee, daar kan ik omwille van de veiligheid en als zodanig afgestemd met de NCTV namens onze leden niets over zeggen.'

Geen digitale screening dus. Geheime veiligheidsmaatregelen. Rijst de vraag of festivals en poppodia in Nederland überhaupt bezoekers vooraf weren. Misschien niet vanwege terreurdreiging, maar dan misschien vanwege eerdere verstoringen. Ook hierover is Schans duidelijk: 'De VNPF hanteert geen 'zwarte lijst' van bezoekers die vanwege eerdere verstoringen, drugsverkoop of molesteren van andere bezoekers niet welkom zijn.'

Iñaki Oñorbe Genovesi