Lana Del Rey
Lana Del Rey © AFP

Radiohead beschuldigt Lana Del Rey van plagiaat

Heeft popster Lana del Rey een hit van Radiohead geplagieerd? Juist het nummer dat die band van The Hollies had gepikt? Lastig: in de popmuziek wemelt het van zulke claims.

Singer-songwriter Lana Del Rey is door de Engelse rockband Radiohead op het matje geroepen. Volgens de band vertoont Del Reys' nummer Get Free uit 2017 een dermate grote gelijkenis met het nummer Creep van Radiohead uit 1993, dat er sprake is van auteursrechtinbreuk.

Hoewel Del Rey ontkent dat zij zich heeft laten inspireren door Radiohead, heeft de zangeres wel aangeboden de zaak te schikken en 40 procent van haar inkomsten af te dragen aan Radiohead. Maar volgens Radioheads agent Warner/Chappell is nog geen zaak aangespannen.

Opvallend is overigens dat in de jaren negentig de songwriters Albert Hammond en Mike Hazlewood met succes Radiohead hebben aangeklaagd vanwege precies hetzelfde nummer Creep. Creep bleek deels gekopieerd te zijn van het nummer The Air That I Breathe, dat Hammond en Hazlewood voor de band The Hollies schreven. Sindsdien worden de beide songwriters door Radiohead keurig vermeld als coauteurs van Creep en ontvangen de heren een deel van de royalty's.

Eerdere claims wegens auteursrechtschending

Del Rey is zeker niet de eerste artiest die wordt beschuldigd van plagiaat. In de muziekwereld stikt het van de claims wegens auteursrechtschending.  

Zo werd ex-Beatle George Harrison door de rechter ooit op zijn vingers getikt omdat het nummer My Sweet Lord te veel leek op He's So Fine van de meidenband The Chiffons. Blurred Lines van Robin Thicke bleek deels overgenomen van Marvin Gayes Got to Give It Up. Thicke moest op last van de rechter 7 miljoen dollar betalen aan de erven Gay. 

En op dit moment ligt bij de rechtbank in New York een aanklacht van songwriter Paul Rose die beweert dat U2 het nummer The Fly uit 1991 zou hebben geplagieerd van zijn nummer Nae Slappin' uit 1989.

Wel of geen inbreuk?

De vraag of er in zo'n muziekkwestie ook daadwerkelijk sprake is van auteursrechtinbreuk, is vaak niet eenvoudig te beantwoorden. Met name doordat een muziekwerk uit veel verschillende elementen bestaat (tempo, melodie en sfeer) zijn dit soort zaken complex en moeilijk voorspelbaar.

Eerst zal een rechter moeten beoordelen of het onderdeel waarop de klager zich beroept überhaupt wel onder de bescherming van het auteursrecht valt. Gaat het slechts om een enkele maat, dan is dat waarschijnlijk te weinig om voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking te komen. Enige substantie is wel vereist.

Ook als alleen een bepaalde stijl is overgenomen, biedt de wet geen bescherming. Stijl wordt in principe niet door het auteursrecht gedekt. En mocht blijken dat de klager de muziek eerder zelf ergens vandaan heeft geplukt, houdt het ook snel op.

Pas als is vastgesteld dat inderdaad sprake is van een door het auteursrecht beschermd werk, komt de tweede vraag aan de orde: komt de ander daar zo dicht bij in de buurt dat hij inbreuk maakt op dat recht? Heeft de ander de beschermde elementen overgenomen waardoor de muziek dezelfde totaalindruk heeft gekregen? Zo ja, kan er sprake zijn van een inbreuk.