Martin Fondse
Martin Fondse © J.W. Bullee

Muzikale 'omnivoor' Martin Fondse geëerd in Bimhuis

Concert - Uitreiking en muzikaal programma Boy Edgar Prijs 2017

Vanaf de jaren negentig manifesteert Martin Fondse (50) zich als een ware muzikale duizendpoot. De 'omnivore muzikale geest' vierde woensdagavond de Boy Edgar Prijs met een concert, begeleid door een gelegenheidsorkest.

Zie ze daar opgelijnd op het podium staan: hoornist Morris Kliphuis, trompettist Eric Vloeimans, saxofonist Mete Erker en klarinettist Claudio Puntin. Het zijn stuk voor stuk zwaargewichten in de Nederlandse jazz- en geïmproviseerde muziek. Maar voor één keer vormen ze de blazerssectie van een elfkoppige muziekgroep van allstar allure.

Met een goede reden. Want deze elf voor hem veelbetekenende muzikanten nodigde pianist, componist en arrangeur Martin Fondse uit om zich woensdagavond in het Bimhuis in Amsterdam te presenteren als winnaar van de Boy Edgar Prijs, de belangrijkste jaarlijkse onderscheiding voor jazz en geïmproviseerde muziek in Nederland, waarvan in juni al bekend werd dat hij naar Fondse zou gaan.

Veelzijdig en kleurrijk

Vanaf de jaren negentig manifesteert Martin Fondse (50) zich als een ware muzikale duizendpoot. Met verschillende groepen experimenteert hij lustig met alle muzikale ingrediënten waarmee te experimenteren valt, zoals bezetting, instrumentatie, harmonieën en klanken. Hij componeert en arrangeert voor prestigieuze orkesten als die van het Koninklijk Concertgebouw en het Metropole Orkest, alsook voor films. Met harpist Remy van Kesteren (ook onderdeel van de allstargroep) en trompettist Eric Vloeimans (die de Boy Edgar Prijs in 2001 won) kent Fondse nog altijd succesvolle samenwerkingen.

Niet voor niets was de keuze voor Fondse als winnaar een unanieme, schrijft de jury van de Boy Edgar Prijs in haar lovende rapport. Fondse 'tilt zijn composities boven stijl en genre uit' en levert daarmee een 'veelzijdige en kleurrijke' bijdrage aan het Nederlandse muzieklandschap. Aandacht is er ook voor zijn mentorrol voor jong talent en betrokkenheid bij collega-musici als motivator. Fondse, concludeert de jury, is een 'omnivore muzikale geest', en verdient daarom het geldbedrag van 12.500 euro en de door Jan Wolkers vervaardigde wisseltrofee.

Schuin oog

Het concert woensdagavond in het Bimhuis is het exposé van Fondses verreikende muzikale vizier in de meest pure vorm; het hoeft niet genoemd, je ziet en hoort het vanzelf.

In het stuk Paraíso bijvoorbeeld, het tweede nummer van de avond en eerste van eigen hand. De melodie, gespeeld door hemzelf op vibrandoneon, een barokke versie van de melodica, en gezongen door de nog jonge zangeressen Sanne Rambags en Anna Serierse, is speels, luchtig en tegelijkertijd weelderig, en houdt het midden tussen kamermuziek en avontuurlijke jazz.

Het overige orkest volgt de partituur met een schuin oog, maar is tegelijkertijd bedacht op muzikale ideetjes spontaan te laten ontspringen. Precies zoals Fondse het graag heeft: de bladmuziek als vrijblijvende leidraad van waaruit muzikanten hun eigen ideeën kunnen laten horen.

Fondse praat de nummers soepel aan elkaar met droogkomische anekdotes, tot groot plezier van het publiek. Schrijver Kees van Kooten, die (gedeeltelijk) de rol van gastheer voor rekening neemt, heeft aan Fondse een geduchte concurrent (of kompaan). Kort voor de pauze merkt Van Kooten dan ook op: 'je voelt je zo overbodig door deze man.' En weer vult gelach de zaal.

Niet in de laatste plaats blijkt Fondses weidse muzikale blik uit de bezetting van het gelegenheidsorkest, dat bestaat uit louter topmuzikanten met verschillende achtergronden in de jazz en klassieke muziek. Een mix van jonge talenten en coryfeeën, muzikaal hoorbaar gelijkgestemd, maar van wie je een samenwerking minder snel zou verwachten.

Dirigeren

Het mooiste moment van de avond is subtiel maar veelbetekenend. Martin Fondse staat in de positie van dirigent voor zijn orkest, en communiceert met kalme handgebaren een voor een naar zijn muzikanten wanneer ze mogen invallen. Meteen na iedere inzet laat hij zijn armen over elkaar hangen, en verroert zich een paar tellen niet. Het is alsof hij direct in toeschouwermodus springt en alleen luistert hoe uit de instrumenten die hijzelf in gang zette, en die zijn partituur spelen, langzaam een orkestraal muziekstuk optrekt. Een houding waar iets dankbaars van afstraalt.

Logisch, zegt Fondse wanneer hij even later na een korte toespraak de Boy Edgar Prijs officieel krijgt overhandigd. 'Zouden muzikanten mijn muziek niet uitvoeren, dan had ik nooit deze prijs kunnen hebben. Zo simpel is het.'

Uitreiking en muzikaal programma Boy Edgar Prijs 2017, Bimhuis, Amsterdam. Woensdag 6 december.

Wie: o.l.v. Martin Fondse: Claudip Puntin, klarinet; Eric Vloeimans, trompet; Morris Kliphuis, hoorn; Remy van Kesteren, harp; Mete Erker, saxofoon; Jörg Brinkmann, cello; Annie Tangberg, cello; Sanne Rambags, zang; Anna Serierse, zang; Eric van der Westen, bas; Dirk-Peter Kölsch, drums; Kees van Kooten, stem en teksten.