Johnny Hallyday in 2009.
Johnny Hallyday in 2009. © REUTERS

Johnny Hallyday (1943-2017), de lieveling van de anders zo fijnbesnaarde Fransen

De Franse zanger Johnny Hallyday is op 74-jarige leeftijd overleden, zo maakte zijn vrouw afgelopen nacht bekend. Hallyday maakte eerder dit jaar bekend dat hij longkanker had.

De in eigen land mateloos populaire Johnny Hallyday is een van de grote Franse paradoxen. Hoe is het mogelijk dat een doorgaans zo fijnbesnaard volk de zowel in muziek als in levenswandel nogal robuuste Hallyday voor altijd in het hart heeft gesloten?

Het is december 2009. Een kluitje Franse journalisten houdt de wacht bij de ingang van het Cedars-Sinai Medical Center in Los Angeles, geliefd bij Hollywoodsterren. Zo'n beetje elk uur sturen ze hun bulletins naar het moederland, om de Fransen op de hoogte te houden van de toestand van Johnny Hallyday, die ergens daar binnen moet liggen, vechtend voor zijn leven. Amerikanen begrijpen er weinig van: een Franse rocker, in een Amerikaans ziekenhuis. En hoe fout schrijf je dat? Hallyday?

Coma

De ziekenhuisopname is het gevolg van een jetski-ongeluk van jaren eerder, dat blijvende rugpijn veroorzaakte. Een behandeling in Parijs mislukte en zo belandde Hallyday, in een rolstoel en krimpend van de pijn, in Los Angeles. Terwijl hij drie weken in coma werd gehouden, hield het Franse volk de adem in. De toenmalige president Sarkozy zette een regeringsvliegtuig klaar, mocht een spoedrepatriëring nodig zijn. Toen hij bijkwam, was de rugpijn verdwenen maar ook zijn stem, die hij pas maanden later terugvond. 

Die episode is het leven van Hallyday in een notendop: wereldberoemd in Frankrijk, maar daarbuiten totaal vergeten. Een man met een gat in de hand die het leven van de jetset leidt, waar de gemiddelde Fransman doorgaans van gruwt. Maar Hallyday heeft eeuwige absolutie: hij blijft een leven lang een icoon, voor alle lagen van de bevolking. Een rocker die de grenzeloosheid en impulsiviteit vertegenwoordigt waar de gemiddelde Fransman alleen van kan dromen. En die, als serieus acteur in films en op de planken, stappen zet die de droom verder voeden.

Tekst gaat door onder het filmpje.

Pathos

Zoals zoveel Franse sterren - denk aan Jacques Brel, Stromae - is Hallyday eigenlijk een Belg. Hij wordt in 1943 geboren als Jean-Philippe Smet, in Parijs, maar met een Belgische vader die al vroeg uit zijn leven zou verdwijnen. Hij zou er later het lied Je suis né dans la rue - ik ben op straat geboren - over schrijven.

Al vroeg wordt hij gegrepen door de Amerikaanse rock 'n' roll. Een groot deel van zijn vroege oeuvre bestaat uit vertaalde klassiekers als Viens danser le twist (Let's twist again), Noir c'est noir (Black is black) of Le pénitencier (The house of the rising sun).

Even lijkt het erop dat Hallyday een wereldster zal worden. De met veel drama gezongen ballade Que je t'aime en het enthousiaste Pour moi la vie va commencer bezorgen hem ook buiten de landsgrenzen succes. Zijn stijl is een Amerikaans allegaartje: blues, gospel, rockabilly, country, swing - alles voorzien van een flinke dosis pathos die zijn stijlkenmerk zal worden. Op latere leeftijd scoort hij met Marie (2002) nog een hit met een Caribisch sausje.

Het eigenlijke kunstwerk van Hallyday is niet zijn muziek, maar zijn leven. In 1996 sluit zijn goede vriend Nicolas Sarkozy - dan nog burgemeester van Neuilly - zijn vijfde huwelijk. Laeticia en hij zullen tot aan zijn dood bij elkaar blijven. Hun levens, met veel customized Cadillacs en Harley Davidsons - worden week na week gevolgd in de kappersbladen, die verslaggevers sturen naar hun huizen op Saint-Barth, Gstaad, Parijs en Los Angeles. Dat ze twee meisjes uit Vietnam adopteren, Jade en Joy, vervolmaakt de droom.

Hallyday maakt ook naam als Frankrijks beroemdste belastingvluchteling. Om zijn levensstijl aan te kunnen houden lijkt hij in 2007 zelfs bereid het hoogste offer te brengen: zijn Franse paspoort inleveren en Belg worden. Het zal er uiteindelijk niet van komen. In plaats daarvan blijft Hallyday toeren, bij voorkeur langs stadions en sporthallen; naar verluid is dat ook om zijn belastingschulden af te lossen. Ook het Stade de France kan hij nog aan, al moet de energie dan goed gedoseerd worden. Voor volgend jaar stond onder de titel les vieilles canailles - de ouwe schurken - een tournee aangekondigd met twee andere Franse veteranen: Jacques Dutronc en Eddy Mitchell.

Hoe populair hij is gebleven moge blijken uit het feit dat er in Frankrijk zeker honderd look-a-likes rondlopen die, uitgedost in leren jack en zwart T-shirt, kruismedaillon om de hals en doodshoofd aan de ringvinger, hun brood verdienen met het nadoen van Hallyday op bedrijfsuitjes en campingfeesten.

Zijn werk als acteur liet zien dat Hallyday nog een heel andere kant heeft. Voor zijn rol als Chicken in Kingdom on Earth van Tennessee Williams in theater Édouard VII krijgt hij in 2012 lovende kritieken in de grote kranten. Hij speelde in dertig films, ook van regisseurs als Jean-Luc Godard.

De Franse president Emmanuel Macron werd om twee uur 's nachts wakker gemaakt voor het overlijdensbericht. Een uur later stuurde hij een uitgebreide missive de wereld in om Hallyday te herdenken. Eerste zin: 'We hebben allemaal iets van Johnny Hallyday in ons.' De president zal aanwezig zijn bij de begrafenis van Johnny Hallyday, die het verlangen naar onmatigheid van een ingetogen volk wist te belichamen.


Een portret van een 74-jarige rocker

De liefde voor Johnny Hallyday is een van de grote raadselen van de Franse ziel
Hij is een fenomeen, zit onder de huid van menig Fransman. Zanger Johnny Hallyday speelt de hoofdrol in zijn eigen sage, ging bijna dood, stond weer op en is een nieuwe tournee begonnen.

Onze huisdichter Johnny Ceres Jr. schreef een gedicht over Hallyday: 'Als rockende kikker / Leerde hij Fransen / Likken aan de / Vieze vlekken in z'n broek'