Het smoorverliefde publiek weet: hierover praten we over vijftig jaar nog

Concert (klassiek) - Barbara Hannigan dirigeert Ludwig

Dit is de derde keer dat er een recensie in de Volkskrant staat over een samenwerking van Barbara Hannigan en het orkest Ludwig. Het is ook meteen de derde keer dat er vijf sterren boven staan. Wie had gehoopt dat er eens een lekkere kanttekening zou worden geplaatst bij het fenomeen Hannigan, de Canadese sopraan die in een zingende dirigent is veranderd, moet uitkijken naar een volgend stukje.

Het is inmiddels wachten op de 'ja, maar', want de collectieve Hannigan-bewondering vertoont trekken van een hype. Zelden jubelde de internationale muziekpers zo eensluidend als over haar albums. Door haar opname van Hans Abrahamsens Let me tell you werd de verlegen Deense componist plotsklaps beroemd. Haar onlangs verschenen cd Crazy Girl Crazy (met Ludwig dus) lijkt vrijwel overal in de klassiekemuziekwereld 'plaat van de maand'. En vermoedelijk dendert de Hannigan Express nog wel even door.

Barbara Hannigan dirigeert Ludwig

Verklärte Nacht (Schönberg), Lulu Suite (Berg) en Suite uit Girl Crazy (Gershwin). 4/12, Concertgebouw, Amsterdam

Maandag bevestigde ze in het Concertgebouw dat waar we eigenlijk niet aan moesten twijfelen: Hannigan is niet alleen de coolste sopraan around, ze is dat ook als dirigent. Haar slagtechniek is feilloos, maar ze durft ook onorthodox te zijn. Om de boel op te stuwen zette ze in Alban Bergs Lulu suite haar armen in als molenwieken, waarmee ze de energie naar de eerste violen verlegde. Een paar maten later veranderden haar armen in krioelende slangen.

Als het concert begint, is de zaal geheel verduisterd. Alleen de bordjes boven de nooduitgangen van de Grote Zaal geven nog licht. Fluitist Ingrid Geerlings heeft zich pal voor zo'n bordje op het zuidelijke balkon gepositioneerd als ze Claude Debussy's solostuk Syrinx inzet. Wonderlijk hoe ze haar tonen laat verkleuren. Als het podium oplicht, zetten de strijkers van Ludwig toepasselijk Arnold Schönbergs Verklärte Nacht in. Een vloeiende overgang. Prachtig hoe de strijkers de klankkleur van de slotnoot van de fluit benaderen.

Hechte, warme samenklanken

Het Concertgebouwpubliek houdt zich zo stil dat je deze ervaring met zo'n 1200 mensen deelt

In de versie voor het strijkorkest gaat soms wat expressie verloren, maar Ludwig benadert de wendbaarheid van het sextet waarvoor Schönberg het stuk oorspronkelijk bedoelde. Wat een hechte, warme samenklanken. Toch een heel kleine 'ja, maar' dan? Niet alle inzetten zijn spatgelijk en tegen het slot boet het ensemble aan zuiverheid in (je kunt nu eenmaal niet tussendoor stemmen). Maar de kleine foutjes komen niet voort uit slordigheid, maar uit een intense spanning. Het Concertgebouwpubliek houdt zich zo stil dat je deze ervaring met zo'n 1200 mensen deelt.

Ludwig is een merkwaardig orkest. Het collectief, dat in 2014 onder Hannigans leiding in het Concertgebouw debuteerde, leek aanvankelijk een opvang te worden voor musici uit de opgeheven Radio Kamer Filharmonie, maar je ziet er net zo goed veel jonge musici uit de betere kamermuziekensembles - velen zijn niet aan een orkest verbonden. De gretigheid is hoorbaar.

Maar het aandeel van Hannigan mag niet worden onderschat: je ziet dat musici voor en met haar willen spelen. De dirigent geeft op haar beurt alle ruimte aan de musici wanneer ze een solo hebben.

In de Lulu-suite, die ook is vastgelegd op de cd, draait ze zich ineens om naar het publiek en begint te zingen. En ook als ze met haar rug naar het orkest staat en door dirigeert in de richting van het publiek, reageert het ensemble feilloos op iedere armbeweging. Als Hannigan afsluit met de door Bill Elliot georkestreerde Gershwin-suite Girl crazy, is ze zangeres, dirigent én acteur tegelijk - haar inlevingsvermogen is geroemd. 'Embrace me, my sweet embraceable you!', zingt ze. Het smoorverliefde publiek heeft haar dan al lang in de armen gesloten en weet: hierover praten we over vijftig jaar nog.


Hannigan heeft het in zich om als dirigent legendarisch te worden

Als zangeres is Hannigan, nu halverwege de 40, al nagenoeg legendarisch. Ze heeft het in zich om het als dirigent ook te worden. Lees hier de recensie van haar album: Crazy Girl Crazy. Berio, Berg en Gershwin (*****).

Barbara Hannigan beats Bowie en Beyoncé: dit is het beste album van 2016.