Sebastian Fagerlund
Sebastian Fagerlund ©

Geen fietsbellen, wel Amsterdamse invloeden in Sebastian Fagerlunds strijkkwartet

Woensdag gaat werk Finse componist in première in Concertgebouw.

De klank van Amsterdam? De Finse componist Sebastian Fagerlund (44) denkt geen twee tellen na. 'De fiets.'

Fagerlund heeft het afgelopen concertseizoen drie maanden gewoond en gewerkt aan de Kloveniersburgwal, als composer in residence van het Koninklijk Concertgebouw. Liep hij tussendoor de gracht op, dan hoorde hij gebel, gerammel en gesuis.

In Amsterdam schreef Fagerlund de meeste maten van zijn Tweede strijkkwartet. Woensdagavond, in de Kleine Zaal van het Concertgebouw, krijgt het stuk zijn wereldpremière. En als de componist in Finland de telefoon aanneemt, zit hij gebogen over een andere Amsterdamse opdracht: een orkestwerk dat in april 2018 voor het eerst klinkt in de Grote Zaal.

Kunnen we de fietsgeluiden terughoren in uw muziek?

De invloed van mijn residentie in Amsterdam werkt eerder op een abstract niveau

'Haha, nee, zo componeer ik niet. De invloed van mijn residentie in Amsterdam werkt eerder op een abstract niveau. Vanaf mijn werktafel had ik een prachtig uitzicht op de gracht. Een vriend vertelde me hoe het stadscentrum zich de afgelopen eeuwen heeft ontwikkeld. Hoe de grachten werden aangelegd in een cirkelvorm, hoe de binnenstad zich doorlopend transformeerde. Mijn Tweede strijkkwartet weerspiegelt dat proces.'

Klinkt dat vaag? Luister op Spotify Fagerlunds vioolconcert Darkness in Light en wat je hoort, klinkt allesbehalve vaag. Het concert trapt af met een symfonieorkest op oorlogspad, de solist valt in als een doorgesnoven fiedelaar. Of neem het fagotconcert dat Fagerlund schreef voor de Nederlandse virtuoos Bram van Sambeek. Zelden werd met zo'n overgave op een riet gekreund en gekwaakt.

'Energie' en 'extase' lijken kernwoorden van uw muziek

'Toen ik het vak twintig jaar geleden leerde, kreeg ik de modernistische gereedschapskist mee, van atonaliteit tot serialisme. Eerlijk gezegd heb ik me bij die aanpak nooit thuisgevoeld. Ik ben niet vies van een toegankelijke samenklank of melodie. Maar vooral loop ik warm voor ritme. Het liefst wissel ik extreme ritmische drive af met serene, mysterieuze passages.'

Hoe komt u op ideeën?

Het Finse Kamus Kwartet brengt Fagerlunds Tweede strijkkwartet woensdag in première in het Amsterdamse, Concertgebouw. Zijn opera Autumn Sonata is t/m 13/10 te zien via theoperaplatform.eu.

'Componeren is voor mij een voortgaand proces. Ik betrap mezelf er vaak op dat ik een nieuw stuk begin met ideeën die zijn blijven sudderen na het voltooien van het vorige. Het kan zelfs gebeuren dat ik teruggrijp op klanken die ik al tien, twintig jaar met me meedraag. In het Tweede strijkkwartet zit materiaal uit het Eerste, dat ik schreef in 2007.'

Fagerlund gloeit nog na van de première van zijn tweede opera, Autumn Sonata. Hij modelleerde het stuk naar Ingmar Bergmans beroemde film Herfstsonate uit 1978. In Helsinki zong de Zweedse stermezzo Anne-Sofie von Otter de hoofdrol. De Financial Times gaf de voorstelling vijf sterren.

Zo te horen heeft het Concertgebouw u net op tijd in de kraag gevat. Kan Nederland meer van u verwachten?

'De residentie heeft mijn verwachtingen overtroffen. Ik heb een weelderig muziekleven leren kennen en mijn contacten zijn stevig verdiept.'