Klaas de Vries
Klaas de Vries © Daniel Cohen

De onzekerheid van Spiegelpaleis heeft als keerzijde een ontwapenende openhartigheid

Concert (klassiek) - Spiegelpaleis van Klaas de Vries

Intrigerende muzikale reis van componist Klaas de Vries, met Schuberts Octet als ijkpunt. Vooral de eerste delen van de cyclus zijn heel afwisselend.

Spiegelpaleis

Klassiek
Van Klaas de Vries, door Asko|Schönberg. 28/11, De Doelen, Rotterdam.

Het verlangen naar schoonheid en de weemoed om het onbereikbare, daarover moest het gaan in Spiegelpaleis, een groot, anderhalf uur durend werk waarin componist Klaas de Vries Schuberts Octet als ijkpunt heeft gekozen.

Het bleek dinsdag in de Rotterdamse Doelen een intrigerende muzikale reis op te leveren, waarin De Vries (73) niet zozeer zijn oeuvre samenvat, maar eerder verslag doet van zijn persoonlijke zoektocht naar waarheid in tijden van vervlakking. Daartoe heeft hij Schuberts ensemble (vijf strijkers en drie blazers) uitgebreid met twee slagwerkers, een piano, een vocaliste en een elektronische component, live gegenereerd door collega-componist René Uijlenhoet.

Klaas de Vries: 'Spiegelpaleis is één grote opbouw van verlangen naar Schubert'

Klaas de Vries schreef nieuwe muziek over Schuberts Octet en heeft geen idee hoe het klinkt. Spiegelpaleis wordt uitgevoerd in het Muziekgebouw aan 't IJ.

De eerste paar delen van de tiendelige cyclus, een soort expositie van de diverse subensembles, zijn heel afwisselend, met onder meer onderhuidse harmonische verwijzingen naar Schubert, bijwijlen door de elektronica voorzien van klanknevels en -snippers. Vanaf een duet tussen de pianist en violist Jellantsje de Vries (dochter van), wordt het discours erg uitgesponnen.

Het beoogde contrast - of de fusie - tussen neotonaliteit en kras modernisme komt niet al te scherp naar voren - hooguit een paar keer, wanneer strijkers en basklarinet uitbarsten in een soort fuzz-geluid. Via een verdichting belandt het dan in een vervreemde, deels gezongen versie van het Adagio uit Schuberts Octet, wat toch een vreemde breuk oplevert.

Door de veelvormigheid, inclusief incidentele verwijzingen naar Cage, Varèse en Messiaen, is het moeilijk de vinger te leggen op de kern van De Vries' idioom. Maar de onzekerheid waarvan Spiegelpaleis lijkt te getuigen heeft als keerzijde een ontwapenende openhartigheid.