Thuis tatoeëren wordt steeds populairder. Klinkt gevaarlijk? Is het ook

Klinkt gevaarlijk? Is het ook

Ze beheersen de finesses van het vak niet, maar amateurs tatoeëren er lustig op los. Gewoon op een feestje in de huiskamer. Resultaat: een radiator op je arm. Hoe cool is dat?

'Spijt? Nee, dat heb ik zeker niet', zegt Niels Leijten (29) als hij zijn broekspijp opstroopt. Op zijn kuit prijkt een ongebruikelijke tatoeage: een radiator. De korrelige, ietwat uitgelopen lijntjes verraden dat hij niet door een professional is gezet. Leijten heeft zich laten tatoeëren door een vriend van hem, die de tattoo met een huis-tuin-en-keukennaald in plaats van met een machine zette. Op een feestje, rond een uur of één 's nachts, toen zowel Leijten als zijn vriend behoorlijk aangeschoten waren.

'Elk jaar geven mijn huisgenoten en ik een groot feest, dat we de verwarming noemen - ooit begonnen als combinatie tussen een verjaardag en een housewarming', vertelt hij. 'We nodigen altijd iemand uit die tattoos zet, al is er één regel: diegene mag alleen verwarmingen tatoeëren. De mensen die zo'n tatoeage nemen, mogen gratis naar het volgende huisfeest, dat normaal een tientje kost. We wilden kijken hoe ver mensen zouden gaan. Inmiddels zijn er al zo'n dertig mensen met een radiator op hun lichaam.'

Tekst gaat verder onder de foto

Feniks

Eén op de negen inwoners van Nederland boven de 12 heeft een tatoeage. In de afgelopen acht jaar is het aantal tattoostudio's bijna verdrievoudigd, van ongeveer 450 in 2009 tot zo'n 1.200 nu. Tatoeages worden dan ook steeds meer mainstream. Waar vroeger het stereotype heerste dat alleen criminelen, zeelui of prostituees ze lieten zetten, lopen tegenwoordig ook politieagenten en Kamerleden met tattoos rond. Peter Kwint van de SP heeft bijvoorbeeld een feniks op zijn linkerarm.

De feestjes van Leijten zijn geen uitzondering. Steeds vaker worden tatoeages thuis gezet, om avonden onvergetelijk te maken. De tatoeëerders in kwestie hebben geen vergunning en zijn dus geen professionals. Soms wordt er een tattoomachine gebruikt - voor een paar tientjes te koop op het internet - maar meestal zijn het zogenaamde 'handpoked' tatoeages, ook wel 'stick and poke' genoemd. Hierbij wordt handmatig met een naald inkt in de huid geprikt. Ooit voornamelijk populair in de gevangenis, tegenwoordig een hit onder millennials. Op YouTube staan talloze instructiefilmpjes over hoe je dit het beste kan doen, zoals de video 'D.I.Y. Stick 'N Poke Tattoo' van Super Deluxe, die ruim vier miljoen keer is bekeken.

De benodigdheden: een naald (waarmee je ook kleding zou naaien), zeep, Oost-Indische inkt, flosdraad, een aansteker en een potlood. De naald wordt even in het vlammetje van een aansteker gehouden voordat het draadje er omheen wordt gewikkeld. Deze constructie wordt aan een potlood getapet en in de inkt gedoopt. De huid wordt vluchtig schoongemaakt met wat zeep, er wordt een afbeelding op de huid getekend en het prikken kan beginnen.

Klinkt gevaarlijk? Is het ook. 'Mensen die zich thuis laten tatoeëren lopen een groter risico op complicaties', stelt Thijs Veenstra, werkzaam bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bij het centrum infectieziektebestrijding. 'Bacteriën kunnen tot nare huidinfecties leiden. In het ergste geval kun je hepatitis of hiv oplopen van een besmette naald.'

Uit onderzoek van de NVWA uit 2015 bleek dat ruim 40 procent van de zwarte tatoeageinkt en 30 procent van de kleureninkt mogelijk kankerverwekkende stoffen bevat

Bovendien kan tatoeage-inkt allergische reacties geven of zelfs kanker veroorzaken. Uit onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) uit 2015 bleek dat ruim 40 procent van de zwarte tatoeageinkt en 30 procent van de kleureninkt mogelijk kankerverwekkende stoffen bevat. De afgelopen jaren zijn de controles in studio's dan ook aangescherpt. Het gebruik van gevaarlijke inktsoorten is verboden, maar de inkt die mensen thuis aanschaffen via internet valt niet te controleren.

Vanwege deze risico's is de regelgeving omtrent tatoeëren strikt. Veenstra: 'Er zijn landelijke wetten die veilig en hygiënisch tatoeëren moeten waarborgen. Ook houden we bij welke studio's geregistreerd zijn.' In het 58 pagina's tellende document van het RIVM staat alles zorgvuldig besproken: van hoe je het beste je handen kunt wassen tot wat de afstand tussen de stoelen moet zijn in de studio. Voor een vergunning moet aan deze regels worden voldaan. 'Bij geregistreerde studio's zijn de risico's minimaal.'

Naast het feit dat thuis tatoeëren onveilig kan zijn, is er volgens professionele tatoeëerders sprake van oneigenlijke concurrentie. Iedereen kan nu tatoeëerder worden, zonder de gebruikelijke leertijd die eraan voorafgaat. Die is niet wettelijk verplicht, maar alleen op deze manier kan een tatoeëerder aan de slag bij een shop, en alleen shops hebben een vergunning. In deze tijd ga je als aspirant-tatoeëerder een half jaar tot twee jaar in de leer bij een tattoostudio. Dan ben je aan het tekenen, schoonmaken, oefenen en vooral alle vuile klusjes aan het opknappen. Je krijgt hier geen geld voor - sterker nog, je moet zelf investeren in je eigen materiaal. Niet zo gek dat professionele tatoeëerders de thuistrend niet kunnen waarderen.

Thuis tatoeëren is dan ook illegaal. Veenstra van het RIVM: 'We kunnen mensen niet zeggen wat ze wel of niet met hun huid mogen doen, maar als je geld vraagt voor je dienst, ben je strafbaar.' Wie gepakt wordt kan een boete vanaf 525 euro krijgen. Al lijkt dit mensen niet af te schrikken; het draagt eerder bij aan het ongedwongen, coole imago. De regels zijn bovendien lastig te handhaven, aldus Veenstra. 'Soms doet de GGD een inval of pakken ze mensen via Marktplaats. Maar omdat het een ons-kent-onscircuit is, gebeurt er veel zonder dat we het door hebben.'

Thuisprikken is inderdaad intiem: je wordt getatoeëerd door vrienden of kennissen in huiskamersetting. Deze informaliteit maakt het voor veel mensen aantrekkelijk om een tattoo te nemen. Daarnaast is het vooral goedkoop. Vaak vragen de amateurs niets tot een paar tientjes - mede omdat het dus strafbaar is geld te vragen. In een shop kost een kleine tattoo al rond de 100 euro en een volle sleeve (je hele arm vol tatoeëren) kan wel 3.000 euro kosten.

Toen ik begon was ik verre van hygiënisch, maar inmiddels heb ik me goed ingelezen

Didem Senay

Didem Senay (20), student aan het Grafisch Lyceum Utrecht, zet handpoked tatoeages sinds haar 14de. Haar stijl omschrijft ze als illustratief: denk aan afbeeldingen van dieren, lichamen of bloemen in grafische lijnen. Foto's van haar werk post ze op haar Instagrampagina d.imdim. Onlangs bracht Senay een tatoeage aan bij Christina Curry (de dochter van Patricia Paay en Adam Curry) in een documentaire voor Vice. Hierna stond ze op de websites van de Linda en &C. 'Met al die media-aandacht let ik er wel op extra voorzichtig te doen. Toen ik begon was ik verre van hygiënisch, maar inmiddels heb ik me goed ingelezen. Ik weet wat ik doe.'

Senay hoopt van tatoeëren haar beroep te maken en wil binnenkort bij een shop gaan werken. 'Ik wil me aan de regels gaan houden, want ik snap dat ze er zijn. Je bent toch bezig met iemands huid doorboren, je creëert wonden waaruit ernstig letsel kan ontstaan.'

Ik heb weleens KFC aan de binnenkant van iemands onderlip getatoeëerd. Dat heeft ons een hoop gratis gefrituurde kip opgeleverd

Nicolas Chuard

De Zwitser Nicolas Chuard (28), illustrator en student aan de Rietveld Academie, heeft zo'n driehonderd tatoeages gezet bij vrienden en kennissen. 'De eerste tattoo zette ik bij mezelf, op mijn 12de tijdens de tekenles. Ik stak gewoon een naald in een potje inkt en tatoeëerde een peace-teken op mijn arm. Mijn moeder was zo boos dat ze me verplichtte hem weg te laten laseren.' Zijn belangstelling voor tatoeëren bleef. Inmiddels heeft hij vijftien tatoeages, allemaal door amateurs gezet. Drie jaar geleden pikte Chuard het tatoeëren zelf weer op, nadat hij een tattoomachine voor Kerst had gekregen. In het begin tatoeëerde hij voornamelijk op feestjes, waar niet zelden drank en drugs in het spel waren. 'Ik hou van gokspelletjes: dan speelden we een potje kaarten en dan werd de verliezer getatoeëerd, en mocht de winnaar uitkiezen wat het moest worden. De verliezer mocht wel de plek en grootte uitkiezen, dat is wel zo eerlijk.' Wat er dan zoal werd gezet? Een staaf döner kebab in iemands lies, bijvoorbeeld. Al is dit niet het vreemdste wat hij heeft getatoeëerd: 'Ik heb weleens KFC aan de binnenkant van iemands onderlip getatoeëerd. Dat heeft ons een hoop gratis gefrituurde kip opgeleverd.'

Chuard vertelt dat de grootste kunst aan tatoeëren is om de naald precies goed in de huid zetten. 'Niet te ondiep, want dan vervaagt hij snel, en ook niet te diep, want dan loopt hij uit en wordt het vlekkerig.' Bij een amateur krijg je nooit een perfect resultaat, maar Chuard houdt daar juist van: 'Thuis tatoeëren hoort iets spontaans en onvolmaakts te hebben, als je dat niet wilt, moet je naar een specialist gaan.' Chuard vraagt geen geld voor zijn werk, vanwege de wet en omdat hij de professionals wil respecteren. 'Mensen betalen me terug met een etentje of een ander leuk cadeau.'

Leijten hoopt ooit een feestje te geven waarbij alleen mensen aanwezig zijn met een radiator op hun lichaam. Tot die tijd vindt hij zijn tatoeage vooral een mooie herinnering aan de vier jaar die hij in zijn huis heeft beleefd. 'En bovendien is het een goed verhaal voor in de kroeg.'