Zwendel in naam van Allah

Duizenden Europese Turken, ook in Nederland, verloren al hun geld door ‘islamitisch’ te beleggen. De Turkse organisatie Milli Görüs is nauw betrokken bij het bedrog....

‘Niets in het leven is wat het lijkt’, zegt Yavuz Çelik Karahan met een mysterieuze glimlach. De boomlange leider van de Turkse moslimorganisatie Milli Görüs, wijst naar twee glazen kubussen, waarin zich zilveren zegelringen bevinden: een met een rode steen en een met een groene steen. ‘Kiest u maar’, zegt Karahan. We kiezen de groene en krijgen hem cadeau.

De ontmoeting met Karahan, in november 2006, vindt plaats op een afgelegen fabrieksterrein in het Duitse Kerpen, onder de rook van Keulen. Op het internationale hoofdkwartier van de in Turkije verboden Islamitische Gemeinschaft Milli Görüs tolkt Mustafa Hamurcu, woordvoerder en broer van de nieuwe voorzitter van Milli Görüs Nederland; Yavuz Çelik Karahan spreekt ook na dertig jaar Duitsland geen woord Duits. Ruim dertigduizend leden telt zijn organisatie; meer dan achthonderdduizend in West-Europa levende Turken noemen zich aanhanger of sympathisant.

Aanleiding voor het gesprek: de zich al dertien jaar voortslepende ellende met de Amsterdamse Westermoskee die er maar niet wil komen, en een veronderstelde fundamentalistische Keulse coup in Amsterdam die de komst van de Westermoskee als hét symbool van succesvolle integratie zou torpederen.

Eerder dat jaar staat Karahan naast Piet Hein Donner, toen nog minister van Justitie, bij de feestelijke eerste steenlegging van de nieuwe Milli Görüs-moskee in stadsdeel De Baarsjes. Niet veel later grijpt Karahan in. Het als liberaal geafficheerde Nederlandse bestuur van Milli Görüs wordt terzijde geschoven. Haci Karacaer en Üzeyir Kabaktepe – beiden in de publiciteit gevierd als moderne Nederlandse Turken – zijn het slachtoffer.

Gezichtsbedrog

Gezichtsbedrog
‘Weet u het zeker? Probeert u toch ook die rode ring’, dringt Karahan aan. De tweede ring blijkt gezichtsbedrog, een hologram, in de kubus geprojecteerd met een laser. Karahan geniet van de verwarring.

Gezichtsbedrog
Niet alleen de rode ring is niet wat het lijkt. Karahan (1956) heet geen Karahan, maar Osman Yobas. In Duitsland heette hij Osman Döring, de familienaam van zijn Duitse ex-vrouw. Yavuz Çelik (‘de man van staal’) Karahan, zo legt hij uit, is zijn ‘artiestennaam’, volgens hem te vergelijken met de traditie in de rk-kerk, waar kardinaal Ratzinger na zijn verkiezing tot paus de naam Benedictus aannam.

Gezichtsbedrog
En ja, zo erkent Karahan vlot, hij heeft een tijdje in het Nederlandse Soest gewoond, gebruik makend van een Nederlandse verblijfsvergunning, omdat de Duitse autoriteiten moeilijk deden. In Turkije was hij in zijn jeugd namelijk in aanraking gekomen met justitie, waardoor de Duitsers hem geen papieren wilden geven. Inmiddels is alles opgelost, verzekert hij. Nederland was een gastvrij land, wil hij graag nog kwijt.

Gezichtsbedrog
En die coup? Onzin, volgens Karahan. Haci Karacaer noemt hij niet met name, Üzeyir Kabaktepe wél. Met verwijzing naar een oud Turkse anekdote komt het er op neer dat Kabaktepe er met de kas vandoor is. Kabaktepe! De man die in Amsterdam al dertien jaar met het stadsbestuur en de projectontwikkelaar Het Oosten onderhandelt over de Westermoskee en de man die ooit duizenden Turkse demonstranten door de hoofdstad leidde als drukmiddel op het stadsbestuur, voor de bouw van een liberale Westermoskee!

Gezichtsbedrog
De paus van Milli Görüs vatte zijn ingreep in Nederland op onnavolgbare wijze samen: ‘Wij zijn een hiërarchisch georganiseerde geloofsgemeenschap. De organisatie gaat altijd voor het individu. Leun nooit tegen een boom die zal sterven, leun nooit op mensen die kunnen overlijden. Vertrouw op je organisatie. Dat zijn sommigen in Amsterdam vergeten. Zij hebben gezondigd tegen een islamitisch principe: misleid niemand en zorg tegelijkertijd dat je niet zelf wordt misleid.’

Gezichtsbedrog
Een niet-gelovige zou er schizofreen van worden.

Gezichtsbedrog
Vier maanden later: niets in het leven is wat het lijkt. De onrust in de Turkse gemeenschap in Amsterdam blijkt niets van doen te hebben met de Westermoskee, en of dat gebedshuis nu wel of niet liberaal zou zijn en volgens een gemeentelijke commissie – na ruzie met omwonenden – een minaret mag krijgen van bijna veertig meter hoog.

Gezichtsbedrog
Op relatief grote schaal blijken Turkse inwoners uit wanhoop de afgelopen vijftien maanden zelfmoord te hebben gepleegd, omdat zij of familieleden financieel in de afgrond zijn beland. Families raakten verscheurd nadat ze hun hele hebben en houden hadden verspeeld. Dat van die familiedrama's is 'echt flauwekul’, laat Haci Karacaer begin maart optekenen in De Telegraaf.

Gezichtsbedrog
Tientallen getuigen in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes verklaren dat zij op het terrein waar de Westermoskee is gepland hun spaarcenten van eind jaren negentig tot vijf jaar geleden islamitisch, dus zonder rente, konden beleggen in de inmiddels afgebroken Aya Sofya-moskee van Milli Görüs.

Gezichtsbedrog
Functionarissen van zogenoemd groene fondsen, de kleur van de islam, namen het geld in ontvangst nadat het ter plekke, dus in de moskee zelf, was omgewisseld in D-marken. Fabelachtige winsten werden in het vooruitzicht gesteld in de tot moskee omgebouwde voormalige Opel-garage.

Gezichtsbedrog
Een van de fondsen heet Kombassan, een gigantisch Turks conglomeraat dat vele miljarden ophaalde bij voormalige gastarbeiders die van hun imam, moskeebestuur of vrienden hoorden dat er geheel volgens de koran, en nog belangrijker, heel lucratief kon worden belegd. In De Baarsjes, aldus diverse getuigen, kweet Üzeyir Kabaktepe zich namens Kombassan van die taak.

Gezichtsbedrog
Het geld verdween in koffers richting Turkije. Een onbekend aantal transporten werd aan de Zwitserse grens aangehouden, het geld geconfisqueerd. Aanvankelijk werden inderdaad toverwinsten van 20 tot 30 procent uitgekeerd. Maar na 2001 hield het op en werd duidelijk dat sprake was van ordinaire oplichting: het beruchte piramidesysteem, waarbij de laatste inleggers per definitie hun geld kwijt zijn, had een verwoestende uitwerking op vele tienduizenden Turkse families.

Gezichtsbedrog
De affaire van de groene Turkse fondsen kwam voor West-Europa in 2002 het eerst aan het licht in Duitsland, waar ruim twee miljoen Turken wonen en Milli Görüs de grootste aanhang heeft. Het jaar daarop verschenen ook berichten in de Nederlandse media. Zo vertelde Mehmet Yücel, kapper in een Haagse moskee van Milli Görus in NRC Handelsblad hoe hij een vermogen dreigde kwijt te raken in weer een ander groen fonds, ook een nepbelegging zoals later bleek. De Turkse kapper: ‘Mensen namen hun spaargeld op, verkochten hun onroerend goed in Turkije, namen een tweede hypotheek of een lening bij de bank, verzilverden hun sieraden, leenden geld van familie om maar te kunnen beleggen.’

Gezichtsbedrog
Pas in 2005 boog zich een Turkse parlementaire commissie over de zwendel. Ook in Nederland werden honderden getuigen gehoord door de commissie. De voorzichtige conclusie van de commissie: 200 duizend Turken zijn via 78 fondsen, deels nep, voor minimaal vijf miljard euro het schip ingegaan.

Gezichtsbedrog
Vorig jaar april werd de rapportage in het Turkse parlement besproken. Een oordeel bleef uit. De commissie bestond uit twaalf leden, acht van de AKP, de partij van premier Erdogan, en vier van de oppositiepartij CHP. De oppositie stemde tegen de eindversie van het rapport omdat ‘de betrokkenheid van Milli Görüs bij het geldinzamelen onvoldoende is uitgewerkt’.

Hogere cijfers

Hogere cijfers
Andere onderzoekers, zoals het in Essen gevestigde Centrum voor Turkenstudies, komen tot veel hogere cijfers. Zo’n 800 duizend slachtoffers zouden via minstens 150 fondsen voor wellicht in totaal 50 miljard euro zijn benadeeld.

Hogere cijfers
Onvoorstelbare bedragen, die ineens weer actueel zijn nu de slachtoffers – eindelijk ook in Nederland – opnieuw aan de bel trekken en Duitse, Oostenrijkse en Nederlandse volksvertegenwoordigers en enkele europarlementariërs zich over de zaak buigen. Uit de waslijst aan vragen die begin deze week werd ingediend door de politieke partij Die Linke, ondertekend door partijleiders Oskar Lafontaine en Gregor Gysi: ‘Officieel komen er altijd weer reacties uit Milli Görüs dat deze organisatie geen banden zou hebben met de groene fondsen. In werkelijkheid weten we van de binnenlandse veiligheidsdiensten al lang dat er nauwe banden bestaan tussen deze fondsen en Milli Görüs.’

Hogere cijfers
Geciteerd wordt verder de Beierse CSU-minister van Binnenlandse Zaken, Günter Beckstein: ‘Leidende functionarissen van Milli Görüs hebben voor Kombassan aandelen verkocht, omgekeerd heeft Kombassan op grote schaal bijgedragen aan de financiering van Milli Görüs. Er bestaan dus intensieve financiële en personele banden.’ De bewindsman heeft het over ‘georganiseerde criminaliteit’.

Hogere cijfers
Kombassan was een van de grootste, en een van de vele. De Turkse journalist Ridvan Akar probeert in Istanbul naast zijn werk voor de tv te promoveren op een proefschrift over de islamitische fondsen. Hij was erbij toen eind 2005 in Rotterdam zo’n honderd slachtoffers getuigden. Akar, die alles op tape heeft staan: ‘Als een zwerm bloedzuigers verspreidden ze zich in de tweede helft van de jaren negentig over Europa en zogen zich vast aan de gastarbeiders. Hen werd verteld dat het westen ze haatte, dat geen enkele Duitser of Nederlander in integratie was geïnteresseerd. Het westerse kapitalisme was in strijd met de islam. Islamitisch beleggen was het antwoord.’

Hogere cijfers
Een van de oorzaken van de hernieuwde belangstelling voor de zwendel – waardoor veel Nederlandse, Belgische en Duitse Turken tot de bedelstaf werden veroordeeld zonder dat hun buren het doorhadden – is het aanhoudend optreden in de Turkse openbaarheid van Dursun Uyar, topman van het groene fonds Yimpas. In Duitsland werd Uyar bij verstek veroordeeld wegens oplichting en ontduiking van de deviezenregels. Dankzij een internationaal opsporingsbevel werd hij vier jaar geleden in Turkije aangehouden en veroordeeld. Zijn zaak loopt nog steeds in hoger beroep.

Hogere cijfers
Ondertussen wordt Uyar regelmatig gesignaleerd met leden van de huidige Turkse regering, onder wie zijn vriend Cemil Cicek, de minister van Justitie. De foto’s die daarvan in de Turkse pers verschijnen, doen Muhammet Demirci bloed spuwen. De voorzitter van de Duitse vereniging Zedeler (Turks voor slachtoffers, inmiddels tweehonderd Nederlandse leden) probeerde daarom eerder deze maand in Ankara premier Erdogan aan te klagen wegens belediging. De klacht werd niet ontvankelijk verklaard.

Hogere cijfers
De Nederlandse Emine Bozkurt, voor de PvdA in het europarlement en lid van de ‘gemengde parlementaire delegatie Europa-Turkije’ (die bestaat uit dertig europarlementariërs en vijftien Turkse collega’s die elkaar tweemaal per jaar treffen) schreef deze week een brief naar het bestuur van de delegatie om zo snel mogelijk actie te ondernemen voordat de Yimpas-vonnissen komende juni verjaren.

Hogere cijfers
De verjaring is ook een van de redenen voor de hernieuwde aandacht. Eergisteren, donderdag, sprak Bozkurt in Berlijn met de staf van minister Schäuble van Binnenlandse Zaken over de affaire. Duitsland is thans EU-voorzitter. Bozkurt hoopt dat de Turkse regering eindelijk iets onderneemt om de honderdduizenden slachtoffers tegemoet te komen.

Hogere cijfers
‘Indien er een bevredigende oplossing komt, kan dat een positief signaal zijn voor de Turkse toetreding tot de Europese Unie’, zegt Bozkurt. Zij wijst erop dat in Turkije presidents- en parlementaire verkiezingen voor de deur staan (ook een katalysator) en dat de uitkomst van de collectieve claim die slachtoffers volgende maand bij de rechtbank in Ankara indienen daarop van invloed kan zijn.

Hogere cijfers
Haar collega Renate Sommer, Duits christen-democraat in Straatsburg, is somber. Zij stelt vast dat de regering-Erdogan ‘tot op heden’ niet heeft gereageerd op het eindverslag van de parlementaire commissie in Ankara. Zij verzoekt de Europese Commissie met klem de zaak in te brengen in de lopende toetredingsgesprekken en de onderhandelingen met Turkije.

Hogere cijfers
Tot slot een vraag aan een voormalig bestuurder van Milli Görüs Nederland. Wat zijn dat eigenlijk voor mensen? Als we beloven zijn naam niet te noemen in het artikel, zegt hij: ‘Een overtuigd lid van Milli Görüs is roekeloos. Hij heeft overal schijt aan. Hij liegt en bedriegt en rijdt desnoods met losse handen over de Duitse Autobahnmet 250 kilometer per uur. Hij is ervan overtuigd dat Allah hem beschermt als hij zich maar houdt aan de regels van de profeet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden