Het eeuwige levenZoumana Diarra (1960-2020)

Zoumana Diarra (1960-2020): ‘Zou’ maakte alle muziek vanuit zijn eigen hart

Alles wat hij hoorde, speelde hij meteen na. Zowel op gitaar als op kora; of het nu westers, Afrikaans, pop of jazz was. ‘Zijn muzikaliteit was ongeëvenaard.’

Zoumana Diarra.

Hij was na een zwaar hartinfarct in 2014 gewaarschuwd dat een donorhart nodig was, wilde hij langer blijven leven. Maar Zoumana Diarra wilde geen hart van een ander. Hij twijfelde of hij dan nog muziek kon maken. Hij wilde sterven met zijn eigen hart, zo zegt zijn echtgenote Petra Kooistra.

‘En tot die tijd was hij ook niet van plan het rustiger aan te gaan doen. Er stond een tour gepland met het Nederlands-Molukse duo Boi Akih. En Diarra zou ook weer gaan meedoen met de Five Great Guitars, de groep met vijf meestergitaristen waar in het verleden legenden als Jan Akkerman en Harry Sacksioni meespeelden.’

Zijn veelzijdigheid was enorm. Hij speelde met Leonie Jansen, Marco Borsato en Trijntje Oosterhuis, maar ook met het Nederlands Blazersensemble, het Rosenberg Trio en het Concertgebouworkest. Pop en jazz hadden voor hem even weinig geheimen als traditionele Afrikaanse muziek. Hij bouwde zelf Afrikaanse instrumenten, ingenieuzer dan ze ooit waren gemaakt zodat hij er ook westerse klanken uit kon toveren.

Op 28 juli begaf zijn hart het toch. Hij overleed in Elst waar hij woonde met Petra en hun 11-jarige zoon Samuel. Hij werd ter aarde besteld op de natuurbegraafplaats van Arnhem. ‘We hadden er niet aan moeten denken dat hij op een lokale begraafplaats tussen allerlei stenen zou liggen’, zegt Petra.

Zoumana werd in het dorpje Tominian in de woelige West-Afrikaanse republiek Mali geboren. Zijn vader was medicijnman, zijn moeder spiritueel genezer. Beiden waren muzikaal. Hij leerde zichzelf al op zijn 4de jaar gitaar spelen, met een instrument gemaakt van een leeg blik en vissnoer. Rond zijn 17de won Diarra de Biennale Artistique et Culturelle de la Jeunesse, een belangrijke prijs voor jonge muzikanten uit West-Afrika. Bekende artiesten vroegen hem als begeleider. Zo mocht hij op wereldtournee met componist en gitarist Zani Diabaté. Hij vestigde zich in Parijs, waar hij de Nederlandse muzikanten ontmoette die in Groningen een groep onder de naam Benkadi hadden. Bij hen sloot hij zich aan en leerde Monique Mikkers kennen. Samen kregen ze twee kinderen: een zoon Biko, basketballer en dj, en een dochter Lynn.

Tegelijkertijd leerde Diarra zichzelf kora (Afrikaanse harp) spelen. Net zoals hij in zijn jeugd een eigen gitaar bouwde, maakte hij zijn eigen kora - een met 44 snaren. ‘Die was chromatisch, net als een piano, waardoor hij van toonsoort kon wisselen. Iets wat op een traditionele kora niet kan’, zegt Niels Brouwer, het ene deel van Boi Akih.

‘Zijn muzikaliteit was ongeëvenaard. Alles wat hij hoorde, kon hij meteen naspelen’, zegt Kooistra.

Maar Zoumana was ook iemand die geen rust in zijn kont had. Hij wilde altijd op tournee. Ook toen de relatie met Mikkers uitging en hij in 2004 een nieuwe relatie met Petra Kooistra kreeg. Pas in 2014, na zijn hartinfarct, bleef hij gedwongen vaker thuis.

Ondanks zijn interesse in westerse muziek, bleef hij de Afrikaanse tradities in ere houden. Diarra beschouwde zich als een ‘griot’, een erfelijke titel die de verplichting inhoudt de Afrikaanse muziek-, zang- en danstraditie voor het nageslacht te bewaren. Brouwer: ‘Maar hij wilde die tradities ook vernieuwen, omdat hij dat een voorwaarde vond om ze te kunnen behouden.’

Als persoon was hij uitermate vriendelijk en bescheiden. Monica Akihary, het andere deel van het duo Boi Akih, prijst hem als ‘een prachtig mens’ en ‘wijze man’. ‘Een goede luisteraar die door zijn afkomst in een organische balans leefde met de natuur. Als hij wat opmerkte, dan wist je dat het belangrijk was.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden