Het eeuwige leven Zoltin Peeter (Peter Zwier) 1942-2019

Zoltin Peeter, een kunstenaar die niet op de roem van zijn vader wilde teren

Hij was al jong bekend, maar wilde zich niet laten beïnvloeden door de Amsterdamse kunstscene en trok zich terug in het Friese Hallum.

Zoltin Peeter.

Wat hij creëerde was zo uniek dat het bij geen enkele stroming was in te delen. Zoltin Peeter leefde solitair in het afgelegen Friese terpdorp Hallum op een boerderij, afgeschermd met een metershoge berenklauw. Hij wilde niet de last voelen van allerlei kunststromingen die zijn fantasieën zouden doorkruisen.

Hij sloot zich niet af van de buitenwereld. Hij was aanwezig op de opening van exposities. Hij reisde naar de noordelijke landen. Met de auto naar Bergen in Noorwegen, waar hij dan op een ferry naar IJsland stapte. Hij maakte daar schetsen in houtskool van watervallen die hij thuis uitwerkte. Op 15 mei besloot hij zijn leven te beëindigen nadat hij te horen had gekregen dat hij ongeneeslijk ziek was. Hij wilde geen medisch traject. Vrouw en kinderen had hij niet. Zijn kunst is zijn nalatenschap.

Hij werd geboren als Peter Zwier, enig kind van de bekende Amsterdamse graficus, gevel- en glasschilder Dick Zwier. Hij trad ook in de voetsporen van zijn vader. Maar tijdens zijn opleiding op het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in Amsterdam (nu Rietveld Academie) besloot hij met de figuratieve kunst te breken. Hij wilde als kunstenaar niet op de roem van zijn vader teren en veranderde zijn naam in Zoltin Peeter.

‘Zoltin was te ongeduldig om bloemkolen en perspectief te tekenen. Hij vond dat te schools. Hij zou voor een jaar in Antwerpen een opleiding volgen aan het Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen. Het werden drieënhalf jaar’, zegt Petra Moerman. ‘Tussen 2009 en 2013 was ik, zoals Zoltin zei, zijn grote liefde en muze. Daarna stuurden we elkaar tekeningen en schetsen met een postzegel erop. Fysieke post noemde hij dat.’

In Antwerpen werd hij al een internationaal bekend kunstenaar. Hij won verschillende belangrijke prijzen. In 1974 stal hij de show met zijn project Shadow-Case, een ruimtevullende sculptuur met een houten kolom met een enorme schaduw gemaakt van zink, die in het gemeentemuseum in Schiedam werd getoond.

‘Het Stedelijk Museum kocht werk van hem – vooral macro-etsen. Die waren ook gewild in Oost-Europa. Hij kreeg ervoor betaald in de valuta van de landen, die niet omwisselbaar waren. Dus hij maakte het geld ter plekke op, onder meer door skivakanties in die landen te houden’, herinnert Frank Sciarone zich.

Sciarone ontmoette hem in 1977 aan de AKI in Enschede, waar Zoltin Peeter een dag per week les gaf. ‘Ik heb hem later nog geholpen te verhuizen naar Oostrum, niet ver van Dokkum. Daar heeft hij tien jaar gewoond, voordat hij in 1986 naar Hallum verhuisde.’ Hier had hij in een schuur zijn grote atelier, waar hij sculpturen met als thema Avanti (Vooruit) maakte. In de loop van de jaren ‘verfrieste’ hij wel, maar een echte Fries werd hij volgens Sciarone niet. In 2010 kreeg hij wel de Gerrit Bennerprijs, de belangrijkste prijs voor beeldende kunst in Fryslân.

Kunsthistorica Elina van Tuinen-Taselaar deed als conservator van het Fries Museum ooit met hem het project Drie Laboratoria, waarin het werk van drie verschillende kunstenaars Cornelius Rogge, Zoltin Peeter en Frank Sciarone werd belicht vanuit de totstandkoming in hun eigen ateliers. ‘Zijn werk was niet erg toegankelijk. Maar als je er moeite voor deed, ging er een wereld voor je open. Als ik het in een woord zou moeten samenvatten, zou ik zeggen: integer’, zo herinnert zij zich hem.

Volgend jaar zullen tekeningen van hem te zien zijn in gebouw Obe in Leeuwarden. En er volgt ook nog een grote overzichtstentoonstelling in Museum Belvédère in Heerenveen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden