Zoektocht naar verloren onschuld ontaardt in domheid

Volwassenen lezen liever een kinderboek dan Tolstoj. Ze schamen zich kennelijk niet langer voor hun onnozelheid, stelt Liesbeth Wytzes...

OP HET laatste CDA-congres ging het van CDA-ja-jippie en stonden de coryfeeën, allen gelouterde mannen en vrouwen van een zekere leeftijd, blij te swingen. Ze hadden zo'n uitdrukking op hun gezicht van pijnlijke betraptheid, maar ze weten ook wel dat het moet: als wij niet vlot doen, komen de jeugdige kiezers niet.

De president van Amerika houdt het meest van een onbeduidend hitje van een allang opgeheven groep uit Californië en heeft zijn dochter zelfs naar een dergelijk liedje vernoemd, volwassen mannen en vrouwen beladen de hoedenplank van de auto met hun favoriete knuffels en hangen een beertje aan het achteruitkijkspiegeltje, mannen en vrouwen hijsen hun grote lichamen op rolschaatsen en hobbelen zo door de stad en een paar jaar geleden was het onder dertigers zelfs een rage om met een grote fopspeen om de hals te lopen.

Zo maken volwassenen zich steeds meer meester van de kinderwereld, een geïdealiseerd sprookjesland dat ze maar niet met rust kunnen laten. Het is nu zelfs zo erg geworden dat in Amsterdam kindertheatergekke volwassenen geweerd moeten worden van jeugdvoorstellingen: van alle stoelen zal slechts een beperkt aantal voor volwassen beschikbaar zijn, anders is er geen plaats meer voor de kinderen.

Ook in kinderboekwinkels schijnen steeds meer volwassenen gesignaleerd te worden die voor hun geliefde het melige werkje Raad eens hoeveel ik van je hou kopen. Vroeger kreeg de beminde de liefdespoëzie van een vooraanstaand dichter, nu zijn een paar dieren nodig om de boodschap door te geven.

En niet alleen dat: ook kopen diezelfde volwassenen voor hun eigen leesplezier boekjes van Kikker en dragen daarbij graag een T-shirt van Pluk van de Petteflet, met dat grappige kraanwagentje, of een trui met het gedicht Ik ben lekker stout erop.

Ach, zeggen cultuursociologen begripvol, het is allemaal een zoektocht naar de verloren onschuld. En beter dat iemand van dertig Kikker is bang leest dan helemaal niets. Maar het ligt misschien toch wat ingewikkelder: dat wanhopige vasthouden aan de jeugd is namelijk zowel dom als tevergeefs. Die verloren onschuld is altijd verloren: hoeveel kikkerboekjes of Jip en Jannekes er ook gelezen worden, niemand wordt ooit vijf als hij het eenmaal is geweest. Naar, maar waar.

Het hele fenomeen van infantilisering is ook een andere naam voor domheid, en over domheid wordt niet meer gezwegen. Een boekje van Max Velthuis, zijn moralistische boodschap ten spijt, leest nu eenmaal een stuk makkelijker dan Tolstoj's Oorlog en Vrede. Voor een dergelijk boek moet de lezer zijn best doen, het is niet in vijf minuten uit en er staan ook geen plaatjes in.

Bovendien zijn de simpele theorietjes van kinderboeken helemaal niet geschikt voor wie eenmaal de complexe wereld van de volwassenen is binnengegaan. Dan moet er wel iets gelezen worden dat die complexiteit weerspiegelt en dat is dus per definitie moeilijk.

Domheid was vroeger iets waar op neergekeken werd, maar nu is het tof om dom en onwetend te zijn, zeker zolang iemand lekker spontaan is. Wie vroeger iets niet wist, schaamde zich daarvoor en ging het thuis gauw in de encyclopedie opzoeken. Nu roept de dommerd blij dat hij ergens niets van af weet.

Liesbeth Wytzes is journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden