Het Eeuwige LevenEmanuel Snatager (1953-2020)

Zijn leven werd van A tot Z door vader gevormd

Als zoon van een jood die in de oorlog zijn hele familie verloor, stortte hij zich als psychotherapeut op de verwerking van oorlogstrauma’s.

Emanuel Snatager

Begin maart vorig jaar nam hij nog met feestvertoon afscheid van stichting Centrum ’45. Drie weken later werd bij klinisch psycholoog en psychotherapeut Emanuel Snatager een ongeneeslijke hersentumor ontdekt. Hij moest onmiddellijk stoppen met werken.

Op 8 oktober overleed hij in Amsterdam. Snatager werd ter aarde besteld op de joodse begraafplaats in Zutphen, waar zijn familie vandaankwam.

‘Door een plotselinge verslechtering kon hij geen afscheid nemen van zijn eigen patiënten. Alle behandelingen moesten ineens worden afgebroken. En dat vond hij eigenlijk nog het ergste’, zegt zijn levenspartner, de organisatiedeskundige Eva van der Fluit.

Snatager was gespecialiseerd in de behandeling van oorlogsslachtoffers – met name joodse en Indische mensen met een kampsyndroom. Vanaf 1987 tot zijn afscheid was hij betrokken bij Centrum ’45, nu een onderdeel van Arq Psychotrauma Expert Groep. Maar daar beperkte hij zich niet toe. ‘Hij behandelde behalve de slachtoffers ook ‘de daders’, met name de tweede generatie zoals de kinderen van NSB’ers’, zegt Van der Fluit.

Jan-Wilke Reerds, de huidige bestuursvoorzitter van Arq Psychotrauma Expert Groep, zegt dat Snatager veel heeft betekend voor wat hij de ‘transgenerationele belasting’ noemt, het doorgeven van oorlogstrauma’s aan de volgende generatie. ‘Hij was iemand die zich intensief met de patiënt bezighield.’

Zijn interesse voor dit deel van de psychotherapie had veel met zijn verleden te maken. Snatager was de zoon van Eduard Snatager die in de oorlog drieënhalf jaar zat ondergedoken in Wapenveld en als enige van de Zutphense familie de Holocaust zou overleven. Na de oorlog besloot Eduard naar Palestina te gaan, waar hij een Slowaakse vrouw ontmoette. Ze trouwden en kregen twee kinderen, onder wie Emanuel die werd vernoemd naar een neefje dat in de gaskamers was omgekomen.

‘Mijn vader was een heel intelligente man. Als er problemen waren in zijn omgeving was steevast het advies ‘Vraag het de Hollander’. Want hij bleef ook in Israël Hollander. Hij liep op klompen en we aten drop en erwtensoep’, vertelde Emanuel in De Stentor.

Terwijl andere kinderen piloot of voetballer wilden worden, wist Emanuel al heel jong dat hij psychotherapeut zou worden. Dan kon hij mensen helpen. Van der Fluit: ‘Hij was echter dyslectisch, zodat hij leek voorbestemd om vrachtwagenchauffeur of atleet te worden. Maar hij zette door.’

Na de middelbare school in Israël ging hij in 1975 naar Nederland om psychologie te studeren in Utrecht. Vier jaar later werd hij leerling-gezel bij de praktijk van Eddy de Wind, een joodse psychiater die Auschwitz had overleefd en die daarover het boek Eindstation Auschwitz had geschreven. Van 1979 tot De Winds overlijden in 1987 was Emanuel diens assistent.

Daarnaast opende Snatager ook een eigen praktijk in Amsterdam en werkte hij voor Centrum ’45, dat mensen helpt bij zware en complexe psychische problemen,zoals het verwerken van indringende ervaringen tijdens de oorlog.

Jan-Wilke Reerds noemt Snatager ‘een aimabele en betrouwbare man die altijd ruimte gaf aan anderen.’ Hoewel hij al ziek was, werd Snatager vorig jaar nog betrokken bij de theaterproductie Zo gaan we allemaal die was gebaseerd op de brieven van zijn in Sobibor omgekomen oom Herman aan zijn vader.

‘Het leven van mijn vader heeft mij van A tot Z gevormd. De verhalen van de kinderen over de oorlogstrauma’s van hun ouders hebben mij daardoor nog vaak kippevel bezorgd, zei Snatager.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden