Zij fotografeerde haar stervende ouders: 'dit boek gaat niet over de dood'

In The Family Imprint verbeeldt fotograaf Nancy Borowick de zware laatste jaren van haar ouders. Beiden stierven aan de gevolgen van kanker. Maar haar foto's laten zoveel meer zien dan rouw en verdriet.

Howard en Laurel Borowick op een foto van dochter Nancy in The Family Imprint.Beeld Nancy Borowick

Hier begint voor Nancy Borowick het verhaal, in deze twee stoelen. Links haar vader Howard, beroemd letselschadeadvocaat in New York, 57 jaar, gediagnosticeerd met alvleesklierkanker. Rechts haar moeder Laurel, 57 jaar, voor de derde keer in twintig jaar borstkankerpatiënt. Het is december 2012. Een jaar later zal haar vader overlijden. Twee jaar later haar moeder.

Nancy Borowick is net begonnen als freelancefotograaf als ze deze foto maakt. Door haar lens ziet ze twee kankerpatiënten in een ziekenhuis. Ze ziet hoe mooi het licht valt, ze ziet de symmetrie in haar frame. Haar blik is niet die van een dochter, maar van een fotograaf. Ze realiseert zich pas achteraf dat haar dat al die tijd heeft beschermd voor wat ze voor haar ogen zag gebeuren.

Kijkt ze nu naar de foto, dan ziet ze haar ouders, gelijktijdig verbonden aan machines die giftige medicijnen door hun lichamen jagen. Ze ziet hoe verschillend haar vader en moeder met hun ziekte omgaan. Howard, altijd gezond geweest, worstelend met het feit dat hij zwakker wordt. Laurel, voor wie een chemokuur een van de vele dingen op haar to-dolijst is, ze leest ondertussen een tijdschrift en geeft haar man een duwtje terwijl ze hem vertelt wat ze leest.

De foto staat op een van de eerste bladzijden van The Family Imprint. Met dit dikke boek sluit Borowick het laatste hoofdstuk van haar familiegeschiedenis af. De foto's die ze maakte gedurende de laatste jaren van het leven van haar ouders werden onder de titel Cancer Family gepubliceerd in kranten en tijdschriften over de hele wereld. Ze waren in 2015 te zien op het jaarlijkse festival voor fotojournalistiek in Perpignan. In 2016 won ze er een tweede prijs mee bij World Press Photo, waarna de serie zwart-witbeelden overal te zien was waar de World Press-tentoonstelling neerstreek.

De eerste uitgever die Borowick voor het boek benaderde, zei: 'Niemand koopt een boek over de dood.' Die had er dus niks van begrepen, zegt Borowick in een Amsterdams café. The Family Imprint is inmiddels door de prestigieuze Duitse uitgeverij Hatje Cantz gedrukt in een oplage van 4.500 exemplaren - uitzonderlijk veel voor een fotoboek. 'Ik geloof in dit verhaal. Dit boek gaat niet over de dood. Het gaat over leven, over familie, over liefde, en ja - ook over afscheid nemen. Het gaat over iets waar we allemaal zo lang mogelijk níét bij stilstaan: dat we sterfelijk zijn. En over hoe je daarmee omgaat als je er niet meer omheen kunt.'

En zo wordt de lezer een blik gegund achter de deuren van een gezin dat hij anders nooit had gekend. Hij leest de kaartjes die Howard en Laurel elkaar schreven voor Valentijnsdag. Foto's uit het familiealbum van de Borowicks: vader en moeder, twee dochters en een zoon, alle vijf met pruiken op, gekke bekken trekkend. Hij leest de eulogie die Howard voor zijn begrafenis schreef, en die hij in een envelop bewaarde waarop stond: openen na mijn dood, maar voor mijn begrafenis.

Voyeuristisch? Geen moment.

Beeld Nancy Borowick

Borowick bladert door het boek. Haar ouders in het zwembad. Haar ouders die haar naar het altaar brengen. Haar vader in een gekke dans. Haar oma die haar moeder voorleest. Zij, haar broer en haar zus op bed bij haar moeder, juwelenkist tussen hen in, haar moeder vertelt over de herkomst en de verhalen erachter, nu het nog kan.

Hier: een belangrijke foto en een belangrijk moment. Haar ouders staan voor de spiegel, haar moeder houdt twee plukken net afgeschoren haar als borstelige wenkbrauwen boven haar ogen. 'Ik had mijn ouders die ochtend gebeld en gevraagd wat hun plannen waren voor die dag. Ik logeerde in die tijd drie dagen per week bij hen om zo veel mogelijk momenten te kunnen vastleggen. De rest van de tijd was ik thuis en probeerde ik als freelancefotograaf in New York aan het werk te komen. Dus mijn vader zegt: we gaan boodschappen doen, een beetje televisiekijken, en misschien ga ik mama's hoofd scheren. Moet je voorstellen: dit zegt iemand die voor de derde keer in zijn leven het haar van zijn vrouw moet afscheren omdat ze voor de derde keer kanker heeft. Ik hoorde het hem zeggen en ik dacht: nu moet ik er permanent gaan wonen. Het beste verhaal vertel je door er altijd te zijn.'

Beeld Nancy Borowick

Ze vertelt over de confronterende foto die ze maakte van haar vader in zijn kist. 'Gek genoeg vond ik het op het moment zelf niet moeilijk om die te maken. Ik ging in de fotografiestand. Ik zag mijn moeder glimlachen naar mijn vader, en dat vond ik mooi. Ik zag hem liggen in zijn favoriete football-T-shirt en spijkerbroek en ik dacht: dit is mijn vader ten voeten uit. Tot het einde de baas over zijn leven. Pas veel later, toen ik de foto's inzond voor World Press Photo en ik op zoek moest naar de RAW-files, de originelen van mijn zwart-witfoto's, kwam ik deze foto weer tegen, in kleur. Toen brak ik. En ik begreep het niet. Ik had deze foto honderden keren gezien zonder dat er iets gebeurde. En toen realiseerde ik me: de laatste keer dat ik dit beeld in kleur zag, was in het echt. Ineens stond ik weer naast de kist en zag ik de kleur van mijn vaders huid, het gele licht in de ruimte. Toen pas besefte ik dat ook de keuze voor zwart-witbeeld me had beschermd.'

Hoe ze het heeft kunnen volhouden, vragen mensen haar vaak. Humor, zegt ze dan. Als er iets was wat de Borowicks konden, was het lachen. 'Het klinkt raar uit de mond van iemand die haar beide ouders heeft verloren, maar ik heb het gevoel dat ik de loterij heb gewonnen. Ik heb een gelukkige jeugd gehad. 28 jaar met mijn vader, 29 jaar met mijn moeder. Het laatste jaar was intens en ik ben gelukkig dat ik het zo met ze heb kunnen meemaken. Als ik iets hoop, is het dat dit boek voor anderen als katalysator dient voor gesprekken. Maar ook als geheugensteuntje: het leven is kort. Mijn moeder zei altijd: life is short, eat dessert first. Dat probeer ik nu te doen.'

The Family Imprint, uitgeverij Hatje Cantz, 45 euro.

Nancy BorowickBeeld Matt Borowick
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden