Zeldzaam fenomeen kindermoord kwam nog nooit zo vaak voor

De forensische psychiatrie staat voor een raadsel nu binnen een jaar vier keer ouders een meervoudige moordaanslag op hun kinderen hebben gepleegd....

BAS MESTERS

Van onze verslaggever

Bas Mesters

AMSTERDAM

Niet eerder werd ergens ter wereld in zo'n korte periode zo vaak dit misdrijf gepleegd. Volgens oud-directeur van het Pieter Baan Centrum prof. dr. H. van Marle en zijn voorganger prof. dr. F. Beyaert moet het fenomeen nodig worden onderzocht.

'Ik sta als hoogleraar met mijn mond vol tanden', zegt Van Marle, die nu hoogleraar forensische psychiatrie in Nijmegen is. 'De wetenschap is op dit terrein niet up to date. Het zou toeval kunnen zijn dat het ineens zo vaak gebeurt. Maar je kunt je ook afvragen of het iets cultureels is. Is de beschaving te ver doorgeschoten? Kinderdoding is tegen de cultuur. Normaal beschermen ouders hun kinderen. Ik zou dit dolgraag onderzoeken.'

In januari vorig jaar stak een vader uit Krimpen zijn drie kinderen dood. Zijn zelfmoordpoging mislukte. In maart doodde een 41-jarige man uit Assen zijn drie kinderen, om vervolgens zelfmoord te plegen. Twee maanden later gaf een 37-jarige man uit Diemen zijn kinderen een overdosis slaappillen. Een zevenjarig zoontje overleed.

In oorlogstijd komt het fenomeen wel vaker voor, zegt Van Marle. Het gaat dan om ouders die hun kinderen voor de barre toekomst willen beschermen. Maar in vredestijd is een dergelijke snelle opeenvolging absoluut uniek. 'Er is geen cijfermateriaal, zelfs niet in de Verenigde Staten, waaruit zo'n frequente opeenvolging van meervoudige kindermoord door ouders blijkt.'

Kindermoord is volgens de twee hoogleraren zeldzamer dan oudermoord. Het wordt volgens Beyaert het meest gepleegd door moeders. Het is het enige misdrijf waaraan meer vrouwen dan mannen zich schuldig maken. Maar bij de vier gevallen die in Nederland het laatste jaar plaatsvonden, was juist altijd de vader de dader. Beyaert heeft hier geen verklaring voor.

Hij kent drie categorieën van kindermoord door ouders. Ten eerste moeders die enkele dagen na de geboorte van hun kind psychotisch worden en hun kind ombrengen. Ook moeders van peuters, die zelf in hun jeugd mishandeld zijn en zich voorgenomen hebben geen enkele vorm van agressie tegen hun kind te uiten, zelfs geen normale uitbrander. 'In uitzonderlijke gevallen krijgen deze vrouwen het moeilijk als het kind zich als peuter van hen losmaakt en dwars wordt. Het is voorgekomen dat dan bij de moeder de stoppen doorslaan.'

De derde categorie is de kindermoord die voortkomt uit een depressieve psychose. Het kan in zo'n geval gaan om ouders die hun kind willen redden van een verschrikkelijk einde van de wereld. Beyaert schat in dat de moorden in Hoofddorp gepleegd zijn door psychotische ouders. 'Het kan zijn dat ze de dood van hun vierde kind niet goed hebben verwerkt en dat deze niet afgeronde rouw zich heeft ontwikkeld tot een psychose.'

Is een dergelijk misdrijf te voorkomen? Beyaert: 'Wellicht een enkele keer. Er is meer kennis nodig over de signalen die voorafgaan aan zo'n ontlading. Maar ook als de kenmerken bekend zijn, worden de signalen vaak niet geloofd. Bovendien gebeuren dit soort dingen heel vaak out of the blue.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden