Het eeuwige levenWil Petroff-Van Gurp (1918-2021)

Ze overleefde het concentratiekamp en was getrouwd met een Bulgaarse tenor

Koerierster Wil van Gurp was de laatste gevangene uit Nederland in Dachau. Ze was in juni 1944 opgepakt. Pas na haar 90ste praatte ze er over.

Wil van Gurp Beeld -
Wil van GurpBeeld -

Op 12 januari 1945 vond in het concentratiekamp Dachau een unieke verzetsdaad plaats. 2.500 vrouwen gingen in staking vanwege het slechte eten en het feit dat ze moesten slapen in barakken zonder ramen waardoor ze ’s morgens wakker werden met sneeuw op de dekens. Een van de stakers was Willemijn (‘Wil’) van Gurp, de laatste Nederlandse overlevende van Dachau. Uiteindelijk overleed ze 25 april in Baarn op 102-jarige leeftijd. In januari kreeg ze nog een lintje vanwege haar vrijwilligerswerk en verzetsdaden zoals het vervalsen van persoonsbewijzen en het vervoer van dynamiet met een bomgordel. De oorlog droeg ze haar hele leven met zich mee. Pas na haar 90ste verjaardag durfde ze er voor het eerst publiekelijk over te praten.

Wil van Gurp werd 7 november 1918 geboren als zesde meisje in een gereformeerd gezin van vijftien kinderen. Aan de strenge opvoeding kon ze pas op haar 24ste jaar ontsnappen door op kamers te gaan in Den Haag, waar ze een baan had gevonden als secretaresse. Ze kwam daar in het verzet terecht als koerierster. Op 10 juni 1944 werd de hele groep opgepakt. Via het Oranjehotel en kamp Vught kwam ze in vrouwenkamp Ravensbrück terecht. ‘Toen we arriveerden kwamen de uitgehongerde vrouwen als wilde beesten op ons af. Het kleine beetje brood dat wij nog hadden gooiden we naar hen toe, zoals je in een dierentuin brood naar de apen gooit. Zij vochten vervolgens om zo’n stukje brood. Die mensonterende gebeurtenis heeft een enorme indruk op mij gemaakt’, vertelde ze later.

Dachau

In oktober 1944 werd ze overgeplaatst naar Dachau, waar ze in de fabriek van Agfa Kamerawerke tijdontstekers moest maken voor de FLAK (Flugabwerkkanone of Luchtafweergeschut). Op gezette tijden werd een emmer water neergezet waarmee zes vrouwen zich konden wassen. Spiernaakt stonden ze om die ene emmer: eerst de bovenkant dan pas de onderkant. Op 26 april 1945 werd het kamp geëvacueerd. De vrouwen werden gedwongen lopend naar het zuiden te gaan, waar ze bij het plaatste Wolfratshausen door de Amerikanen werden bevrijd. Via Zwitserland, Frankrijk en België bereikte Wil nog in haar gevangenisplunje Nederland. Een paar maanden later was ze begeleidster van een groepje ondervoede Haagse jongetjes tijdens een verblijf in Engeland.

Na terugkeer lukte het haar een baan te krijgen op het KLM-kantoor in Rome. Daar ontmoette ze haar echtgenoot: de voor de communisten gevluchte Bulgaarse tenor Nasco Petroff Stamboliev. ‘De Italiaanse jaren waren een hoogtepunt voor mijn moeder. Ze hield van het eten, de cultuur, en de geschiedenis. En ze kreeg mij. Vlak voor ze overleed wilde ze nog altijd de opera-aria’s uit die periode horen’, zegt haar zoon Robert Stamboliev.

Canada

In een poging een nieuwe nationaliteit te verkrijgen voor haar man besloot het gezin naar Canada te emigreren. Hier kreeg ze een tweede zoon Peter, maar het huwelijk hield geen stand. In 1961 keerde Wil met haar zonen terug in Nederland, waar ze een baan vond bij Philips Phonografische Industrie (PPI) in Baarn.

Van haar oorlogsverleden wist niemand iets – ‘zelfs met de kinderen praatte ze daar nooit over’, zegt Robert – totdat ze in 2010 een interview gaf op RTV Baarn. Verzetsorganisaties en scholen pakten haar verhaal op en Wil van Gurp werd na haar negentigste nog een BN’er. In 2015 was zij een van de twaalf geportretteerde gevangenen in de tentoonstelling Geen nummers maar namen over Nederlandse politieke gevangenen in kamp Dachau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden