Zaak-Tadic geeft weinig aanleiding tot optimisme

Karadzic rijdt nog steeds iedere dag ongehinderd naar zijn werk. Ondanks de veroordeling van Tadic door het VN-tribunaal ziet Ian Traynor de toekomst voor Bosnië daarom somber in....

IAN TRAYNOR

EEN paar weken geleden zette Michael Steiner, de Duitse topdiplomaat die namens de internationale gemeenschap toezicht houdt op het vredesproces in Bosnië, voor zijn superieuren in Sarajevo uiteen hoe een duurzame vrede op de Balkan dichterbij kan worden gebracht. Aanwezig waren onder anderen de secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana en de opperbevelhebber van de geallieerde troepen in Bosnië, generaal George Joulwan.

Steiner toonde hen een aantal dia's, waaronder een luchtfoto van Pale, het Bosnisch-Servische hoofdkwartier even buiten Sarajevo. Op de foto was met een stippellijn een weg gemarkeerd. 'Een donkerblauwe BMW volgt deze route iedere ochtend om precies half negen.' De BMW is van Radovan Karadzic en brengt de voormalige Bosnisch-Servische president iedere ochtend naar zijn kantoor.

Steiner's boodschap liet aan duidelijk niets te wensen over. De diplomaat, die inmiddels de nodige frustrerende ervaringen in Bosnië heeft opgedaan, is ervan overtuigd dat werkelijke vrede een illusie blijft zolang de belangrijkste oorlogsmisdadigers op vrije voeten zijn.

De informatie vormde een uitnodiging aan de NAVO om de wereld een dienst te bewijzen: arresteer Karadzic en breng hem over naar Den Haag om hem daar terecht te laten staan wegens volkerenmoord.

Steiner's aanbod is tot dusverre door de NAVO genegeerd. Ondertussen trekt Karadzic achter de schermen nog steeds aan de touwtjes, hoewel hij was gedwongen zijn presidentschap op te geven. Ook Karadzic's beruchte militaire commmandant generaal Ratko Mladic is tot dusverre uit handen van het VN-tribunaal gebleven.

Niettemin heeft het tribunaal afgelopen woensdag geschiedenis geschreven toen het, voor het eerst sinds Neurenberg en Tokio, een vonnis uitsprak - hoewel de strafmaat nog moeten worden vastgesteld - in het internationale proces tegen de van oorlogsmisdaden beschuldigde Dusan Tadic.

Het was een in hoge mate symbolisch moment - een teken dat de wereld niet bereid is de ogen te sluiten voor wreedheden, terreur en de vervolging van burgers.

Maar het blijft de vraag of de gebeurtenissen in Den Haag ook het begin symboliseren van de lange zoektocht naar een vorm van gerechtigheid die kan helpen de wonden in Bosnië te helen en de vrede dichterbij te brengen. Of dat het proces tegen Tadic niet meer dan een korte opleving zal blijken te zijn geweest van de kwijnende internationale interesse voor de in Bosnië gepleegde misdaden.

De voortekenen zien er wat dat betreft niet erg gunstig uit. Van de 75 personen uit het voormalige Joegoslavië (51 Bosnische Serviers, 18 Bosnische Kroaten, drie Bosnische Moslims en drie Servische officieren) die door het tribunaal in staat van beschuldiging zijn gesteld, zijn er slechts acht daadwerkelijk in hechtenis genomen.

Het tribunaal beschikt niet over machtsmiddelen en moet het vooral van haar morele prestige hebben. Het is verder gehandicapt door een gebrek aan geld, de wisselende, politiek gemotiveerde steun van de grote mogendheden en door de oppositie die zij ondervindt van de bij het conflict betrokken partijen in Bosnië, Servië en Kroatië.

Terwijl de autoriteiten in voormalig Joegolavië zich verzetten tegen de uitlevering van verdachten aan het tribunaal in Den Haag, zijn ze allemaal druk bezig met hun eigen door wraak gemotiveerde processen. Vorige maand veroordeelde een rechtbank in Kroatië negentien officieren uit het voormalige Joegoslavische leger tot lange gevangenisstraffen voor misdaden die zij in 1991 zouden hebben gepleegd.

Een Bosnisch-Servische rechtbank veroordeelde onlangs zeven voormalige Moslimstrijders die zich hadden overgegeven aan de NAVO-vredesmacht om vervolgens te worden uitgeleverd aan de vijand. In Bosnië zelf lopen ten minste acht processen tegen leden van de vijand wegens oorlogsmisdaden.

Deze processen, aangespannen door de ene partij in het conflict tegen de andere, leiden tot nieuwe wraakgevoelens en een verhoging van de spanning, terwijl het tribunaal in Den Haag juist ten doel had bij te dragen aan de verzoening door recht te doen aan alle partijen.

Maar terwijl Tadic woensdag in de verdachtenbank in Den Haag zat, rijdt Karadzic nog steeds iedere dag in zijn BMW naar zijn werk. En tartte zijn opvolger als president van de Bosnisch Servische republiek, Biljana Plavsic, de wereld door 37 Bosnisch Servische politiemannen te decoreren voor hun aandeel in de 'bevrijding' van de Prijedor-regio in Noord-West Bosnië in 1992, hetzelfde gebied waar op dezelfde moment Dusan Tadic zijn misdaden beging.

Ian Traynor is redacteur van The Guardian.

The Guardian/de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden