profiel

Workaholic Jan Smit is vrolijker en meer gefocust teruggekeerd van zijn burn-out

Jan Smit, een van de presentatoren van het Eurovisie Songfestival. Beeld NPO/NOS/AVROTROS
Jan Smit, een van de presentatoren van het Eurovisie Songfestival.Beeld NPO/NOS/AVROTROS

Zanger, ondernemer en bestuurder Jan Smit heeft van zijn burn-out geleerd niet meer zoveel hooi op zijn vork te nemen. Zo heeft hij voor de presentatie van het Songfestival deze week de rest van zijn agenda leeg geveegd.

Het was in november van 2019 dat Jan Smit doodvermoeid zijn vriend en manager Aloys Buys belde. ‘Aloys, ik kan he-le-maal niets meer.’ Buys wist genoeg. Dat wordt de komende maanden Jans agenda leeg vegen, besefte hij.

Smit is een van de vier presentatoren van het Eurovisie Songfestival, dat donderdagavond zijn tweede halve finale kent en wereldwijd 200 miljoen kijkers trekt. Vanzelfsprekend is het allerminst dat Smit weer volop in de schijnwerpers staat. Hij herstelde vorig jaar in een kliniek in Spanje van een burn-out.

Smit is een streber, zegt Buys. ‘Je ziet dat bij meer mensen in het dorp. Volendammers zijn alleen geïnteresseerd in de eerste plek. Nummer twee is net zoiets als nummer 10. Dat telt niet.’

Geldingsdrang

Die geldingsdrang heeft het dorp veel talenten opgeleverd, met name op zang- en sportgebied, maar kan ook een valkuil zijn. Buys: ‘Bij Jan zijn de problemen begonnen toen hij meedeed aan een schaatsprogramma. Hij ging zeven dagen per week trainen, want hij moest en zou winnen. Maar ja, schaatsen dat kun je of dat kun je niet. Jan kon het niet.’

Smit is pas 35 jaar, maar staat als artiest al meer dan twintig jaar aan de top. Aan de muur van zijn kantoor in Volendam hangen 74 gouden platen. Behalve zanger is hij presentator, voetbalbestuurder bij FC Volendam en ondernemer – hij heeft een eigen platenlabel en restaurant. Vier banen dus. Buys zucht: ‘Ja, en op een gegeven moment betaal je daarvoor de prijs.’

Jan Smit breekt op zijn tiende door nadat hij met Carola Smit van BZN het nummer ‘Mama’ heeft gezongen. Een jaar later scoort hij zijn eerste nummer 1-hit met ‘Ik zing dit lied voor jou alleen’, voor zijn oma. Niet alleen Nederland is vertederd door het kindsterretje, ook de Duitsers lopen met hem weg.

Jantje wordt Jan

Door de realitysoap Gewoon Jan Smit, bekroond met een Gouden Televizier-Ring en nagesynchroniseerd in het Duits, transformeert hij in zijn tienerjaren van Jantje naar Jan. Hij krijgt verkering met Yolanthe Cabau van Kasbergen en wordt het gezicht van C&A.

Gaandeweg ontwikkelt hij zich ook op andere vlakken in de entertainmentwereld, als presentator en acteur. In Het Bombardement van regisseur Ate Jong krijgt Smit de hoofdrol van Rotterdamse bokser.

Volledige toewijding, hard werken, niet zeuren; het zijn de lessen die Smit al vroeg meekrijgt van zijn in 2015 overleden manager Jaap Buys, Aloys’ vader. ‘Een dag heeft 24 uur, Jan. En dan heb je ook nog de nacht’, luidt diens adagium.

Duizenden uren brengen ze samen door in auto of vliegtuig. Veel meer dan zijn eigen ouders is Buys Smits opvoeder. Zelfs na het overlijden van zijn manager, galmen Buys’ lessen nog door zijn hoofd. Bijvoorbeeld die keer dat Jan Smit de derde verjaardag van zijn zoontje Senn moet missen, vanwege een optreden in Duitsland, en het schuldgevoel knaagt. Smit spreekt zichzelf vermanend toe: ‘Jaap zou zeggen: ‘Dan is hij dit jaar maar een dag later jarig.’’

Glans gaat eraf

Op zijn 30ste viert Jan Smit zijn 20-jarig jubileum als zanger. Waar anderen op die leeftijd pas aan een carrière beginnen, lijkt die van hem al bijna ten einde. In een interview met het AD in 2016 kondigt hij aan op zijn veertigste te stoppen met zingen. ‘Dan heb ik qua gouden platen, hitnoteringen en awards hopelijk alles bereikt. En je weet: het wordt alleen maar minder als je ouder wordt. De glans gaat eraf, dat zie je eigenlijk altijd.’

Maar volgens Buys zal het niet zo’n vaart lopen. ‘Toevallig vroeg ik dat laatst aan hem: hoe zit dat nou Jan? Toen begon hij terug te krabbelen. ‘Dat was voor corona hè’, zei hij. Ik zie hem nog wel even doorgaan.’

Alleen: niet meer in hetzelfde tempo als voorheen. Had Smit ’s avonds een tv-show gepresenteerd in Duitsland, dan stapte hij gerust nog snel in een privé-vliegtuig naar Schiphol om ‘s nachts om 1.00 uur nog op te treden in Amsterdam. En dat drie, vier keer in de week.

Wel ‘honderdduizend keer’ waarschuwde Buys zijn vriend: ‘Wordt het niet een beetje te gek, Jan?’ ‘Maar weet je wat het is? Zo’n optreden in Amsterdam stond al een jaar gepland, maar die Duitse show kwam er dan op het laatste moment tussendoor. Dat wilde hij niet laten schieten, want er kijken toch 14 miljoen mensen naar. Maar hij wilde ook niet dat optreden in Amsterdam afzeggen, want afspraak is afspraak. Ook dat is Volendams.’

Uitgeput

Met als gevolg dat Smit zich in het najaar van 2019 uitgeput bij zijn huisarts in Volendam meldt, die hem vervolgens doorstuurt naar een kliniek in Spanje. Daar, op een compound, omgeven door een team van psychotherapeuten, begint Jan Smit zichzelf stukje bij beetje terug te vinden. Terug in Nederland vult hij zijn dagen veelal met fietsen en wandelen.

Buys vindt hem nu vrolijker, meer ontspannen en gefocust. ‘Waar Jan vroeger met twintig projecten tegelijk bezig was, staat er nu nog maar één ding in zijn agenda: het Songfestival.’

Smit drinkt naar eigen zeggen nu wat vaker een wijntje met de buren. Of doet boodschappen voor zijn gezin met vrouw Liza Plat en hun drie kinderen. De eenvoudige dingen in het leven, maar o zo belangrijk. ‘Gouden platen en erkenning zijn leuk’, zegt hij. ‘Maar het gezin moet de basis zijn. Als dat niet goed is, kun je niets.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden