Dagboekfragment Bertus Aafjes

Witte lossers, zwarte lossers: het rassenprobleem in een notendop

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Bertus Aafjes Beeld ANP

Houston, 26 maart 1956

Op maandag 26 maart werd ik wakker in alle vroegte. De Witmarsum lag wonderlijk stil, nu zij niet meer voer was het of zij plotseling ziek was. Niet zeeziek, maar landziek. Buiten de patrijspoorten lag Amerika. Ik sprong uit mijn kooi en stak mijn hoofd door de open patrijspoort in de hemelsblauwe dag.

Wat ik toen zag, zal ik mijn leven lang niet vergeten. Zo absurd was het en zo komisch. Op de kade lag een grote bos ijzeren staven, ­gelost uit een vorig schip. Aan weerszijden van deze bos staven, zaten en stonden in twee groepen de lossers rustig te wachten op het sein ons schip te bestormen.

Rechts stond of zat de groep blanke lossers. Links zat de groep zwarte. De lading ijzeren staven leek op dat ogenblik een wip, die door de extreme aanwezigheid der beide groepen zorgvuldig in balans gehouden werd.

Het tafereel was zo begrijpelijk maar ook zo artistiek als een ­lucide kindertekening: mijn ­patrijspoort had het in zijn blauwgouden medaillon ingelijst, en bood, als een gretige ansichtkaartverkoper, mij in alle vroegte dit eerste gezicht op Amerika aan. Een onderschrift stond er niet bij. Een kind kon dat aanbrengen: ‘Het rassenprobleem.’

Ik heb het tafereel een kwartier lang in volle aandacht bekeken, eerst toen werd het sein gegeven dat beide groepen aan boord konden gaan, de zwarte op het voordek, de witte op het achterdek.

Bertus Aafjes (1914-1993), Nederlandse schrijver. Ingekort fragment uit Ik ga naar Amerika. Meulenhoff, 1962. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden