Winterleed

Mensen lijken niet echt tegen winter bestand...

Je zou zeggen dat mensen die al duizenden jaren in koude streken verblijven, zich daar fysiek een beetje aan hebben aangepast. Gedeeltelijk is dat ook zo. Het is bijvoorbeeld opvallend dat het percentage mensen dat lijdt aan winterdepressie in Finland (3,8 procent) veel lager is dan in de Noord-Amerikaanse en Canadese gebieden op dezelfde breedtegraad (circa 10 procent).

Volgens dr. Ybe Meesters, klinisch psycholoog aan de Polikliniek Winterdepressie van het Academisch Ziekenhuis Groningen, komt dat doordat er in de noordelijke streken van Europa al veel langer mensen wonen dan in Amerika en die hebben beter genetisch materiaal tegen winterse omstandigheden ontwikkeld.

Waardoor winterdepressie wordt veroorzaakt, is nog onduidelijk. Lange tijd werd aangenomen dat dit kwam doordat de biologische klok in de war raakte, maar onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen toonde aan dat dit niet klopte. Licht speelt wel een belangrijke rol en de meest effectieve behandeling van winterdepressie is een lichttherapie. Vijf aaneengesloten dagen drie kwartier bij een lichtbak met een lichtsterkte van 10 duizend lux is voor 75 tot 80 procent van de gevallen afdoende om de winter te doorstaan. Daarvoor zijn inmiddels zo'n 25 'lichtpoli's' in Nederland.

Preventief helpt zo'n lichtbehandeling gek genoeg weer niet, weet dr. Annette Zock van de lichtpoli in het Regionaal Psychologisch Centrum in Zeist. Je moet je eerst behoorlijk rot voelen, en dan werkt het.

Ook de afweer van wintervijand nummer 1, griep-en verkoudheid, is een lastig punt. Volgens producenten van homeopatische middelen als echinaforce of spirulinatabletten zou een hogere weerstand van het lichaam bescherming bieden. Maar dat is meer religie dan wetenschap, vindt prof. dr. Marcel Levi, afdeling interne geneeskunde van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. 'Daar is nog nooit goed studie naar gedaan.'

Het nut van vitaminepillen en preparaten is naar zijn mening ook gebaseerd op een hoog flauwekulgehalte. 'Het is waar dat mensen met verminderde weerstand, door bijvoorbeeld slechte voeding, meer kans hebben op ziekte. Maar met een gewoon doorsnee eetpatroon krijg je genoeg van alles binnen.'

En, om een andere mythe te ontzenuwen:het is niet zo dat je je weerstand kunt verhogen. Een gezond lichaam heeft een bepaalde mate van afweer en alles wat je verder slikt, vergroot die weerstand niet. Het is een beetje een lotto. Als je pech hebt, loop je een virus tegen het lijf en word je ziek. Het enige wat echt tegen griep helpt, is vaccinatie en dat ook niet in honderd procent van de gevallen.

Het kan zijn dat we dit jaar wat meer griep zullen krijgen, zegt dr. Marion Koopmans, hoofd virologie van het laboratorium infectieziekten en diagnostiek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dat komt dan doordat de H3N2-variant van het influenzavirus een klein beetje is veranderd, zodat het bestaande vaccin niet meer optimaal bescherming biedt tegen die griepvariant. Maar of wets het ook klinkt, de eenvoudige leefregels zijn nog steeds de beste. Griep en verkoudheid verspreiden zich via druppeltjes. Wie in z'n handen niest of hoest en die vervolgens niet met water en zeep wast, laat vrolijk miljoenen bacteriën voor zijn medemens achter. Deurklinken, kranen en trapleuningen zijn onverholen virusnesten. Een wc-pot die na gebruik bij een diarree-aanval niet goed is ontsmet, is een regelrechte ziekteverwekker.

Hoe dan ook, de winter is nog vers en voor die voorbij is, hebben we een hoop geniesd, gesnotterd en gehoest, al dan niet in combinatie met koorts, keelpijn, spierpijn, hoofdpijn, diarree en buikpijn. Wel of geen griep, het is een kwestie van geluk. Als het virus eenmaal heeft toegeslagen, zit er maar één ding op, zegt Koopmans. 'Uitzieken.'

deze variant deze winter ook een belangrijke rol gaat spelen, kan niemand met zekerheid vertellen.

Het kan ook zijn dat het noro-virus, dat deze maand ruim een kwart van de 1538 cruisegangers brakend aan boord van de Aurora kluisterde, weer virulent opspeelt. Vorig jaar, aldus Koopmans, zorgde dit virus voor een verdubbeling van buikgriep-epidemieën in Europese ziekenhuizen en verzorgingstehuizen. In die periode verziekte het virus ook de kerst van ruim honderdduizend inwoners van Toronto. Een vaccin tegen dit virus valt de eerstkomende jaren nog niet te verwachten. De beste manier om buikgriep te voorkomen is het vermijden van menselijk contact – wat overigens voor veel infectieziekten geldt.

Handen wassen wil ook helpen, adviseert Koopmans. Hoe simpel en ouder-

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.