Postuum Wim Mateman 1945-2019

Wim Mateman (1945-2019): Rechtse luis in de pels en praktisch bestuurder

Als Kamerlid was hij een roemruchte dissident, maar als wethouder een kundig en pretentieus bestuurder, die koos voor het sjamanisme.

Wim Mateman

In 1990 noemde hij in een speech in Staphorst de Chinese leiders ‘bejaarde spleetogen’, nadat het kabinet onder Chinese druk weigerde een exportvergunning te verschaffen voor de verkoop van duikboten aan Taiwan.

Tweede Kamerlid Wim Mateman (CDA) moest zijn excuses aanbieden, maar met de nodige tegenzin. ‘Ik bedoelde niet alle Chinezen, maar alleen de leiding van deze dictatuur.’ Niet iedereen viel erover. Het Staphorster Nieuwsblad prees de CDA’er. ‘Mateman noemt man en paard. Niets warrige en stoffige kamertaal. Geen angst voor de waarheid. Er is nog hoop.’

Ver voor Donald Trump, Boris Johnson of Thierry Baudet probeerde Mateman al de onderbuikgevoelens van het volk te vertalen. Hij riep dat Nederland vol was en stemde daarom als dissident binnen zijn partij tegen het Verdrag van Schengen. In het CDA, waarvoor hij van 1979 tot 1998 in de Tweede Kamer zat, werd hij ook gerekend tot de rechtervleugel.

Maar behalve luis in de pels was hij ook een praktisch bestuurder die jarenlang wethouder was in de gemeenten Aalten en Rijswijk. ‘Het wethouderschap is onvergelijkbaar met het Kamerlidmaatschap. Een wethouder bestuurt, een Kamerlid bedrijft politiek’, zo maakte hij het onderscheid. Tot begin vorig jaar was hij nog raadslid in Rijswijk, waar hij 8 juni overleed aan de gevolgen van een hersenbloeding. Na de scheiding van zijn eerste vrouw – met wie hij twee zonen had – en het overlijden van zijn tweede trouwde hij met Marij Buil. Met haar deelde hij zijn interesse voor de wijsheden en helingsmethoden van indianen.

Wim Mateman was de oudste zoon in een hervormd boerengezin in Aalten, een dorp in de Achterhoek. Omdat hij al jong geïnteresseerd was in politiek, vroeg de plaatselijke Christelijke Historische Unie (CHU) hem een jongerenafdeling op te richten.

Als 16-jarige was hij nog te veel rebel. Na de HBS ging hij sociologie studeren aan de ‘katholieke’ universiteit in Nijmegen, waar hij op een studentenkamer terecht- kwam met de bekende provo Ton Regtien. Samen richtten ze de Studentenvakbeweging (SVB) op die pleitte voor studieloon omdat ‘studenten intellectuele arbeiders zijn’. Maar al snel keerde hij zich af van de linkse beweging vanwege hun intolerantie – ‘ze vraten elkaar op wegens komma’s en punten’ – en sloot zich toch aan bij de CHU.

Amper 23 jaar oud werd hij in 1969 Statenlid in Gelderland en een jaar later ook wethouder van Aalten. In 1979 werd hij lid van de Tweede Kamer. Hij ontpopte zich als voorstander van plaatsing van kruisraketten, liet zich openlijk fêteren door het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime en keerde zich tegen plaatsing van een door minister van Cultuur Hedy D’Ancona aangekocht kunstwerk van beeldhouwer Kounellis bij de nieuwe Tweede Kamer. ‘Laat ik het maar ronduit zeggen. Ik vind het niet mooi.’

In 1990 werd zijn 16-jarige zoon op weg naar de kermis overreden door een bus. In een interview met Ton Elias in Het Parool: ‘Ik zat bij de Navo-assemblee toen ik een telefoontje van de rijkspolitie uit Aalten kreeg. Die man zei: ‘Ik zeg het u maar meteen rechtstreeks, meneer Mateman, uw zoon is verongelukt bij een verkeersongeval’. Ik had het niet kunnen hebben als hij er omheen gepraat had, dat had-ie heel goed aangevoeld.’

Nadat hij in 1998 zijn Kamerzetel verloor, keerde hij in Rijswijk terug in de lokale politiek. Terwijl hij als wethouder in Aalten nog een voor trekkersrol had gespeeld in de aansluiting van zijn dorp op het aardgasnet, stond hij als wethouder hier aan de basis van de nieuwe wijk Rijswijk-Buiten, die niet op het aardgas zou worden aangesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden