Het eeuwige leven van Wim Klooster (1935-2019)

Wim Klooster (1935-2019): kruisvaarder voor behoud van neerlandistiek

Wim Klooster, zoon van journalist-dichter Willem Brandt, was een begenadigde taalkundige die Noam Chomsky in Nederland introduceerde.

Taalkundige Wim Klooster. Beeld RV

‘Hij rijdt langzamer dan hij mag.’ Deze zin heeft twee betekenissen. Wie langzamer rijdt dan hij mag, kan iets heel legaals doen, maar kan ook in overtreding zijn.

Wim Klooster, hoogleraar Nederlandse taalkunde van 1972 tot 2000, dacht graag na over de subtiliteiten van de Nederlandse taal.

Omdat hij daarbij minutenlang in zichzelf gekeerd was, vroegen studenten zich soms af of ze niet een dokter zouden moeten bellen. ‘Maar hij had daar geen problemen mee’, vertelt Hans Broekhuis, ex-student en nu linguïst bij het Meertens Instituut. ‘Als iemand tijdens een college wegdommelde, merkte hij zonder enige ironie op: ‘Sorry, ik zie dat je werkt. Ik kom zo weer terug.’

Taalkunde vond hij een geweldig vak, zo zei hij wel eens. ‘Je hebt er niets bij nodig. Je gaat zitten in een gemakkelijke stoel en denkt na. Waarom zeg je wel: ‘Niemand hoeft iets’, maar niet: ‘Iemand hoeft iets’?’ Hij omarmde in de jaren zestig de taaltheorie van de Amerikaan Noam Chomsky, die hij samen met Remmert Kraak hier in 1968 introduceerde met het leerboek Syntaxis. ‘Chomsky zei dat taal was aangeboren en daarna stapsgewijs verder werd ontwikkeld. Dat was tegen het zere been van traditionele hoogleraren die zeiden dat iedereen blanco ter wereld kwam’, aldus Broekhuis.

Later bleek Chomsky ook een linkse activist te zijn, zodat het boek mooi paste in een revolutionaire tijdsgeest van de jaren zestig. Camiel Hamans, voormalig assistent van Klooster, zegt dat hij zelf geen revolutionair was. ‘Ik zou hem eerder een liberaal noemen. In de goede zin van het woord. Hij was de beminnelijkheid zelve en vond dat iedereen recht had op zijn eigen mening.’

Naast hoogleraar was hij romancier en schrijver. Voor zijn eerste roman Zonder het genadige einde kreeg hij in 1955 de Reina Prinsen Geerligsprijs. In 1956 publiceerde hij de dichtbundel Vuurwerk en Wiskunde. Klooster overleed 15 september aan kanker. Vlak daarvoor verscheen nog een dichtverzameling: Een kwestie van tijd. Gedichten 1953-2018.

Wim Klooster werd geboren in Nederlands-Indië. Hij was het enige kind van journalist-dichter W.S.B. Klooster, die schreef onder het pseudoniem Willem Brandt. Als kind verbleef hij in Japanse kampen op Sumatra. In 1950 kwam het gezin naar Nederland. Hij haalde een gymnasiumdiploma op het Barlaeus. Na twee jaar rechten koos hij voor een studie Nederlandse taal- en letterkunde, die hij in 1962 afrondde.

Drie jaar was hij leraar op een middelbare school, voordat hij als docent in dienst trad bij de UvA. In 1972 werd hij hoogleraar. ‘Het aankweken van reflectie van taal is essentieel voor de menselijke geest’, zei hij. Met twee mede-auteurs schreef hij een taalmethode voor mavo en vwo onder de titel Je weet niet wat je weet. In de jaren zeventig voorspelde hij dat het Nederlands al voor 2000 met uitsterven zou worden bedreigd. Het was reden om medeoprichter te worden van de Landelijke Vereniging van Neerlandici (LVVN).

Na zijn emeritaat droeg hij onder meer Nederlandse gedichten voor in de Rotary te Amsterdam die werden gebundeld als Poëzie van baardige & baardloze barden. Zijn zorg over het einde van de neerlandistiek werd dit jaar actueel doordat de VU de studie ophief. Hamans: ‘Op zijn sterfbed heeft hij hier nog een advies over geschreven’

Wim Klooster was twee keer getrouwd: eerst met de musicologe Truus de Leur en daarna met Julia de Vreese. Met de laatste had hij twee dochters: Jacqueline (universitair docent Grieks in Groningen) en Frederique (sopraan).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden