Het Eeuwige Leven van Wil Sterenborg (1923-2019)

Wil Sterenborg (1923-2019): ridder in de strijd voor correct Nederlands

Hij corrigeerde de Troonrede tot in detail en haalde duizend fouten uit het Groene Boekje. Wil Sterenborg was een ‘taalmonnik’ die geen romans las.

Wil Sterenborg

De Troonrede moet jarenlang het meest perfecte stukje Nederlands zijn geweest. De reden was dat die mede werd gecorrigeerd door Wil Sterenborg, de grootste taalfanaticus van Nederland. Hij zorgde ervoor dat de grammatica klopte, geen woord verkeerd was gespeld en iedere komma en punt op de juiste plek stonden.

‘Een geheimhoudingsverklaring hoefde hij niet eens te tekenen. De inhoud interesseerde hem niet. Hij keek alleen naar de punten en komma’s’, zegt zijn broer Ad Sterenborg. Peter Smulders, toenmalig directeur van het Genootschap Onze Taal, werkte nauw met hem samen. ‘Hij was zo supergevoelig voor wat taalkundig juist was, dat hij met de strekking van de zinnen wel eens in de knoop raakte. Ik waakte er extra voor dat passages of zinsdelen niet zouden kunnen leiden tot misverstanden of voor dubbele uitleg vatbaar zouden zijn.’

Wil Sterenborg was zo’n pietje precies dat toen het Groene Boekje voor de spelling van de Nederlandse taal uitkwam, hij meteen een lijst met duizend fouten zond naar de samenstellers. De linguïst Marc van Oostendorp, hoogleraar neerlandistiek aan Radboud Universiteit in Nijmegen, zegt dat hij na afloop van zijn promotie een ‘vriendelijk briefje kreeg van Sterenborg met een opsomming van allerlei fouten in mijn transcripties’. Van Oostendorp noemt Sterenborg de ‘ridder van het correcte Nederlands’. ‘En daar maakte hij niet altijd vrienden mee.’

Wil Sterenborg overleed 15 mei op 95-jarige leeftijd in zijn woonplaats Tilburg. Sinds 2015 woonde hij na een herseninfarct in het verzorgingstehuis Joannes Zwijsen in Tilburg. Zijn hele leven was hij vrijgezel, wat hem de bijnaam ‘taalmonnik’ opleverde. Smulders, die 25 jaar bij hem kwam: ‘Zijn hele huis stond vol woordenboeken en grammatica’s: van Russische tot middeleeuws Italiaans. En die gebruikte hij ook allemaal.’

Sterenborg was autodidact. Hij werd als kapperszoon geboren in een gezin met negen kinderen in Lichtenvoorde in de Gelderse Achterhoek. Hij had op jonge leeftijd de ambitie priester te worden en ging naar het seminarie in Tilburg.

Maar na anderhalf jaar werd hij van de opleiding verwijderd. ‘Ze vonden mij te kritisch’, zei hij daar zelf over. Hij werd vervolgens administratief medewerker bij het Gasbedrijf in Tilburg en conciërge op het St. Odulphuslyceum in Tilburg.

Als een leraar ziek was, nam hij wel eens een les over. De dochter van rector Brands zat zelf op het lyceum. En toen die een vier voor Latijn op het rapport had, vroeg hij Wil bijlessen te geven. De volgende keer had ze een negen.

Wil Sterenborg haalde zijn mo-akte en werd leraar en later zelfs conrector aan deze prestigieuze school. ‘In de zomervakantie maakte hij de roosters. Hij was zo’n perfectionist dat hij er rekening mee hield dat kinderen uit de buitengebieden van en naar school samen zouden kunnen opfietsen’, zegt zijn zus.

Na zijn pensioen in 1983 stortte hij zich helemaal op de taal. Hij schreef vele brieven met correcties naar het Genootschap Onze Taal, waar stadsgenoot Peter Smulders directeur was. ‘Hij schreef al in het blad Onze Taal sinds voorjaar 1956, nog voordat ik geboren werd. We kregen een hechte relatie.’

Wil Sterenborg ontwierp ook de standaardspelling voor het Tilburgs dialect – iets wat bijna geen andere stadstaal heeft. Zijn broer Ad noemt Wil een asceet, ‘terwijl ik eerder een bourgondiër ben’. Hij had nauwelijks andere interesses. ‘Hij las geen romans, omdat hij aandacht voor verzonnen verhalen tijdverspilling vond. Hij hield niet van voetbal of muziek. Alles draaide om taal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden