PROFIELPeter R. de Vries

Wie of wat is Peter R. de Vries inmiddels?Misdaadjournalist, vriend, adviseur, en bovenal Peter R. de Vries

Beeld Dirk-Jan van Dijk/Lumen

Hij noemt zichzelf nog altijd misdaadjournalist, maar dat dekt de lading niet meer. Zo mag hij in het Marengo-proces als vertrouwenspersoon via een speciale advocatenlijn bellen met kroongetuige Nabil B. De vele rollen van Peter R. de Vries. 

‘Oké, het wordt een zilveren of roze telefoon’, appt Peter Schouten afgelopen zomer naar Peter R. de Vries. De Bredase advocaat is op zoek naar een nieuw mobieltje voor zijn nieuwe werknemer en goede vriend. Want, vindt Schouten: De Vries moet een nieuwe telefoon hebben waarop hij met een geheimhoudersnummer vertrouwelijk kan bellen met kroongetuige Nabil B..

‘Zilver’, appt De Vries snel terug.

De twee Peters kennen elkaar al sinds 1988. Maar sinds een paar maanden heeft hun vriendschap een nieuwe wending genomen. Ze vormen, samen met advocaat Onno de Jong, een driemanschap dat kroongetuige Nabil B. bijstaat in het liquidatieproces Marengo, dat onder meer draait om zeventien verdachten, vijf moorden en drie pogingen daartoe. De Vries is ervoor zelfs in dienst getreden bij Schouten.

Het is een uitzonderlijke situatie: een misdaadjournalist die gaat werken bij een advocatenkantoor om een kroongetuige in de meest complexe en beladen strafzaak ooit bij te staan als vertrouwenspersoon, adviseur en woordvoerder. En, bepaalde de Haagse rechter onlangs, daardoor heeft De Vries nu ook recht op een privilege dat in principe alleen advocaten toekomt: met zijn ‘zilveren’ telefoon mag De Vries bellen via een afgeschermd geheimhoudersnummer dat door justitie niet getapt mag worden.

Commentator

Het roept de vraag op: wie of wat is Peter R. de Vries inmiddels? Zelf noemt hij zich nog altijd misdaadjournalist. ‘Ik sta drie, vier keer per week bij RTL Boulevard om misdaad te duiden, ik volg nog vele strafzaken en ik krijg dagelijks nog zo’n 25 tot 50 mailtjes van mensen binnen die mijn hulp vragen. Ze worden vermalen door het OM, of vinden dat de politie te weinig in hun zaak doet.’ Daarnaast is hij commentator, geeft hij lezingen en second opinions in vastgelopen rechercheonderzoeken.

Hij is bovendien al jaren nauw betrokken bij meerdere strafzaken. Zo zorgde hij ervoor dat cold cases niet werden vergeten en was hij vertrouwenspersoon en woordvoerder van onder anderen de nabestaanden van Nicky Verstappen. In 2019 werd hij door justitie zelfs een ‘verrassing’ in het beladen megaproces tegen Willem Holleeder genoemd. Niet alleen bracht hij in 2013 zussen Astrid en Sonja in het diepste geheim in contact met justitie omdat ze belastend tegen hun broer wilden verklaren. ‘Hij bleek ook een geniale getuige voor ons, zo puntig formulerend en zo goed gedocumenteerd’, aldus officier van justitie Sabine Tammes in 2019 in een interview in de Volkskrant.

Terwijl Holleeder De Vries zelf met de dood had bedreigd, durfde De Vries als getuige in de rechtszaal ‘de rechtstreekse confrontatie’ met Holleeder aan te gaan. Tijdens die zitting raakte Holleeder verstrikt in zijn eigen leugens. De misdaadjournalist – die beschikt over een zorgvuldig bijgehouden archief en een scherp geheugen – overhandigde bovendien een belastende geluidsopname waarvan de aanklagers dankbaar gebruik maakten.

Bij de scene

‘De Vries is uniek. Het fenomeen Peter R. de Vries is nooit eerder voorgekomen’, zegt rechter en emeritus- hoogleraar strafrecht Theo de Roos. Werd in de jaren negentig nog afhoudend en geïrriteerd op de inmenging van de vasthoudende misdaadverslaggever gereageerd, nu ‘hoort hij gewoon bij de scene. Je kunt ook niet om hem heen. Hij heeft een goede, relevante inbreng. In justitiële kringen wordt hij gezien als a fact of life, ze hebben met hem leren leven.’

Voor slachtoffers en nabestaanden is hij bovendien ‘een muur waar je tegenaan kunt leunen’, voegt Peter Wiegmink toe. De 78-jarige nabestaande benaderde de misdaadjournalist in 2003 ‘omdat de politie er niks van bakte’ in het onderzoek naar zijn vermoorde broer Alex. Hij is ervan overtuigd dat deze zogenoemde Posbank-moord zonder De Vries’ bemoeienis nooit zou zijn opgelost. ‘Een van de daders heeft na een uitzending van Opsporing Verzocht in 2017 bekend. Hij zei tegen de politie: ik ben die twee koppen op tv zat. Daarmee doelde hij op mij en Peter R. de Vries.’

En hoewel hun contact aanvankelijk puur journalistiek was, heeft hun relatie zich ontwikkeld tot een vriendschap. En daarin is Wiegmink niet de enige. Ook met andere nabestaanden en slachtoffers heeft De Vries na jaren nog steeds contact. Wiegmink: ‘Hij is er altijd voor je. Ik heb weleens tegen hem gezegd: ik ben een broer verloren, maar ik heb er een vriend bijgekregen.’

‘Geen onderwerp’

Voor De Vries, voegt Schouten toe, vloeien de verschillende rollen van misdaadjournalist, vriend, vertrouweling, adviseur en belangenbehartiger naadloos in elkaar over. Waar andere journalisten vinden dat je een zakelijke distantie moet houden, objectief moet proberen te blijven en geen belangenbehartiger bent, beschouwt De Vries die houding juist als een ‘eendimensionale’, en zelf soms ‘hypocriete’ taakopvatting. Want, stelt hij, ‘als verslaggever verdiep je je in zaken en heb je intensief contact met betrokkenen. Soms is er zoveel contact dat er een bepaalde band ontstaat en dat mensen je om ook om advies vragen. Dan zeg ik niet: zoek het zelf maar uit. Ik probeer mensen te helpen.’ Zo sprak hij onlangs nog met minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) over de Puttense moordzaak, een van de dwalingen die De Vries aan het licht bracht en mede de reden dat de ten onrechte veroordeelde Herman du Bois nog steeds met financiële problemen kampt. 

En ook in het liquidatieproces Marengo hebben Schouten en De Vries niet gesproken over de vraag of een misdaadjournalist op kan treden als adviseur, woordvoerder en vertrouwenspersoon van de kroongetuige. ‘Het is geen onderwerp. Hij is in 2012 met zijn programma gestopt en toen uit de mal van de misdaadjournalist gestapt. Dat was een zware functie. En nu vervult hij de zware functie van het zijn van ‘Peter R. de Vries’.’

Drijfveer

Schouten was zelfs niet verbaasd toen De Vries hem afgelopen voorjaar belde met de mededeling dat hij bij Nabil B. langs was geweest, dat deze hem had verzocht om hem bij te staan en of Schouten als advocaat mee wilde doen. ‘Het is nog net geen syndroom, maar het is wel Peters belangrijkste drijfveer: hij wil mensen uit een benarde positie bevrijden.’

In 2018 werd de onschuldige broer van de kroongetuige doodgeschoten, in 2019 werd zijn advocaat Derk Wiersum vermoord. Diens anonieme opvolgers stopten uit veiligheidsoverwegingen en bij B.’s laatste anonieme advocaat was er sprake van botsende karakters. Deze advocaat schond, volgens De Vries, bovendien zijn geheimhoudingsplicht in een interview dat hij gaf nadat B. hem had ontslagen. Daarin vertelde de advocaat onder meer over B. dat deze ‘laaiend was’ over de uitkomsten van een psychologisch rapport. Schouten: ‘Nabil voelde zich verraden door zijn vorige advocaat. Na alles wat de kroongetuige heeft meegemaakt, begrijp ik heel goed dat hij behoefte heeft aan een vertrouwenspersoon. Aan iemand met wie hij langer en over andere onderwerpen kan praten dan met zijn advocaat.’

Het is een constructie die ook weerstand oproept. Advocaten van de andere Marengo-verdachten staan niet te juichen. Zo zei advocaat Nico Meijering deze zomer tegen Nu.nl  dat De Vries zijn rol als vertrouwenspersoon niet moet ‘combineren met optredens in de media. Dan zullen wij ons ook in de media moeten roeren.’ Hij vreest dat het onmogelijk is om de rollen van misdaadjournalist en belangenbehartiger te scheiden. ‘Hoe wil hij objectief verslag doen als hij de belangen van de kroongetuige gaat behartigen? Als er getwijfeld moet worden aan de betrouwbaarheid van de kroongetuige, gaat hij dat dan ook ’s avonds bij RTL Boulevard vertellen? Hou nou toch op man.’

Openbaar Ministerie

En ook het OM liet in mei weten dat justitie bij nader inzien toch niks zag in de rol van Peter R. de Vries als vertrouwenspersoon, omdat hij geen advocaat is. Daardoor heeft hij geen geheimhoudingsplicht en kan hij zich niet beroepen op het verschoningsrecht. In theorie kan dit betekenen dat de advocaten van de verdachten tegen wie Nabil B. belastend heeft verklaard, De Vries als getuige kunnen oproepen om hun inzicht te verstrekken in de gesprekken die hij met de kroongetuige heeft gevoerd – en dat zou het toch al uitzonderlijk complexe strafproces nog ingewikkelder maken.

Voor dit probleem bedacht Schouten op een warme junidag voor zijn vakantiehuisje aan de Nederlandse kust een oplossing. Hij dacht: als De Vries bij mij in dienst komt, kan het wel. Dan is er sprake van een dienstverband en gelden de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht ook voor de werknemer. De Roos: ‘Heel slim. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de schoonmaker en de secretaresse op een advocatenkantoor. Met deze constructie vervalt het argument van het OM.’

Op 28 juni – tien dagen nadat Schouten het had voorgesteld – appte De Vries aan Schouten: ‘Ha Peet, prima om je voorstel uit te voeren. Groet!’ Drie dagen later trad De Vries bij hem in dienst. En hoewel het OM ook daarna weigerde om De Vries via een afgeschermde advocatenlijn vertrouwelijk te laten bellen met B., kan hij dit na tussenkomst van de Haagse rechter inmiddels wel. Wat Schouten betreft is het niet meer dan logisch. ‘Waarom zouden ik en de kroongetuige geen woordvoerder mogen hebben? Het OM heeft er één en de rechtbank ook. De Vries is drie keer beter in het bedenken van een mediastrategie dan ik. En hij is de Messi onder de vertrouwenspersonen.’

Drie keer Peter R. de Vries door de jaren heen

Peter R. de Vries groeide op in een gereformeerd gezin in Amstelveen. Hij is de vierde van zes kinderen. Toen hij in de zesde klas van de lagere school zat, heeft hij een middag en avond in een politiecel gezeten. Aanleiding: hij had samen met een vriendje bij V&D een pen gestolen. Zijn vriendje werd meteen opgehaald door zijn ouders. Maar vader De Vries liet zijn zoon extra lang zitten, om het af te leren.

Tot zijn 29ste ging Peter R. de Vries door het leven als Peter de Vries. In 1983 voegde hij de R van zijn doopnaam Rudolf toe. Hij wilde zich onderscheiden van andere Peters de Vries. De Vries werkte destijds als misdaadverslaggever bij De Telegraaf en maakte dat jaar naam met zijn primeurs over de Heineken-ontvoering.

De Vries en Peter Schouten kennen elkaar sinds 1988. Schouten nam De Vries dat jaar in dienst bij uitgeverij Audax. Daar was De Vries onder meer hoofdredacteur van het mannen-misdaadblad Aktueel. Later is Schouten onder meer perschef geweest van de politieke partij van De Vries: PRDV. Deze partij werd in 2005 opgericht, maar in december van dat jaar stopte De Vries ermee. Reden: te weinig kiezers (31 procent) vonden hem een aanwinst voor de politiek. Hij had gehoopt op 41 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden