PostuumRoel Walraven (1930-2021)

Wie bukt, blijft altijd slaaf, vond de communist die op zijn 86ste nog een woning kraakte

Roel Walraven overleed op 23 oktober op 91-jarige leeftijd.

Jaap Stam
null Beeld

91 jaar oud maakte hij nog zijn eigen protestbord en tramde daarmee vele zaterdagen met zijn rollator naar de Dam, om te demonstreren ‘tegen de imperialistische inmenging in Venezuela en elders’. ‘Roel stond altijd aan de zijde van de onderdrukten’, staat op de site van de Nieuwe Communistische Partij Nederland.

Roel is Roel Walraven, twintig jaar lid van de gemeenteraad van Amsterdam voor de Communistische Partij Nederland (CPN), waarvan de laatste vier jaar als wethouder. Hij was hard in het debat, maar geen starre communist. ‘Veel mensen vonden hem innemend, ook al waren ze het niet met hem eens. Zoals hij andersdenkenden als tegenstanders zag, niet als vijanden’, zegt zijn zoon Harm.

Zijn vader was vaak van huis: vergaderen, instructies geven, zoals de communisten dat noemden, bijeenkomsten toespreken. ‘We aten in tien minuten, dan deed hij tien minuten een tukkie en weg was hij.’ Hij heeft er niet onder geleden, ik had een leuke vader, zegt Harm. ‘Dat zie ik weer nu ik oude foto’s aan het uitzoeken ben. Hij was een vrolijke man, we hadden geweldige vakanties en als hij wel thuis was, deden we spelletjes.’

Walraven groeide op in een communistisch gezin, zijn vader was koperslager bij bij machinefabriek Werkspoor, moeder huisvrouw, die tijdens de Spaanse burgeroorlog kleertjes maakte voor Spaanse kinderen. In de oorlog waren ze actief in het verzet. Na de ambachtsschool ging Roel op zijn 15de aan de slag als machinebankwerker. In 1966 kwam hij in de gemeenteraad.

Als wethouder heeft hij zich ingezet voor een gemeentelijk voorkeursbeleid voor vrouwen en immigranten. Dat hij als communist verantwoordelijk was voor personeelszaken en dertigduizend ambtenaren bestuurde, beschouwde hij als een triomf. Tijdens de Koude Oorlog konden CPN’ers geen baan als ambtenaar krijgen omdat de overheid communisten als staatsgevaarlijk beschouwde.

De CPN ging in 1989 op in GroenLinks, maar Walraven ging niet mee. Hij bleef zijn idealen trouw en noemde zich sindsdien communist zonder partij. Wie bukt, blijft altijd slaaf, was zijn devies. Vijf jaar geleden kraakte de toen 86-jarige Walraven nog een voor bejaarden geschikte benedenwoning die de woningcorporatie in de verkoop had gezet. Althans, Walraven was erbij geweest. ‘Druk mij die koevoet maar in de handen, dat is goed voor het plaatje’, had hij gezegd.

Zijn hele leven heeft Walraven het sovjetcommunisme verdedigd. Over de wreedheden onder Stalin sprak hij vergoelijkend. ‘Je kunt lang praten over de fouten van Stalin, maar voor ons was hij het symbool van de bevrijding’, zei hij in het magazine Ons Amsterdam. Rond 4 en 5 mei gaf hij les op scholen en nam hij granaatscherven, zijn bonnenboekje en knijpkat mee.

Hij bedreef politiek uit idealisme, zijn vader zag het niet als een baan, hij wilde de maatschappij verbeteren, zegt zoon Harm. Aan autoriteit heeft Walraven nooit veel waarde gehecht. ‘Daar moet je niet te veel tegen aankijken’, vond hij. Zijn wethouderssalaris ging naar de CPN, die gaf hem een onkostenvergoeding. Reden dat het gezin het nooit breed had.

In de nacht van vrijdag op zaterdag 23 oktober overleed Walraven, die zijn vrouw overleefde en twee zonen nalaat, aan een hartinfarct. Hij werd 91 jaar. Die dag was zijn portret nog onthuld in het mede door hem opgerichte Verzetsmuseum. Een vriend had zijn toespraak voorgelezen. Scherp als vanouds was Walraven geweest. Traditiegetrouw luidde de aanhef: ‘Kameraden!’

Op zijn rouwkaart stond ‘communist tot in de kist’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden