Werkt naming and shaming van besmeurde restaurants?

Best handig: een overzicht van vieze restaurants in de buurt. Weet je in ieder geval waar je nooit meer gaat eten. Of is zo'n publicatie een te zware straf voor een 'momentopname' in de keuken?

Een wandcontactdoos bij een Chinees-Japans restaurant in Zaandam. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit

Voor het eerst zijn de namen van 'vieze' restaurants in Nederland vrijgegeven door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA). De 172 restaurants stonden vorig jaar onder verscherpt toezicht en hebben boetes gehad omdat ze hygiëne- en voedselveiligheidsvoorschriften onvoldoende naleefden. Restauranthouders zijn boos, omdat dankzij de geopenbaarde rapporten hun naam te grabbel wordt gegooid. Werkt die naming and shaming of niet?

Van schimmelrandjes rond het aanrecht tot aan rondslingerende vuile borden en een in een val wegrottende dode rat, de misstanden die de inspecteurs van de NVWA aantreffen in restaurantkeukens zijn legio. Normaal gesproken handelen de controleurs de reprimandes in de horeca altijd achter de schermen af en blijft dat zo. Consumenten komen nooit te weten of hun favoriete restaurant het wel zo nauw neemt met de hygiëne en daarover een akkefietje heeft gehad. Volgens de NVWA gaat openbaarmaking in tegen de wet.

Dankzij RTL Nieuws liggen de resultaten sinds gisteren op straat. De nieuwsorganisatie heeft zijn de inspectierapporten in het belang van de consument opgevraagd via een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Op de website Buurtfacts (onderdeel van RTL) zijn alle kleurrijke details rond de bestrafte ondernemingen te lezen en te zien.

Een werktafel met ingetrokken vuil bij een Chinees-Japans restaurant in Zaandam. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit

Waarschuwing

Op een Google Maps-kaartje kunnen consumenten checken bij welke restaurants de toezichthouder in 2015 hygiëneproblemen heeft geconstateerd. Ook staat er of de restaurants inmiddels van het strafbankje zijn gehaald of op last van de autoriteiten zijn opgeheven.

'Dit werkt als waarschuwing naar andere restaurants en helpt dus de Nederlandse horeca schoner te maken', reageert Jurjen de Waal, campagneleider bij Foodwatch, een consumentenorganisatie die zich al langer zorgen maakt over gesjoemel in eetgelegenheden.

De pakkans is ondanks de strenge voorschriften nog steeds klein, vindt De Waal. 'Eigenaren nemen de boetes soms op de koop toe. Dit slechte gedrag voorkom je door de rapporten openbaar te maken', aldus De Waal.

Vuile houten planken met pannen in het magazijn bij het Chinees-Japanse restaurant. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit

Hij wijst op onder meer Denemarken, waar restaurants al sinds vijftien jaar hun inspectiescores bij de ingang van hun zaak moeten ophangen. In het Scandinavische land kijken horecagelegenheden daarom nu wel uit voordat ze afwas overslaan of iets over datum aanbieden, zegt De Waal: 'Voor de goede restaurants heeft het bovendien een positief effect, leidt hun uitslag tot meer klanten.'

Totale transparantie ligt in Nederland gevoelig. De NVWA houdt op zijn website de rapporten nog achter. 'De discussie hierover loopt nog in de politiek en hangt van nieuwe wetgeving af', reageert een woordvoerder. Binnenkort vergadert de Tweede Kamer over een meer permanente vorm van openbaarmaking.

De publicitaire uitstraling van zo'n lijst is namelijk enorm, zeggen betrokkenen uit de sector. Menig lokale en regionale website pikte dinsdag direct de 'paria's' in hun regio eruit. Ook op Twitter gingen foto's en namen rond. Mediterrane restaurants, broodjeszaken, snackbars, Aziatische restaurants, de variatie aan 'boefjes' is groot.

De vloer bij een Chinees restaurant in Schiedam dat inmiddels is gesloten. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit

Dubbel gestraft

'Sta je eenmaal op zo'n lijst, dan merk je dat in je omzet', zegt een woordvoerder van Koninklijke Horeca Nederland. Het grote bezwaar vanuit de horeca is dat de informatie strekt tot eind 2015. Een flink aantal van de genoemde restaurants heeft de koeling alweer op orde, wast beter af of heeft andere maatregelen doorgevoerd waardoor ze weer schoon en veilig zijn. Hoewel ze hun leven hebben gebeterd, worden ze dubbel gestraft met een pr-ramp.

'Dit is echt vervelend voor mij', zegt uitbater Xi Chen van snackbar De Gouden Zon in Naarden, die onder meer patat, snacks, karbonades en Chinese loempia's op zijn menu heeft staan. De Gouden Zon is een van de 172 aan de schandpaal genagelde bedrijven. Vorig jaar constateerde de inspecteur onder meer 'vettig vuil' onder de frituuroven. Uit het rapport blijkt het allemaal wat genuanceerder te liggen. De ondernemer 'was door problemen thuis niet op de juiste manier bezig met het bedrijf', schrijft de inspecteur. Veel wil de wat moedeloos klinkende Chen er aan de telefoon niet over kwijt. Hij is aan het werk, moet weer verder. 'Ze zijn langs geweest. Inmiddels heb ik verbeteringen doorgevoerd.'

Een wokbrander bij de Chinees in Schiedam. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit

Een groep Chinese restaurants laat het er niet bij zitten en probeert de publicatie van hun restaurantnamen nog te voorkomen. Ze stonden dinsdag bij de rechtbank tegenover de NVWA. 'Ik werd gewoon misselijk toen ik het allemaal las. Consumenten zullen de vermelde restaurants mijden. Die lezen niet verder om te zien of het restaurant bijvoorbeeld inmiddels door een ander is overgenomen of dat de keuken inmiddels door de NVWA is goedgekeurd', citeert De Telegraaf Arend van Rosmalen, de advocaat van negen Chinese restaurants. Volgens hem zijn de smerige voorbeelden uitzonderingen. De advocaat van de NVWA zegt dat restaurants meerdere boetes hebben gehad in twee jaar tijd en dus de kans hebben gehad hun zaak op orde te brengen, aldus de krant.

Als het aan brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland ligt, blijft de openbaarmaking in ieder geval eenmalig en stapt Nederland niet over op het Deense model. 'Volledige transparantie werkt alleen als je alle restaurants controleert. En dat lukt de inspectie nooit', aldus de woordvoerder. Er zijn wel 45 duizend horecabedrijven. 'Pak de rotte appels aan, maar publiceer geen lijsten met namen.'

En de onderzijde van een werktafel met 'roest en bladders' bij het restaurant in Schiedam. Beeld Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden