Het Eeuwige Leven Esther Hagers-Van der Eerden (1921-2019)

Werkende huisvrouw uit een katholiek nest

Net als veel andere katholieke meisjes in die jaren werd ze ontslagen toen ze ging trouwen. Esther Hagers liet het er niet bij zitten en ging schrijven.

Esther Hagers.

Haar boek De eeuw van ­Esther – herinneringen van een werkende huisvrouw, dat in 2010 verscheen, was eigenlijk alleen bedoeld voor het eigen nageslacht. Maar vele Bosschenaren en ook mensen buiten de stad wilden het lezen als terugblik op het leven van een vrouw die vanwege haar huwelijk haar baan als lerares kwijtraakte. Van een vrouw ook die daarom maar meisjesboeken ging schrijven en klassieke teksten als Karel ende Elegast voor schooluitgaven ging bewerken.

Haar levensloop is herkenbaar voor veel katholieke meisjes uit de 20ste eeuw. Ze maakten allen de crisis van de jaren dertig, de oorlog en de bezetting, de wederopbouw en de seksuele revolutie van de ­jaren zestig mee.

Als kind zag ze dat dat haar vader – ambtenaar bij de Keuringsdienst van Waren – al het spaargeld voor de opleiding van de kinderen kwijtraakte omdat zijn bank failliet ging. Ze werd samen met haar zussen ondergebracht in een katholiek internaat in Monster, vlakbij Den Haag, ver van het ouderlijke huis in Den Bosch.

Hier werden van alle kinderen één keer per maand, met het nachthemd aan, de haren gewassen met groene zeep en emmers koud water. Dat haar broertje Tonny was overleden, moest ze hier van een tante horen. ‘Die had een telegram van vader gekregen, want telefoon hadden ze nog niet. Wij mochten niet naar huis. Zeventig jaar later neem ik het mijn ouders nog kwalijk dat wij bij die ingrijpende gebeurtenis in ons leven alleen gelaten werden’, zei ze in 2010 in een interview met Mieske van Eck in het Brabants Dagblad.

Pas tijdens de oorlog, toen ze een eigen baan had bij een koloniehuis, kon ze een studie oppakken: mms en later MO Nederlands, waardoor ze als leraar in het voortgezet onderwijs aan de slag kon.

Totdat ze de uitgever Pieter ­Hagers (Malmberg, Bruna, Contact, Van Dale) ontmoette en huwde, want vrouwen werden in de jaren vijftig en begin zestig nog automatisch ontslagen als ze trouwden.

Het gezin met vier kinderen verhuisde eerst naar Vught en daarna Bilthoven. Zij deed de zorg en het huishouden. Het was een PvdA-nest, vertelde ze, al verbood het bisschoppelijk mandement van 1954 haar op die partij te stemmen.

Om buiten de opvoeding iets te doen te hebben, ging ze meisjesboeken schrijven – ‘bakvissenlectuur’, zei ze zelf – en leermethoden voor het lager onderwijs ontwikkelen, samen met Lea Smulders. Later zou ze alsnog voor de klas staan op een Jezuïetencollege in Zeist.

Na haar pensionering in 1986 keerde ze met haar man terug naar Den Bosch, waar ze zich bezighield met historisch onderzoek in De Muntel, de buurt waar ze als kind gewoond had. Pieter overleed in 2004, waarna ze begon met haar autobiografie. Het boek De Eeuw van Esther werd in eigen beheer uitgegeven toen ze 89 was. Eigenlijk was het niet bestemd voor vreemde ogen, maar iedereen was nieuwsgierig. Zo schreef ze over haar grote broer Frans, die een marsepeinen varkentje met Sinterklaas had gekregen. ‘Hij speelde er mee en at het niet op. In een opwelling pakte ik het varkentje op en beet de kop eraf’, schreef ze. ‘Frans was natuurlijk erg geschrokken en verdrietig. Het maakte een gevoel bij me wakker dat ik nog niet kende. Ik had hevige spijt, echt berouw. Hoe we het opgelost hebben, weet ik niet meer, maar dat gevoel dat ik iets fout had gedaan, is me altijd bijgebleven.’

De laatste drie jaar van haar leven woonde Esther Hagers in een verzorgingshuis in Nijmegen, waar ze 13 december overleed. Haar jongste zoon Steven, ook uitgever: ‘Ze was oud, maar het leek of ze nog jaren meekon. Een hersenbloeding werd haar fataal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden