Interview Mahmood

Wereldwijd houden ze van Mahmood, behalve de Italianen dan

Mahmood, de 26 jarige finalist die tijdens het Eurovisiesongfestival streed voor Italië. Beeld Attilio Cusani

Als winnaar van San Remo mocht de Italiaanse zanger Mahmood (26) namens zijn land naar het Eurovisiesongfestival. Maar na een tweet van Lega-leider Salvini ging het al snel niet meer over zijn muziek.

Hij heeft eigenlijk geen moment rust gehad, zegt Alessandro Mahmoud, de 26-jarige Milanees die vorige maand onder zijn artiestennaam Mahmood tweede werd bij het Eurovisiesongfestival. Opeens moest hij handtekeningen uitdelen in Israël en ontving hij platina albums in Zwitserland. Opeens stonden er journalisten van The Guardian en The New York Times bij zijn moeder op de stoep en opeens zag hij hoe zijn nummer een megahit werd van Tunis tot Tokio. Soldi is inmiddels ruim 190 miljoen keer beluisterd op YouTube en Spotify. Dat is veel. Ter vergelijking: Arcade van de Nederlandse winnaar Duncan Laurence heeft momenteel zo’n 70 miljoen streams.

‘Ik vind het fantastisch’, zegt Mahmood. Opeens lijkt het alsof iedereen in de hele wereld van hem houdt. Althans, bijna iedereen, want in zijn eigen Italië gaat het slechts zijdelings over zijn succes. In Italië gaat het vooral over zijn afkomst.

Mahmood in actie tijdens het Eurovisiesongfestival in Tel Aviv. Beeld EPA

Italiaans-Egyptisch

Waarom? Niet omdat Mahmood werd geboren in Italië, in Italië is opgevoed door zijn Italiaanse moeder, een Italiaans paspoort heeft, ter communie ging bij een Italiaanse parochie en nota bene op zijn 26ste nog bij zijn moeder woont, maar omdat Mahmood ook een Egyptische vader heeft.

Zelf stond hij daar nooit bij stil, zegt hij. Zijn vader verliet het gezin toen hij 5 was, waardoor hij geen Arabisch spreekt, en op zijn school in Milaan zaten ongeveer evenveel allochtone als autochtone leerlingen – iedereen even normaal. 

Maar alles veranderde toen de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini, leider van de rechtse antimigratiepartij Lega, een tweet de wereld in stuurde.

Het was drie maanden voor het Eurovisiesongfestival en Mahmood was in San Remo, een chique kustplaats in Ligurië. Daar nam hij deel aan de 69e editie van het Festival della Canzone, het oudste, grootste en vooral geliefdste muziekfestival van Italië en tevens een bastion van alles wat Italiaans is – van de met parels behangen vrouwen in het publiek tot de glinstering in de ivoorkleurige glimlach van de grijzende presentator, de schietgebedjes van de deelnemers en natuurlijk: de muziek. Denk aan nummers als Grazie dei fiori, Tutte le mamme en Grande amore, gezongen door artiesten wier namen nog zangeriger klinken dan hun stembanden, van Andrea Bocelli, Eros Ramazzotti en Laura Pausini tot de Italiaanse megahit aller megahits: Nel blu dipinto di blu, oftewel Volare (ooohooo, cantare, ohohohoo), van Domenico Modugno. 

La musica italiana

San Remo, waarvan de winnaar traditiegetrouw naar het Eurovisiesongfestival wordt gestuurd, is misschien wel het grootste nationale televisie-evenement van Italië en geldt daarom als de ultieme viering van vaderlandsliefde. Tijdens San Remo, zo is de bedoeling, worden alle politieke tegenstellingen die het land normaliter verdelen even irrelevant, omdat die snikkende crescendo’s van la musica italiana nu eenmaal verbroederen. Behalve dan dit jaar, toen Mahmood won.

Want vlak na de laatste noten van zijn liedje Soldi, toen Mahmood werd uitgeroepen tot winnaar van het festival, twitterde vicepremier Salvini: ‘Mahmood... mwah... Het mooiste Italiaanse liedje? Ik zou zelf voor Ultimo hebben gekozen.’

De kloof tussen het volk en de elite

Salvini vond dat de Romeinse zanger Ultimo de winnaar had moeten zijn, omdat 46 procent van het thuispubliek op hem stemde en slechts 14 procent op Mahmood. Maar omdat het festival van San Remo op dezelfde manier is opgezet als het songfestival, en de stem van de jury dus net zo zwaar meeweegt als die van het publiek, won Mahmood alsnog. 

Dat stemsysteem, waardoor een migrantenkind dat zingt over een gebroken gezin in een achterstandswijk van Milaan de belangrijkste viering der Italiaansheid wint, stond volgens Salvini symbool voor de kloof tussen het volk en de elite. Zonder die onevenredig grote stem van een jury, bestaande uit linkse journalisten en de radical chic (de Italiaanse equivalent van de grachtengordelelite), had Mahmood immers nooit gewonnen; dan had een honderd procent Italiaanse zanger gewonnen, zo benadrukte Salvini.

En zo was Alessandro Mahmoud, van een zaterdagavond op een zondagochtend in februari, niet langer een Italiaanse zanger, maar een Italiaans-Egyptische zanger. ‘Na Salvini’s tweet kwamen er veel vervelende reacties’, vertelt hij. Op Facebook schreven mensen dat hij beter kon meedoen aan een songfestival in zijn eigen land en de rechtse krant Libero kopte de dag na zijn winst groot op de voorpagina: ‘Il festival dell’immigrazione, San Remo gaat van Modugno naar Mohammed’. Alessandro Morelli, parlementslid voor de Lega, diende zelfs een wetsvoorstel in dat radiostations verplicht voor minstens 30 procent ‘Italiaanse’ liedjes te draaien, omdat echte Italiaanse muziek zou lijden onder de invloed van ‘lobby’s en politieke belangen’.

Twee halve regels

Ter info: Soldi is in het Italiaans gezongen, op twee halve regels na, waarin Mahmood de periode bezingt voordat zijn vader vertrok: 

Waladi waladi habibi ta’aleena/ Mi dicevi giocando, giocando con aria fiera/ Waladi waladi habibi sembrava vera 

(Mijn zoon, mijn zoon, mijn lief, kom hier/ Zei je vroeger trots toen we samen speelden, speelden/ Mijn zoon, mijn zoon, mijn lief, het leek allemaal zo echt’)

Mahmood zingt vrijwel nooit over zijn allochtone achtergrond, omdat hij zich helemaal geen allochtoon voelt. Alleen zijn muziek heeft Arabische invloeden, zegt hij. ‘Toen ik heel klein was, liet mijn vader mij Arabische muziek luisteren, maar later luisterde ik dankzij mijn moeder naar Lucio Battisti en Lucio Dalla, en vanaf mijn puberteit ben ik wat afgedreven richting de internationale muziek. Uit al die genres heb ik mijn eigen stijl gecreëerd.’ Een beetje rap, een beetje r&b, een beetje pop, een beetje Frank Ocean en een beetje Paolo Conte, wat elementen uit het Midden-Oosten en ritmes uit Noord-Afrika, en dan krijg je Mahmood.

Geen symbool

Maar dat zijn muziek een mengelmoes is van stijlen, betekent niet dat de zanger zelf ook symbool staat voor een nieuwe generatie multi-etnische Italianen, benadrukt hij. Net zoals hij, omdat hij toevallig op mannen valt, geen rol wil spelen in de Italiaanse homo-emancipatie. 

‘Wat mij betreft is het nutteloos om over mijn afkomst en mijn seksualiteit te praten’, zegt hij. ‘Dat zijn allemaal oude debatten die allang gevoerd hadden moeten zijn. Ik maak muziek, ik ben zanger, geen politicus. Ik wil helemaal geen politiek figuur zijn. Wat mij betreft was Salvini’s kritiek daarom puur muzikale kritiek. Zo zie ik het. En als het anders is, wil ik dat liever niet zien.’

Overigens was de stemming direct na het Eurovisiesongfestival al iets beter dan na San Remo, zegt hij. Zo regende het op sociale media ditmaal niet enkel beledigende reacties over zijn afkomst, maar ook verontwaardiging over de uitslag. Mahmood, zo was de algemene teneur, had eigenlijk moeten winnen, want in tegenstelling tot Duncan Laurence had hij wel gewoon in zijn eigen taal gezongen. Namelijk in hun taal: het Italiaans.

Authentieke boodschap

Soldi is internationaler dan de meeste Italiaanse nummers’, zegt Mahmood. ‘Misschien is dat een verklaring voor het wereldwijde succes. Maar misschien komt het ook doordat de boodschap een authentieke is.’ Soldi gaat immers niet over de liefde, zoals het gros van de vroegere Italiaanse inzendingen bij het songfestival, maar over de jeugd van de zanger, over hoe zijn vader het gezin achterliet in een Milanese achterstandswijk: ‘Volevi solo soldi, soldi’ (Jij wilde alleen geld, geld).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden