Wereldtitel zit Bos als gegoten

Vlak voor het slapen gaan fluisterde Erben Wennemars het zijn kamergenoot nog toe: 'Verdomme, je gaat gewoon wereldkampioen worden'. En hoewel de voorbereiding verre van optimaal was en hij na de eerste dag uren bij de dopingcontrole had rondgehangen, verzaakte Jan Bos niet....

Van onze verslaggeefster

Tynke Landsmeer

BERLIJN

Met drie afstandszeges manoeuvreerde hij zichzelf bovendien in de favorietenrol voor de Winterspelen. Maar waar andere atleten gemakkelijk dreigen te bezwijken onder grote druk, schikte Bos zich vrolijk in zijn nieuwe rol. 'Of ik nou met of zonder titel naar Nagano ga, ik moet daar gewoon opnieuw heel hard rijden. Iedereen is daar weer favoriet.'

De technisch begaafde sprinter bewees zondag dat die koelbloedige houding geen bluf is. Na overwinningen op de 500 en 1000 meter (36,03 en 1.11,59 waren beide baanrecords) ging Bos de tweede dag in met een riante voorsprong van bijna een halve seconde op Jeremy Wotherspoon. Maar de Canadees sloeg op de tweede 500 meter onbarmhartig terug, zodat een rechtstreekse confrontatie op de duizend meter de beslissing moest brengen.

In een zinderend duel vlogen Bos en Wotherspoon zij aan zij door de voorlaatste bocht, maar opgehitst door zijn ploegmaten denderde Bos in de laatste binnenbocht over de wereldrecordhouder heen. Wennemars, vlak daarvoor met een formidabele race nog juist opgeklommen naar de derde plaats, ving hem op. Hand in hand beklommen de gezworen kameraden het podium.

De Amerikaanse bluf waarmee het tweetal in Berlijn de wereld veroverde, doet on-Nederlands aan. De invloed van coach Peter Mueller, die de schaatsers dit jaar onder zijn hoede nam, laat zich duidelijk gelden. Want hoewel Bos en Wennemars vorig seizoen met tegenzin de ploeg opleiding sprint van Leen Pfrommer vaarwel zeiden, bleek de verplichte overgang een gouden greep.

Mueller sloeg de huldigingstaferelen op afstand gade. Helemaal alleen stond hij in een hoekje van het Sportforum te genieten van de vreugdeuitbarsting bij zijn pupillen. 'Zij hebben het gedaan, niet ik', zei de coach, die zijn tranen maar nauwelijks kon bedwingen. 'Dit is zo'n fantastische ploeg.'

Hoewel Mueller, coach van onder meer Blair en Jansen, al zijn vijfde wereldkampioenschap vierde, noemde hij de titel van Bos zijn allermooiste. 'Omdat het de eerste voor Nederland is.' Zelfs zijn allereerste, van zijn toenmalige vrouw Leah Poulus in 1979, kon daar niet aan tippen. 'Ik geniet van elke titel, want je weet nooit of het je laatste is, maar deze is wel heel erg mooi.'

Bos en Wennemars doorliepen hun technische scholing in de ploeg van Pfrommer, die met pijn in zijn hart afscheid nam van het duo. 'Mueller krijgt deze kampioenen op een presenteerblaadje', zei hij bij zijn vertrek en hoewel hij zeker een deel van de winst voor zijn rekening mag nemen, was het Mueller die de sprinters mentaal klaarstoomde. Onder zijn losse leiding - de coach heeft tot vreugde van de ploeg een broertje dood aan strakke, opgelegde discipline - groeiden de schaatsers uit tot zelfbewuste atleten.

Voor Bos is het de tweede wereldtitel die hij uit Berlijn wegkaapte. Vier jaar geleden won hij het WK allround voor junioren. Een glansrijke carrière op de vierkamp leek voor hem weggelegd. Noodgedwongen en met veel tegenzin werd Bos echter verbannen naar de sprintploeg en het duurde maar liefst twee jaar eer de woede over zoveel onrecht plaats maakte voor een grote liefde voor de snelheid op de korte afstanden.

Bos brak als eerste Nederlander met de traditie dat slechts allroundtitels voor Nederland zijn weggelegd. Alleen Jos Valentijn had hem in 1976 voor kunnen gaan, maar hij verspeelde op de afsluitende duizend meter zijn kansen met drie valse starts. Het supporterslegioen, op de vooravond van de finale nog snel naar Berlijn afgereisd, hoefde echter geen moment te vrezen dat ook Bos zou bezwijken onder die mentale druk.

De 22-jarige Hierdenaar laat zijn hoofd door niets of niemand op hol brengen. Juist hij vaart wel bij de Amerikaanse aanpak, die hem zelfverzekerder heeft gemaakt. 'De eerste 200 meter keihard openen en als je dan voor of naast Wotherspoon zit, win je de race', had Mueller voorspeld. Die aanwijzing was goud waard. In een razendsnelle tijd van 1.11,10 reed Bos zijn opponent naar huis.

Wennemars, die de eerste dag met een 'klotegevoel' en een vijfde plaats had afgesloten, ging hem voor. Op de laatste afstand moest hij een achterstand van 1,2 seconden goedmaken op de Japanner Shimizu en hij slaagde wonderwel. Van pure vreugde gooide hij bij het passeren van de finish zijn bril de tribunes in. Vooruitlopend op de Spelen had hij zijn schaatsen dit keer een oranje likje verf gegeven.

Het scheelde slechts eenhonderdste seconde of de nummer drie uit de sprintploeg, Jakko Jan Leeuwangh, had het tweetal vergezeld op het podium van de afsluitende duizend meter. Na twee kwakkeljaren werd de Alkmaarder april vorig jaar uit de kernploeg gezet en dat bleek net het juiste duwtje in de rug. In het klassement legde hij beslag op de zevende plaats.

Het één, twee, drie schalde optimistisch uit Hollandse kelen, maar Mueller keek er niet vreemd van op. 'Ik heb die jongens vooraf al voorspeld dat dat op de duizend meter mogelijk is. Laat het dan straks in Nagano maar gebeuren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden