WELKOM IN HET HOL VAN DE LEEUW

REPORTAGE DE DIAMANTBUURT Burgemeester Cohen van Amsterdam maakt zich zorgen over de problemen met Marokkaanse jongeren in zijn stad....

Over de joodse inwoner van de Amsterdamse Diamantbuurtcirculeren onjuiste berichten, zegt het slachtoffer zelf. Zijnruiten werden eerder deze maand ingegooid. Het incident kwam inhet nieuws, vrijwel gelijktijdig met de dood van een jongeMarokkaanse scooterrijder, die op de vlucht was voor de politie.Plotseling leek het in Amsterdam weer oorlog. Burgemeester Cohenkreeg zoveel pers over de vloer dat het herinnerde aan de periodetoen Theo van Gogh werd vermoord.

De 75-jarige Amsterdammer uit de Diamantbuurt stelt prijs opeen nauwkeurige weergave van de feiten. 'In de nacht van 31december op 1 januari stonden ineens twee politieagenten in mijnslaapkamer. Ik had niemand horen binnenkomen, omdat ik eenkoptelefoon op had. Ik had naar klassieke muziek liggenluisteren. Ik zag wel lichtflitsen in de slaapkamer, die blekenafkomstig van de zaklantaarns van de agenten. Ze zeiden dat ikniet moest schrikken. Het gekke is dat ik helemaal niet schrokof bang was.

'Ze waren naar mijn huis gekomen omdat er ruiten wareningegooid. Dat heb ik niet gehoord vanwege de koptelefoon. Deagenten namen mij mee naar de woonkamer. In totaal bleken zesruiten te zijn gesneuveld. Een was ingegooid met een baksteen,de andere vijf met lege vuurwerkdozen. Afgezien van de kapotteruiten was de schade beperkt gebleven tot een gebroken beeldje.

'De politie zei dat ik aangifte moest doen op het bureau aande Ferdinand Bolstraat. Op nieuwjaarsdag werd ik echter door depolitie gebeld en kon ik de zaak telefonisch afdoen. Ik deedaangifte van vernieling. Ik deed geen aangifte wegens bedreiging.Ik weet niet wie mijn ruiten heeft ingegooid. Ik heb nooitverklaard dat het Marokkaanse of Turkse jongens zijn geweest. Ikheb niets gezien en niets gehoord.'

Wordt u wel eens lastig gevallen door allochtone jongeren?

'Ik woon hier sinds een jaar of drie, een erg prettige buurt.Wanneer het precies was, kan ik me niet herinneren, maar heteerste incident was voor mijn deur, waar een groepje jongensstond te praten. Ik maakte een gebaar dat ze moesten doorlopen.Toen ik het raam opendeed, begonnen ze mij uit te schelden. Jebent een jood, je moet oprotten, riep er een.

'Een ander jongetje, hij was niet ouder dan 10 jaar, spuugdeme midden in mijn gezicht. Ik zei dat ze zich moesten schamen endat ik naar de politie zou gaan. De andere jongens riepen naarmij dat ik het jongetje moest pakken. Ik wilde geen wraak nemen.We raakten in gesprek en de jongens boden uiteindelijk hunverontschuldigingen aan. Heel plezierig. Moslims, Turken ofMarokkanen, ik draag ze beslist geen kwaad hart toe. Ik wil alsjoodse man in vrede leven tussen deze mensen. Bovendien moet jedie jongens niet allemaal over een kam scheren. Mijn inkopen doeik bij Marokkaanse of Turkse winkels in de buurt.

'Een paar maanden later hebben andere jongens op deBerlagebrug, toen ik op weg was naar huis, mijn keppeltje van hethoofd getrokken. Ik heb daar geen aangifte van gedaan. Het derdeincident was op een zaterdagmiddag, toen ik uit de synagoge kwam.Weer een ander groepje jongens bekogelde mij met appels. Er isnog een vierde voorval, maar dat heb ik niet zelf meegemaakt.Volgens mijn buurvrouw hebben de knapen een keer hardantisemitische leuzen door de straat geroepen. Verder heb iknooit last. Zij groeten mij met een vriendelijk sjaloom, en ikantwoord dan met salaam. Nogmaals, ik heb geen enkele aanleidingte zeggen dat het Marokkanen waren die mijn ruiten hebbeningegooid. Misschien waren het wel gewoon dronken jongeren. Watik wel weet, is dat er hier in de buurt veel te weinig voor dieknapen is te doen. Waar de buurt behoefte aan heeft is eenjeugdwerker die betrouwbaar is. Misschien is die er wel, ik wensdie persoon wijsheid en sterkte toe en het juiste inzicht in decultuur van Turken en Marokkanen.'

Emile Jaensch (VVD) is stadsdeelvoorzitter van Oud-Zuid endaarmee ook verantwoordelijk voor de Diamantbuurt. Een energiekepoliticus, die er niet voor terugschrikt nachten lang persoonlijkde zaak op straat in de hand te houden. Samen met de dertienvoorzitters van de overige stadsdelen moest hij afgelopen dinsdagvoor spoedoverleg naar het stadhuis, waar burgemeester Cohen naafloop het beraad de situatie als volgt samenvatte: er heerstonrust in de hoofdstad. Er hoeft maar iets te gebeuren of ervolgt een uitbarsting. Jaensch doet in zijn deelraad de volgendeavond verslag.

In tegenstelling tot zijn voorganger, die sneuvelde over deaffaire-Bert en Marja, het echtpaar dat vijftien maanden geledenwerd weggetreiterd, windt hij er geen doekjes om. Stuitend noemthij het intimideren van de joodse inwoner uit de Diamantbuurt.Uit zijn woorden mag worden opgemaakt dat de 75-jarige inwoneruit angst voor represailles wel aangifte deed van vernieling,maar terugdeinst voor aangifte van bedreiging. Jaensch gaat dekomende weken proberen de man alsnog te overreden die aangiftete doen. De politie heeft sporenonderzoek verricht in de woning.Mochten de daders worden gepakt dan is het belangrijk dat dieaangifte er ligt, aldus Jaensch.

Verkiezingsstrijd is er even niet meer in Oud-Zuid.Onweersproken door GroenLinks en de PvdA, de grootsteoppositiepartij, zegt Jaensch dat de intimidatie van de joodseinwoner slechts een voorbeeld is van een breder en relatief nieuwsoort ellende in zijn stadsdeel: de intolerantie van eenminderheid van Marokkaanse Amsterdammers jegens joden, homo's enwellicht tegen Nederlanders in het algemeen. Jaensch weet dat eenhomo-echtpaar op het punt staat de Diamantbuurt te verlaten enhij kan niet uitsluiten dat nog meer bewoners dat straks zullendoen.

Waar die intolerantie vandaan komt, is onbekend en wordt dekomende maanden door de hele stad onderzocht. Een razendinteressant onderzoek, meent Jaensch.

Buurtbewoner Melvin Visser zit ook in de zaal. Begin jarenzeventig zat hij in de Amsterdamse gemeenteraad namens deanarchistische Kabouterpartij: 'Als papa thuis weer iets lelijksover de joden heeft gezegd, merk je dat bij sommige jongetjesmeteen op straat. Inmiddels ben ik ervan overtuigd dat hier eenuiterst conservatieve Marokkaanse oudergroep actief is die gewoonde pest aan ons heeft. Tot verdriet van heel veel Marokkanen diezich hier prima thuisvoelen.'

Visser, ook wel de officieuze burgemeester van De Pijp genoemd(waar ook de Diamantbuurt ligt) heeft recht van spreken. Ruim eenjaar werkte hij als vrijwilliger met de Marokkaanse jeugd in hetbuurthuis Cinetol. Ook loopt hij al decennia lang alle denkbarebuurtbijeenkomsten af en geniet hij het vertrouwen van veelMarokkaanse buurtgenoten. Afgelopen zomer was hij dus ook presentbij het zogenoemde Moppenfestival op het Smaragdplein. De doorde stad gesubsidieerde verbroederingsbijeenkomst is vastgelegdop dvd. Visser draait de dvd. Een van de organisatoren en eenschrijver die wilde voorlezen uit eigen werk zijn te zien als zezich wanhopig hardop afvragen waarom de kleine kinderen van 12,13, en 14 jaar oud de schrijver de mond snoeren. Zijn onschuldigetekst bevalt hun niet.

De Jordanees Karim Ahaitaf (22), volgens Visser de enigeMarokkaan met humor, heeft een gesubsidieerde baan bij hetpreventieteam South Watch, een project voor werkloze jongeren.'Welkom in het hol van de leeuw', zegt hij deze week terwijl delandelijke tv-camera's in de Diamantbuurt tevergeefs op zoek zijnnaar Marokkaanse hangjeugd. Ahaitaf: 'Er gebeurt niets in deDiamantbuurt. De verhalen over gezinnen die zijn weggepest, zijnhersenspinsels, verzonnen door de media.' Dat de 75-jarige joodseinwoner en het homostel stelselmatig worden vernederd, wuift hijweg. 'Bewijs dat eerst maar eens. Er zijn heus wel problemen metMarokkaanse jongeren in de hele stad, maar vaak is hetpubergedrag.'

Een andere Marokkaan (21), die zoals de meesten zijn echtenaam niet noemt, zegt: 'Een vriend van mij is Spanjaard. Zijnmoeder vond dat hier te veel Marokkanen wonen en is verhuisd. Ikweet eigenlijk niet of ze is weggepest. Het zijn nu vooral dejongetjes van 13 en 14 die het overnemen van de ouderen. Diejongetjes vervelen zich, ik ook. Hier is niets te doen. In deBaarsjes hebben ze drie buurthuizen. Wij hebben Cinetol, maar datis af en toe open. Niets te doen daar.'

Mohammed, een vijftiger en betrokken bij het buurtwerk, blijfteveneens liever anoniem. Uit angst voor problemen metlandgenoten. Hij vertelt hoe de Arabische Ouder Commissie, 'heelconservatief', onlangs in de voormalige islamitische basisschoolaan het Smaragdplein een Franse documentaire vertoonde over derellen in de Franse voorsteden. 'Komt daar ineens eenjongerenwerker met een stelletje knapen binnen. Dat is natuurlijkheel stom.' Melvin Visser weet ervan: 'Je moet die gastennatuurlijk niet wijzer maken dan ze zijn. Hoe haal je het in jehoofd om ze laten zien hoe ze auto's in brand moeten steken. Zezijn geloof ik weggestuurd.'

Duidelijk is dat er grote verdeeldheid heerst binnen de lokaleMarokkaanse gemeenschap. Of het met religie heeft te maken of metde afkomst in Marokko, niemand die het precies weet. EenMarokkaanse buurtvader: 'Ik weet dat het nieuwe buurtmuseum inde Van Woustraat op een zaterdagavond niet toegankelijk was voorMarokkanen uit de buurt. Het was gewoon in beslag genomen doormannen die helemaal niets met De Pijp of de Diamantbuurt hebbente maken. Ze kwamen uit andere stadsdelen en zijn afkomstig uithetzelfde dorp in Marokko. Dat was hun band. Mijn vriend werduitgescholden voor jood. Ze zouden hem de keel doorsnijden alshij toch naar binnen ging.'

Het buurtmuseum - elke zaterdag Beste Burencafé, staat op dedeur - is met veel geld van het stadsdeel ingericht in eenvoormalig winkelpand, en vooral ook bedoeld voor Mondige Meiden,jonge Marokkaansen uit de buurt. Op een gewone woensdagmiddag ishet gesloten. Ook buiten de uren waarin echt overlast is:gesloten.

Direct na het vertrek van Bert en Marja duikelden dewelzijnswerkers over elkaar heen in de Diamantbuurt. Duredeskundologen reisden af en aan. De subsidiekraan van de stad enhet stadsdeel ging wijd open. De gevierde wethouder Aboutalebdeed persoonlijk en ter plekke veel toezeggingen. 'De buit isverdeeld en sindsdien gebeurt er geen moer. En de wethouder zieik nooit meer', aldus een geheel tegen zijn natuur in cynischeMelvin Visser.

Edu Dijkman is de baas van het project South Watch. Hijpatrouilleert met werkloze jongeren door de wijk sinds eind 2004.Zo leren ze te werken en krijgen ze een arbeidsmoraal. De jongensen meisjes zijn gekleed in hippe rode jacks Dijkman: 'We moetenonze ogen niet sluiten voor de problemen, maar er gebeuren ookgoede dingen hier.'

Maar Dijkman heeft bijna geen jongeren uit de Diamantbuurt.'Natuurlijk wil ik die jongens hebben, ze eens flink bij dekladden pakken. Er zijn zelfs jongens van hier die vragen of zebij me mogen werken.' Het lukt hem niet. 'Je krijgt te maken metde hele bureaucratische rompslomp.' Want eerst moet de kanslozejongere zich aanmelden bij het Centrum Werk en Inkomen,vervolgens stroomt hij door naar Maatwerk Amsterdam, degemeentelijke organisatie voor kansarme werklozen. Daar wordt hijgescreend. Dijkman: 'Dat duurt allemaal maanden en dan ben jezo'n jongen allang kwijt.'

Sterker nog, Dijkman moet bijna bedelen om personeel.'Burgemeester Cohen roept nu dat er zoveel moeilijke jeugd is.Ik zeg: stuur maar door, maar ik krijg ze niet. Een paar maandengeleden moest ik dit project bijna opheffen wegens gebrek aanprobleemjongeren.' South Watch patrouilleert overigens tot achtuur. Langer kan niet volgens de arbeidsvoorwaarden.

Inmiddels is het donderdagmiddag en is het buurtmuseum nogsteeds gesloten. Jongerencentrum Cinetol herbergt mogelijkmilitair strategische geheimen, want de Turkse directeur, AhmetBalci, wijst belangstellenden de deur: 'Wij geven geen commentaaraan de pers.' Voor de deur staan een paar vrolijke meisjes.Binnen drie jonge jongens die beleefd groeten.

In de raadszaal van stadsdeel Oud-Zuid is woensdagavond nogiets opmerkelijks aan de hand voor wie interesse heeft in eenvergeten ander oproer in de hoofdstad. Er zitten zomaar drievoormalige Kabouters in de zaal. Melvin Visser (57) is dejongste. Verder op de publieke tribune Coen Tasman (68). Tasmanwas begin jaren zeventig de ideoloog en hoofdredacteur van devoormalige Kabouterkrant. Tasman: 'Met de ene hand kraakten wealles af. Met de andere hand boden we alternatieven aan.'

De derde Kabouter is raadslid namens GroenLinks en 63 jaaroud: oud-provo Roel van Duijn. Zaterdag viert hij feest omdat hijveertig jaar in de politiek zit. Daaraan voorafgaande geheel instijl een zeepkistrace op het Smaragdplein. Bezorgd vraagt hijvoorzitter Jaensch of de bijeenkomst wel kan plaatsvinden in dezeroerige week. Jaensch: 'Daar ga ik niet eens op in. Natuurlijkkan dat doorgaan. Alles blijft bij het normale.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.