Postuum Daniël Wayenberg (1929-2019)

Welke symfonie ook, Daniel Wayenberg zong elk thema meteen voor

De Nederlandse pianist Daniel Wayenberg, die 17 september op 89-jarige leeftijd in Parijs is overleden, mag met recht tot de klavierleeuwen worden gerekend. Hij was een van de weinige Nederlandse pianisten die een grote internationale carrière had en bij vele grote orkesten speelde. 

Daniël Wayenberg, vorig jaar. Beeld Sarah Wong

In 1953 gaf hij zijn Amerikaanse debuut in Carnegie Hall met het New York Philharmonic onder leiding van Dimitri Mitropoulos; hij trad op met het Concertgebouworkest en soleerde onder dirigenten als Rafael Kubelik, Kirill Kondrasjin en Bernard Haitink. Zijn domein was het grote romantische repertoire, met name Liszt, Rachmaninov en Chopin, waarmee hij via zijn Russische moeder Margarete Bergson al jong in contact kwam.

Hoewel zijn vader Nederlander was en Wayenberg opgroeide in Den Haag, waar hij pianolessen kreeg bij Ary Verhaar, heeft hij het grootste deel van zijn leven in zijn geboortestad Parijs doorgebracht. Daar ging hij op zijn 17de ook weer naartoe om zijn pianostudie te vervolgen bij gerenommeerde docent Marguerite Long. In 1949 won hij de Grote Prijs van de stad Parijs op het Marguerite Long-Jacques Thibaud Concours, wat het begin van zijn carrière betekende. In datzelfde jaar overleefde hij ook een vliegtuigcrash met een DC-4 van Air France. 

Wat hem karakteriseerde, was niet alleen de virtuoze beheersing van de pianoklassiekers, maar ook zijn enorme kennis van het symfonische en het operarepertoire. Hij was groot liefhebber van de opera’s van Richard Wagner, waaruit hij moeiteloos uit zijn hoofd fragmenten speelde en vol vuur over vertelde. Welke symfonie ook, hij zong elk thema meteen voor. Ook speelde hij zonder enkele voorbereiding de orkestpartij van Beethovens Vijfde pianoconcert uit zijn hoofd toen zijn jonge pianoduopartner Martin Oei de solopartij moest instuderen voor een concert.

Het spelen stond bij hem voorop en dat deed hij zonder opsmuk, robuust en geprononceerd, even lyrisch als exuberant, maar nooit gemaniëreerd. ‘Gewoon’ spelen wat er staat, was voor hem de beste interpretatie. En met even groot gemak maakte hij uitstapjes naar ander repertoire, zoals de jazzconcerten met zijn ‘Gevleugelde vrienden’ Pieter van Vollenhoven, Pim Jacobs en Louis van Dijk. Daarnaast componeerde hij ook zelf, zoals het ballet Solstice (1955) en de Sonate voor viool en piano (1966) die hij met de bevriende violist Theo Olof uitvoerde. Ook was hij in de jaren 80 en 90 docent aan het conservatorium in Rotterdam.

De wereldberoemde pianist Daniel Wayenberg gaf in 2011 in Haarlem een jubilieumconcert ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag. Beeld ANP

Leven was voor Wayenberg muziek en muziek was spel en dat spel was ook leidraad in zijn leven buiten de muziek: hij hield van modeltreinen (Märklin), van flipperkasten – met smaak kon hij vertellen hoe hij minister Gerrit Zalm ooit had verslagen – en tot diep in de nacht deed hij spelletjes achter zijn computer.

Hij is altijd blijven spelen. In 2015 nam hij nog Liszts Études d’exécution transcendante op. De laatste jaren trad hij vooral op met de Nederlands-Chinese pianist Martin Oei, met wie hij van 2012 tot 2018 een pianoduo vormde en de grote pianoconcerten in de versie voor twee piano’s uitvoerde. Op aandringen van Oei ook op historische Erard-vleugels, waarvan een cd met de twee pianoconcerten van Chopin is verschenen. Al vond hij daar niets aan en had hij liever een Steinway onder handen.

Wayenbergs laatste openbare optreden was op 10 juni 2018 in de Engelenbak in Zaltbommel, samen met Oei, waar ze de pianoconcerten van Chopin en Liszt speelden. Als het aan hem had gelegen had hij volgende maand zijn 90ste verjaardag ook nog aan de piano gevierd. Medio vorig jaar werd bij hem kanker geconstateerd, waaraan hij dinsdag is overleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden