Wegcijferen

Luce Irigaraye, de feministische psychoanalytica en filosofe, schreef ooit dat vrouwen subjecten moeten worden. Uit taalonderzoek blijkt dat vrouwen zich de wereld niet toe-eigenen, maar erover spreken als iets dat binnen het bereik van de Ander ligt....

Om dat te ontdekken is het aardig te kijken naar degenen die zich het minst als subject profileren. Vrouwen van slechte mannen. Onlangs las ik het relaas van een bekende Nederlandse die verzuchtte eindelijk van haar boulimia en foute mannen te zijn verlost. Haar exen waren een Chippendale en een wereldberoemd acteur. Kille figuren, die haar een negatief zelfbeeld aanpraatten, maar misschien had ze dat altijd al. Dankzij de wijsheden van Deepak Chopra en de cd's van Ad Visser (echt waar) heeft ze zichzelf inmiddels gevonden en een vermogende kledingmagnaat gehuwd die haar liefheeft zoals ze is.

Deze dame zegt dat ze geen subject was, het leven overkwam haar, ze stond erbij en keek ernaar. Ze had niet met nuchter verstand kunnen voorspellen dat een professionele stripper en een internationale filmster narcistische persoonlijkheden zouden zijn.

Nog interessanter zijn de vrouwen uit het leven van een handelaar in sportmedailles en bekers, over wie Peter R. de Vries een verbijsterend verslag maakte. De zakenman zette tegen de twintig miljoen gulden per jaar om, maar dat was niet genoeg. Hij raakte verslaafd aan geld verdienen. Ging contacten aan in verkeerde kringen. Gelukkig werd hij niet. Op een nacht trof men hem aan met doorgesneden keel.

Eén van de belangrijkste vrouwen uit zijn leven was een waarzegster. Iets te gemoedelijk type. Mollig, permanentje. Ik zou haar de toekomst van mijn goudvis nog niet laten voorspellen. Op moederlijke toon vertelde ze dat ze het slachtoffer jarenlang zakelijk had geadviseerd, ook aangaande zijn duistere praktijken. 'Op het laatst kreeg hij achtervolgingswanen, en zei ik dat hij niet met die mensen moest omgaan.' Dat er een relatie was tussen haar inkomsten en die praktijken kwam niet aan de orde. Zíj deed toch niets kwaads? Ze ging met hem mee op reis, wist alles van zijn handel en wandel, maar de m n had het gedaan.

De tweede vrouw was een prostituee die de zakenman als klassieke hoerenloper bestempelde. Ik weet hoe men over prostituees denkt. Hun bezoekers zijn vies en pooiers zijn fout. Zelf zijn het slachtoffers van hun ongelukkige jeugd of vertegenwoordigsters van de misdaadpreventie, want dankzij hen wordt er zo veel minder verkracht. Mag ik daaraan twijfelen? Mij lijkt het onwaarschijnlijk dat alle mannen op de Wallen bewust hebben gekozen voor dat milieu en dat alle vrouwen er per ongeluk in zijn beland.

De derde vrouw in het leven van de vermoorde zakenman heette Els en wist echt helemaal van niets. Ze ontdekte het lijk van haar man toen ze vastgebonden en met een nare ammoniaksmaak in de mond wakker werd. Traumatiserend. Gelukkig was daar Wilco, een marechaussee met een torso als de Notre Dame, die drie maanden na de moord bij haar introk en haar een liefdesbaby schonk. 'Hoe groot is de erfenis, Els?', wilde Peter de Vries weten. 'Weet ik niet.' 'Er zitten toch miljoenen in de zaak, en deze villa is toch ook een kapitaal waard?' 'Weet ik niet.' Zo beantwoordde ze iedere vraag. Zo lang ze zich niet als denkend subject profileerde, kon ze ook nergens verantwoordelijk voor worden gehouden.

Verbluffend was het staaltje van vrouwelijke solidariteit waarmee een andere bij de zakenman betrokken dame haar verdedigde: 'Els heb niks met de moord te maken. Dat weet ik zeker. Els ken geeneens een moord plegen, daar is ze veel te dom voor.' Helaas was de Belgische rijkswacht niet overtuigd. Els werd gearresteerd. Of dat terecht is weet ik niet. Maar dat intellectuele feministes het denkvermogen en de handelingsbekwaamheid van traditionele vrouwen onderschatten door ze uitsluitend op hun taaluitingen te beoordelen, geloof ik wel. Het vrouwelijk subject bestaat al zo lang als de mensheid. Maar als u vraagt of ze weleens een hapje van de verboden appel neemt, knippert ze met haar ogen. I rest my case.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden