'We zijn hier toch niet in Kosovo'

'Was de vakantie maar voorbij. Op school vervelen we ons niet zo.' De verzuchting van de 11-jarige Ertugrul komt uit de grond van zijn hart....

Van onze correspondent

Geert-Jan Bogaerts

BRUSSEL

Dan passeren twee agenten op een motorfiets. Ze gebaren hem dat hij met zijn billen van de rugleuning van het bankje af moet. 'Heb je dat gezien? Zo gaat het altijd. We mogen helemaal niets'

Ertugrul en zijn vriendjes staan ineens in het middelpunt van de belangstelling. 'Ik ben op de televisie geweest', zegt Özgür (10) trots. 'Op het journaal.'

Aanleiding voor al die aandacht is het bericht dat de Brusselse deelgemeente Koekelberg, aan de westkant van de stad, een avondklok heeft ingesteld voor kinderen onder de twaalf. Wie na tienen 's avonds zonder begeleiding op straat wordt aangetroffen, wordt naar huis gebracht.

Burgemeester Jacques Pivin, bedenker van het plan, heeft een storm van kritiek over zich heen gekregen. 'We zijn hier toch niet in Kosovo', zegt Xavier Zeebroek van jongerenorganisatie Infor-Jeunes. En: 'Deze praktijken zijn gebruikelijk in landen die onderworpen zijn aan een dictatuur en geen democratie waardig', liet de Franstalige jongerenraad weten.

Hoofdinspecteur Eric Viaene van de Koekelbergse gemeentepolitie begrijpt weinig van die kritiek. 'Als een patrouille om middernacht een kind van zeven in zijn eentje op straat ziet lopen, moet die de ogen dan sluiten? Daar begrijp ik niets van, dat gaat mijn petje te boven', zegt hij.

Volgens Viaene heeft de maatregel vooral een preventief karakter: 'Gezien de sfeer van de laatste jaren, hebben we gemeend dit te moeten doen. Kinderen zijn kwetsbaar, die moeten beschermd worden.' De sfeer? 'Ach, ik wil niet rechtstreeks verwijzen naar Marc Dutroux, maar ik wil wel zeggen dat het ons op de eerste plaats om de veiligheid van het kind zelf gaat.'

De maatregel, die van Viaene geen avondklok genoemd mag worden, is nu een week van kracht, en tot nog toe zijn er vijf kinderen opgepakt. 'Als een patrouille een minderjarige signaleert, zullen politiemensen in burger dat kind vragen waar hij woont en wat hij zo laat nog op straat doet. Vervolgens bekijken die agenten of ze het kind naar huis brengen. Dat gebeurt volstrekt ononpvallend, in een niet-gemarkeerde wagen', aldus Viaene.

Een jongetje van zeven stond rond twaalf uur aan het Novillesquare op de auto's te dansen, een ander kind was twintig kilometer van huis weg. 'En van een derde kind wisten de ouders niet dat het verdwenen was. Die waren dolblij dat we het thuis kwamen brengen.' De volgende dag gaat een sociaal-psycholoog of een maatschappelijk werker nog eens praten met de ouders. 'Vaak moeten zij wat meer verantwoordelijkheidsgevoel bijgebracht krijgen.'

Viaene zegt dat hij nog weinig negatieve reacties heeft gehoord. 'Ook de buurt is enthousiast', zegt hij. Een bewoonster van het aangrenzende Van Hoegaerdeplein beaamt dat. 'We hadden 's avonds veel last van lawaai van die kinderen. Ik ben blij dat daar nu strenger op gelet wordt.' Eerst wil zij niet met deze verslaggever praten. 'U bent journalist? Wegwezen. Gisteren was hier ook een ploeg van uw soort, maar die hadden uit Molenbeek wat jonge vandalen meegenomen voor de foto. Die hebben hier de hele boel op stelten gezet. Maar zo erg is het in werkelijkheid niet hoor.'

Volgens Viaene valt het inderdaad nog wel mee met de jeugdcriminaliteit in Koekelberg. 'Er is inderdaad soms wat geluidsoverlast, maar dat die kinderen nu zware misdadigers zijn, nee. Maar wij hebben als politie ook de plicht om te voorkomen dat zij criminelen worden.'

Loslopende minderjarigen zijn een gemakkelijke prooi voor drugsdealers, meent hij. 'Natuurlijk zullen we kinderen die met hun ouders naar de film zijn geweest niet aanpakken', zegt Viaene. 'We bekijken elk geval individueel.'

Woensdagavond, iets na tienen. Een Marokkaanse vader voetbalt met zijn twee zoontjes (acht en tien) op het Novillesquare. 'De kinderen hebben vakantie. Het is toch logisch dat ze nog laat buiten spelen? Dat is in mijn land heel gewoon, deed ik vroeger ook altijd. Maar ik zou ze hier, in België, zo laat niet alleen op straat durven laten gaan. Veel te gevaarlijk.'

Op dit tijdstip zijn geen loslopende kinderen meer te bekennen. De maatregel lijkt effect te hebben gehad. Het meeste lawaai komt nu van een groepje pubers die met een brommer om het parkje op het Novillesquare crossen. 'Ik kom van Molenbeek', zegt een jongen. 'Ik wil zelf weleens zien of de politie hier nou zo snel ingrijpt.' Maar er gebeurt niets. Vijf minuten later zijn de jongens verdwenen.

'Valt er genoeg te beleven in de buurt', vraagt kinderrecht-expert Geert Cappelaere van Unicef zich af. 'Hebben de kinderen genoeg speelruimte?' Viaene: 'Er staat een heel team van preventiewerkers klaar die allerlei activiteiten organiseren. Gisteren nog zijn ze naar de zoo in Antwerpen geweest. Maar dit is wel een stedelijke omgeving, dus de speelmogelijkheden zijn beperkt', voegt hij eraan toe. 'Als we hier op het plein gaan spelen of voetballen, worden we al weggestuurd', zegt Ertugrul.

Half elf. Slechts een enkel verliefd stelletje zit nog op de bankjes van Novillesquare. Het bordje aan de rand van een schaars begroeid grasperkje is nauwelijks leesbaar: 'Honden en fietsen niet toegelaten. Het is verboden de grasperken te betreden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden