'We wisten niets van moeders Zwitserse rekening'

De vijf kinderen Menten hadden tot gisteren geen idee dat er nog een geheime bankrekening op naam van hun moeder in Zwitserland bestond....

Van onze verslaggeefster

Hella Rottenberg

AMSTERDAM

Ook zij heet Ernestine, net als haar moeder, van wie de rekening geweest moet zijn. Menten, Dr. Ernestine, Warmond, NL, zo wordt de houder van het slapende tegoed aangeduid.

Wie was zij, waarom had ze een rekening in Zwitserland en waarom is het geld na 1945 nooit meer opgevraagd?

'Wij vermoeden', zegt dochter Frédérique Wouters-Menten, 'dat mijn moeder joodse vluchtelingen heeft geholpen, die naar Zwitserland wisten te ontkomen. Zij had in Zürich dierbare joodse vrienden, van wie de vrouw veel deed voor joodse organisaties. Een stel onderduikers die in ons huis zaten, zijn naar Zwitserland gevlucht. Misschien hebben ook zij van het geld op mijn moeders rekening kunnen leven.'

Moeder Menten was een politiek zeer bewuste en vooruitziende vrouw, redeneert haar dochter. Voor de oorlog besefte ze wat zich in Hitler-Duitsland afspeelde en welke gevolgen dit kon hebben voor de joden. 'We weten niet wanneer mijn moeder de rekening in Zwitserland geopend heeft. Het is goed mogelijk dat dit vroeg, misschien al in 1939, is gebeurd.'

Ernestine Warmond-Van Essen had een zangopleiding genoten en was getrouwd met de diplomaat en bankier mr. E.E. Menten. Doctor was zij niet. De titel heeft zij waarschijnlijk te danken aan het Duitse gebruik om de echtgenote van een meester in de rechten of gepromoveerd man 'Frau Doctor' te noemen.

Mr. Menten speelde een belangrijke rol in het verzet, hij financierde spionage- en verzetsactiviteiten en was lid van het Nationaal Comité, een groepje dat zich opwierp als voorlopige regering zodra de bezettingsmacht zou instorten.

Vader Menten werd op 12 januari 1943 gearresteerd en gevangen gezet in Haaren, vlakbij Vught. Hij dreigde naar het kamp Natzweiler te worden gedeporteerd, maar dit gebeurde niet omdat hij overtuigend een ziekte simuleerde. Via het ziekenhuis in Den Bosch kwam hij na anderhalf jaar vrij.

Al die tijd droeg zijn twintig jaar jongere vrouw (hij was van 1882, zij van 1901) alleen de verantwoordelijkheid voor het gezin van vier dochters, een zoon en de onderduikers die in Huize Hagheweyde in Warmond bij Leiden een toevluchtsoord vonden.

Mw. Wouters-Menten: 'Er woonden voortdurend onderduikers bij ons. Boven de garage en in huis. Ik herinner me een joods echtpaar, van wie de vrouw ten slotte verkleed als non gevlucht is. Zij hebben Zwitserland bereikt. Er was een professor bij ons, en anderen, joden en Hollanders. Mijn vaders chauffeur had een joods kind in huis genomen, ook op Hagheweyde.'

Bij controles verstopten de onderduikers zich op zolder, of werden over het water naar een boerderij geroeid. Op de arrestatie van vader Menten volgde gelukkig geen huiszoeking. Hij werd op zijn kantoor in Den Haag gepakt.

Toen Menten terug kwam uit gevangenschap, hervatte hij spoedig zijn verzetswerk. Zijn vrouw smeekte hem te stoppen en onder te duiken om de mensen op Hagheweyde niet in gevaar te brengen. De oorlogsavonturen zijn voor de Mentens goed afgelopen. Zelf overleefden ze de oorlog, hun onderduikers zijn niet in hun huis gepakt.

Menten leefde tot 1970, zijn vrouw stierf in 1977. Hagheweyde werd nog tijdens haar leven verkocht. En de Zwitserse bankrekening, is die vergeten?

Mw. Wouters-Menten: 'Na de oorlog heeft misschien niemand er meer aan gedacht. Of ze meenden: het is op. Wij hebben de affaire met de verdwenen tegoeden nooit op onszelf betrokken. Natuurlijk is het goed dat Zwitserland de rekeningen vrijgeeft, al gebeurt het veel te laat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden