Die ene patiëntForensisch arts Bertine Spooren

‘We werden omgeven door de schoonheid van de natuur, terwijl naast ons een dode jonge man lag’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: forensisch arts Bertine Spooren (45).

Beeld Tzenko Stoyanov

‘Vroeg in de morgen ging mijn pieper af. Ik had dienst en belde de meldkamer, er was een lijkschouwer nodig. Agenten hadden kort daarvoor een oproep gekregen dat er een dode man was aangetroffen. Het ging waarschijnlijk om een verkeersongeval. Ik moest samen met de politie ter plaatse onderzoek doen. Ik reed er in de auto naartoe, een adres in de polder. Het was nog stil op de weg.

‘In het vlakke land zag ik van verre de politie-auto al staan. Daarnaast, op de dijk, stond het busje van de verkeersongevallenanalyse. Onder aan het talud trof ik een verongelukte motorrijder. De brokstukken van zijn helm lagen een stuk verderop. Hij moest daar de hele nacht hebben gelegen, onzichtbaar voor de automobilisten die langs waren gereden. Pas die ochtend was hij opgemerkt door een boer die hoog op zijn tractor toevallig naar rechts had gekeken.

‘Ik onderzocht de lijkstijfheid, waarmee kan worden achterhaald hoe lang iemand al dood is. Ik keek naar de plek van de lijkvlekken, die in de laagst gelegen lichaamsdelen horen te zitten. Ik bestudeerde hoe hij erbij lag. Het zand zat alleen onder zijn handen, er was niet aan hem gesjord. Hij was die avond of nacht al overleden, concludeerde ik, nadat hij onderuit was gegaan en met een enorme klap onder aan de dijk terecht was gekomen.

‘De agenten klommen omhoog om een doek te halen dat ze over hem heen konden leggen. Er werd een begrafenisondernemer gebeld. Samen met mijn collega van de verkeersongevallenanalyse bleef ik bij het lichaam achter.

‘En toen kwam de zon op. We stonden aan de rand van een graanveld, er hing een lichte nevel, de vogels begonnen te fluiten en het tegenlicht gaf het landschap een bijna dromerige sfeer. De collega zag me kijken. Prachtig hè, zei hij. We werden omgeven door de schoonheid van de natuur, het was zo’n mooi en vredig beeld, terwijl naast ons een dode jonge man lag. En ik dacht aan zijn gezin, een vrouw, kinderen misschien, die vast erg ongerust moesten zijn omdat hij die nacht niet was thuis gekomen. Ik wist dat de politie onderweg was om het bericht van zijn dood te brengen. Hij moet op slag zijn overleden, en hoewel ik in mijn werk altijd objectief moet blijven, merkte ik dat ik daar toch blij om was.

‘Ik heb al veel lijkschouwingen gedaan en meestal staan de sterfgevallen waarmee ik te maken krijg ver van me af. Ik heb ook geleerd om de luiken gesloten te houden, me niet al te zeer te laten raken door wat ik zie. Maar op deze zonnige ochtend lukte dat niet. De prachtige omgeving plaatste me bijna buiten de situatie en trok me er toch ook weer middenin. Opeens werd ik getroffen door de volstrekte willekeur van het leven, door het besef dat het van puur toeval afhangt of je de volgende dag haalt of niet. Zo kan het dus gaan, realiseerde ik me: het was lekker weer, de motorrijder had besloten om een stuk te gaan rijden, en keerde nooit meer terug. En hij stierf op een plek uit het zicht, waar niemand hem zag en het verkeer achteloos passeerde. Dat greep me aan, ik vond het symbolisch voor de onverschilligheid van het heelal: een man sterft, maar alles gaat door, en de zon komt weer op.

‘En toch vond ik dat beeld niet lelijk. De ontluikende zon boven het graanveld gaf eigenlijk een troostrijk gevoel: de dood staat zo midden in het leven dat het leven de dood omringt.’ 

Bertine Spooren

Bekijk hier de hele serie

Voor onze serie Die ene patiënt spraken we eerder met Alex Gosselt, die een echo-apparaat naar de intensive care reed zodat een stervende man zijn kleindochter nog kon zien

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden