‘We gaan brandschatten, plunderen en vernielen’

‘Breng de oorlog thuis’, was het motto van links-radicale studenten die in Chicago ‘dagen van woede’ organiseerden. Ze begonnen met het opblazen van een standbeeld....

Philippe Remarque

Woede over de politiek zie je dezer dagen eerder bij de Amerikaanse conservatieven. Ze schuimbekken over Barack Obama, die van Amerika een socialistische staat wil maken. Op talkradio, op Fox News, tijdens een mars in Washington: ‘Wij willen ons land terug.’

Veertig jaar geleden was woede eerder iets voor linkse demonstranten. Ze waren vooral woedend over de Amerikaanse oorlog in Vietnam. Al sinds 1965 hielden studenten demonstraties en sit-ins tegen de oorlog, zonder verandering af te dwingen. Een groepje radicale studenten besloot daarom geweld te gebruiken.

Ze splitsten zich na dagenlange ideologische discussies af van de grote linkse studentenorganisatie SDS (Students for a Democratic Society). Ze noemden zich Weathermen naar een regel in een song van Bob Dylan: ‘You Don’t Need a Weatherman to Know Which Way the Wind Blows’.

De Weathermen werden aangevoerd door onder anderen Bill Ayers en Bernardine Dohrn, tegenwoordig een gerespecteerd hoogleraarsechtpaar in Chicago. Toen waren het radicalen, overtuigd dat het systeem op straat moest worden bevochten. Ze vonden het bestaande studentenprotest te slap.

In Chicago organiseerden de Weathermen de zogeheten ‘dagen van de woede’ (days of rage). Die vielen samen met het begin van het proces tegen andere vredesdemonstranten. Het motto van de actie was ‘breng de oorlog thuis’. Had Lenin het niet ook gezegd? ‘Maak van de imperialistische oorlog een burgeroorlog.’ Op de beelden zien de studenten er enigszins aandoenlijk uit: blanke elitekinderen die met American football-helmen op de bestorming van het Winterpaleis naspelen.

Ayers en zijn kornuiten begonnen op de avond van 6 oktober 1969 met een mooi symbool: ze bliezen een standbeeld op voor politiemannen die waren omgekomen bij arbeidersrellen in 1886. Het torso lag naast de sokkel, net als later met de beelden van Lenin zou gebeuren in Rusland.

‘Er is een oorlog in Vietnam, en wij zijn een Vietnam binnen Amerika’, verklaarde leider John Jacobs twee dagen later vanaf de nu lege sokkel. ‘De slag van Vietnam is een slag in de wereldrevolutie. Het is het Stalingrad van het Amerikaanse imperialisme (...) wij zijn de guerrillero’s die achter de vijandelijke linies vechten.’

Die avond gooiden de guerrillero’s ruiten in van huizen en auto’s in de ‘Goudkust’ van Chicago. Maar de tweehonderd radicalen waren geen partij voor de overmacht aan politie. Velen raakten gewond en 68 werden gearresteerd. Een openbaar aanklager die de politie hielp, brak zijn nek en raakte verlamd.

Meer dan 2.500 manschappen van de Nationale Garde werden naar Chicago gedirigeerd. Toch lukte het de Weathermen nog door een cordon heen te breken en vernielingen aan te richten.

De radicalen gingen hierna ondergronds. Afgezet tegen de strijdkreet van Jacobs ( ‘We zullen brandschatten, plunderen en vernietigen’) was het resultaat met een paar half mislukte bomaanslagen wat mager. Vergeleken bij de Duitse RAF waren dit amateurs. Een bom die de Weathermen hadden willen leggen op een politiebal, ging af onder hun handen en doodde drie van hen. Daarna stortte de beweging in.

De iets minder radicale vredesdemonstranten, die tijdens de ‘days of rage’ meer mensen trokken, keurden de geweldsstrategie van de Weathermen af. Dat speelde de vijand slechts in de kaart, begrepen ze. ‘Hier zien we een nieuw slag van pro-zwarte, pro-Viet Cong hooligan-revolutionairen die erop uit zijn de grondvesten van deze samenleving kapot te maken’, luidde een krantecommentaar na de ‘days of rage’.

Het linkse radicalisme en de rellen waren bedreigend voor de ‘zwijgende meerderheid’. Die term was uitgevonden door Richard Nixon, en hij werd er op het hoogtepunt van de protesten president mee.

Het luidde een langdurig tijdperk van conservatieve dominantie in, die pas is doorbroken door de verkiezing van president Obama. De nazaten van Nixon probeerden hem tijdens de campagne nog in het nauw te brengen door zijn omgang met buurtgenoot Bill Ayers op te spelen. Maar dat mislukte, zodat de resten van die vroegere zwijgende meerderheid nu een hoop lawaai maken.

Philippe Remarque

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden