Het Eeuwige LevenMax van Gelder (1924-2019)

Waterpoloheld in visvijver tussen de zwanen

Max van Gelder

Olympiërs van 2020 zouden ervan gruwen. Maar in 1951 speelde het Nederlandse waterpolozevental – toen een topteam – een wedstrijd ter voorbereiding van de Olympische Spelen tegen Denemarken in een Groningse visvijver tussen agressieve zwanen die net jongen hadden gekregen. ‘Ik herinner mij dat de scheidsrechters in roeiboten zaten’, vertelde Max van Gelder twee jaar geleden in ManMeer, het blad van de Nederlandse waterpologemeenschap.

Van Gelder overleed 7 december in zijn woonplaats Heerenveen. Hij was zover bekend de oudst levende Nederlandse deelnemer aan de Olympische Spelen. In 1952 was hij van de partij op de Spelen van Helsinki, na met Nederland twee jaar eerder Europees kampioen te zijn geworden. In 1956 had hij zeker zijn tweede Olympische Spelen meegemaakt als Nederland op het laatste moment niet had besloten tot een boycot vanwege de Sovjet-inval in Hongarije. Vanaf 1964 zou hij als fysiotherapeut meegaan naar vier Olympische Spelen.

Max van Gelder masseert Anton Geesink.

Zijn zoon Max van Gelder jr. noemt zijn vader een vakman en een pionier op het gebied van fysiotherapie. ‘En ook een enorme workaholic. Hij was zes dagen bezig met het behandelen van mensen. En op zondag deed hij de boekhouding. Niet in alle opzichten de ideale vader.’

Max van Gelder werd in 1924 geboren in het toenmalige Batavia in Nederlands-Indië. Eerst voetbalde hij, maar een knieblessure dwong hem naar een andere sport uit te kijken. Dat werd waterpolo, waarbij hij zich aansloot bij de zwemvereniging Manggarai in Batavia.

De bezetting door de Japanners maakte een einde aan sportactiviteiten. Van Gelder werd geïnterneerd. Toen hij in het kamp kwam woog hij 81 kilo. Toen hij eruit kwam nog maar 48 kilo. Hij werd ambulancechauffeur in een kolonie, waar de vrijheidsstrijders van Soekarno inmiddels actief waren geworden. ‘Zijn vader wilde nog wat spullen ophalen in het kamp. Hij is er met de trein naartoe gegaan, hoewel hem dat ten sterkste werd afgeraden. Hij is uit de trein gehaald en in het oerwoud doodgeschoten’, zegt Max van Gelder jr..

Max van Gelder vluchtte in 1946 met een hospitaalschip naar Nederland. Hier vond hij uiteindelijk een baan als verzekeringswiskundige in Den Haag en werd hij lid van de zwemvereniging HZ&PC. Zijn talent als waterpolokeeper werd al snel ontdekt. In 1950 werd hij met het Nederlandse team in Boedapest Europees kampioen. Met zijn club werd hij in de jaren vijftig ook nog zeven keer landskampioen.

De Spelen in Helsinki werden een teleurstelling door een omstreden nederlaag tegen Joegoslavië. Niettemin werd het team bij terugkeer op Schiphol als helden onthaald. In 1960 werd Van Gelder gevraagd om toch weer mee te gaan naar de Spelen in Rome, maar zijn eerste vrouw met wie hij twee kinderen had, was in 1957 overleden en hij had geen zin.

Hij slaagde dat jaar wel voor een opleiding heilgymnastiek. In 1961 hertrouwde hij. Met zijn tweede vrouw en kinderen ging hij naar Heerenveen, waar hij een praktijk voor fysiotherapie begon. Niet alleen waterpolospelers kwamen daar, maar ook veel andere topsporters. ‘Ik had onder andere Erica Terpstra behandeld, die prompt een Nederlands record zwom. Zij liep dansend en gillend door het zwembad. Dat was een mooi visitekaartje voor mij. Daarna ben ik door de bond gevraagd en werd ik fysiotherapeut van de Nederlandse olympische ploeg voor de Spelen van Tokio. Ik was daar toen nog de enige sportmasseur.’

Dat zou daarna snel veranderen, net zoals de trainingsfaciliteiten voor de waterpoloërs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden