Kinderen de BaasBedtijd

‘Wat nou als we een challenge doen: tot drie uur opblijven?’

Beeld Jaap Scheeren

Wat gebeurt er als de kinderen het voor het zeggen krijgen? Dat onderzoekt de Volkskrant in het project Kinderen de Baas. Deze week het slot: Ramsey, Sami en Zena bepalen de bedtijd en dat betekent cola en keten tot in de kleine uurtjes. 

Bij wie zijn we op bezoek?

Bij de familie El Kaka in Capelle aan den Ijssel: Laila (40), Imad (45), Ramsey (13), Sami (11) en Zena (wordt 8 tijdens het experiment).

Zena introduceert haar grote broers: ‘Sami is soms wel irritant, bijvoorbeeld als hij wint met Monopoly. Ramsey is verslaafd aan z’n telefoon.’

De jongens proesten het uit.

Sami: ‘Ramsey wordt heel snel boos en Zena doet alsof ze een vrouw is met allemaal make-up.’

Zena lacht hard.

‘Zij maken altijd ruzie’, zegt Ramsey. ‘Sami doet of hij alles beter weet en Zena is het lievelingetje, dat heel snel gaat huilen.’

De drie komen niet meer bij.

Zena: ‘Het is wel waar. Soms huil ik ook expres. Dan zeg ik bijvoorbeeld: ik wil nieuwe schoenen, pappie. En dan zegt hij: oké!’

‘Papa is daar gevoelig voor en dat weet ze’, zegt moeder Laila.

Vader Imad: ‘Maar ik vind het ook belangrijk dat een meisje voor zichzelf weet op te komen. Ik vind het belangrijk dat ze een sterke vrouw wordt.’

‘Onze ouders zijn lief, maar mijn vader wordt soms wel snel boos’, zegt Ramsey. ‘Bijvoorbeeld omdat we iets niet hebben opgeruimd voordat er iemand langskomt.’

Sami en Zena doen hun vader na, met luide stem: ‘Snel opruimen, anders denken ze dat wij sloebers zijn! Die kussens staan zo niet goed!’

Sami: ‘Dan gaan we het meteen doen, anders krijgen we straf.’

Ramsey: ‘Je elektronica wordt voor heel lang ingenomen. Bij iets kleins, zoals een onvoldoende op school, meteen voor een week.’

Zena: ‘Een paar minuten later is hij dan helemaal zo van: o, lieverd!’ Ze doet met Sami voor hoe vader Imad dan kusjes en knuffels geeft.

Laila: ‘Imad is een lieve man met veel humor. We werken allebei fulltime en we doen alles in huis fiftyfifty, heel fijn. Maar hij heeft een kort lontje. Mijn oma zei altijd: het is net een blikken pannetje, snel heet en ook weer snel koud.’

Imad: ‘Laila is erg van het redeneren. Zij wil dat de regels voor kinderen er niet zomaar zijn, maar ergens toe leiden.’

Sami: ‘Mama knuffelt veel. En papa kan goed koken.’

Ramsey: ‘Papa en mama zijn allebei heel zorgzaam.’

Laila: ‘Onze kinderen zeggen dat wij strenger zijn dan ouders van hun vrienden. Ik denk dan: prima, ben ik wel trots op. De kinderen weten goed waar ze aan toe zijn. En we leggen wel uit waarom we iets vinden. En luisteren naar wat zij vinden. Maar als wij ergens van overtuigd zijn, dan blijven we erbij.’

Imad: ‘Als wij Ramsey hebben gevraagd of hij iets heeft geleerd en hij zegt van wel en zit op z’n mobieltje, en daarna haalt hij een onvoldoende: ja, dan is het mobieltje vier dagen inleveren.’

‘Als Palestijnen zijn we opgevoed om zoveel mogelijk te excelleren. Ik wil ook dat ze beleefd zijn, dat ze later als volwassenen bewondering zullen oogsten door hun gedrag. Wij zijn zelf veel strenger opgevoed. Bij mij was het thuis: geen discussie en je doet gewoon wat je wordt gezegd. Als er visite was mocht je ons niet horen.’

Laila: ‘Ik moest me vooral wijden aan mijn studie. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen, maar was niet altijd even leuk. Niet uitgaan, niet ’s avonds afspreken met vriendinnen. Imad en ik hebben aan elkaar verteld: dit heeft mijn opvoeding met mij gedaan en dit wil ik anders.’

Imad: ‘Maar ook wat positief was, en dat we willen behouden. Voor mij is dat de warmte. En we hebben altijd gezegd: we willen geen moeke en verstrooide papa worden die alleen nog maar leven voor de kinderen. We willen oog voor elkaar houden, passie.’

Hoe gaat het normaal gesproken in dit gezin?

Imad: ‘Het naar bed gaan vinden we heel belangrijk.’

Laila: ‘We hebben een beetje een trauma. Ramsey en Zena waren verschrikkelijke slapers toen ze klein waren. We hadden chronisch slaapgebrek.’

Imad: ‘Misschien is dit niet het slimste experiment, haha.’

Laila: ‘Het is misschien een goede les voor ons als we het een beetje loslaten, want we zijn wel controlfreaks. Die bedtijd is een heikel punt voor de kinderen. Ik wil ze prikkelen: nou, je bent het er niet mee eens, laat maar zien hoe het anders kan.’

‘We zeggen: Sami en Zena, tanden poetsen en naar bed. En dan begint het gestribbel: het is te vroeg, ik kan nog niet slapen.’

Imad: ‘Waarom moet ik naar bed? Meestal is mijn eerste pavlovreactie: dáárom, dat hebben we al honderd keer uitgelegd!’

Laila: ‘Omdat je goed uitgerust moet zijn voor school.’

Imad: ‘Schoorvoetend gaan ze. Elke tien minuten die ze erbij krijgen lijkt een overwinning. Daarom begin ik vast eerder met zegen dat ze naar bed moeten, maar dan schieten ze in de stress.’

Sami: ‘Zena en ik moeten half negen naar bed. Maar papa zegt dat vaak al tien voor half. Ik zei dat niemand van mijn klas zo vroeg ging. Toen zeiden ze dat ik volgens het internet om half negen moet. Dan zeg ik dat Zena volgens internet vroeger naar bed moet omdat ze jonger is, maar nee hoor. En Ramsey mag om half tien.’

Ramsey: ‘In het weekend mogen zij een uur later en ik maar een half uur later.’

Laila: ‘Sami zegt: waarom moet ik met Zena, want ik ben ouder? Maar Zena wil absoluut niet alleen.’

Zelf gaan de ouders tussen half elf en elf slapen. Imad: ‘Ik leg ze uit dat papa en mama dan een uurtje of anderhalf hebben om zonder kinderen met elkaar te praten.’

Laila: ‘Interesseert ze niet.’

Ramsey, Zena en Sami Beeld Jaap Scheeren

De kinderen worden de baas, wat verwachten de ouders daarvan?

Laila: ‘Zena heeft heel veel ideeën, ik denk dat haar broers proberen een gulden middenweg te vinden. Ik zie Sami wel bemiddelaar zijn.’

Imad: ‘Ik denk dat ze minstens een half uurtje later naar bed willen.’

Laila: ‘Ik zie half tien door de week ook wel gebeuren.’

Laila: ‘Ik stop Zena en Sami altijd in en lees Zena nog voor. Misschien eisen ze dat papa ook nog naar boven moet komen. En voor ons juist wat vroegere bedtijden. Ik wil wel na hen naar bed, niet eerder.’

Imad: ‘Wat ik heel leuk vind is dat we de andere regels kunnen opschroeven tijdens het experiment. Bijvoorbeeld nog eerder de schermen weg. Of de wifi uit. Of dat ze na acht uur niks uit de koelkast mogen halen.’

Laila, lachend: ‘Nou, niet zo gemeen doen hè. Gun hen ook dit moment.’

Imad: ‘Ik heb een back-upplan!’ Hij schatert.

Wat bepalen de kinderen?

Anders dan zijn ouders hadden verwacht, neemt Sami, de middelste, het voortouw. De kinderen besluiten hun gezag over het bedritueel ruim uit te leggen en komen tot de volgende nieuwe regels:

Vader en moeder moeten om half negen hun tanden poetsen en om kwart voor negen naar bed. In het weekend een half uurtje later.

De kinderen mogen naar bed wanneer ze willen.

Voor het slapen mogen de kinderen snacken wat ze willen.

Voor het slapen mogen de kinderen op hun schermen en die mogen ook mee naar bed.

De ouders moeten als ze gaan slapen juist hun schermen inleveren.

De ouders en vooral vader Imad reageren fel: de kinderen proberen over veel meer de baas te worden dan het naar bed gaan alleen. ‘Wat denken jullie hiermee op te schieten?’

‘Dat jullie ervaren hoe ons leven is’, zegt de 7-jarige Zena.

‘Jullie kunnen nog onderhandelen’, zegt Sami.

Het worden onderhandelingen waarbij iedereen verliest:

‘Als wij naar bed gaan, mogen jullie niet meer op schermpjes’, zegt Imad. 

‘Dan sturen we jullie nog vroeger naar bed. Acht uur. Met niks meer dan een boek’, zegt Sami.

Zoals alle gezinnen die meedoen, krijgt het gezin twee attributen: een bel waarmee elk gezinslid een famileberaad bij elkaar kan roepen. En een toeter: daarmee kan elk gezinslid het experiment per direct beëindigen en gaat het gezin terug naar de normale verhoudingen.

Je kunt deze aflevering ook als video bekijken (of verder lezen natuurlijk):

Hoe verloopt het experiment?

Zena, de jongste, stuit de eerste avond op een dilemma. Normaal leest Laila haar voor en geeft die nog een kusje voor het slapen gaan. Hoe moet dat nou als haar ouders eerder naar bed gaan?

Imad: ‘Als wij naar bed zijn, willen we niet meer worden gestoord.’

Laila: ‘Dan willen we slapen, ik wil niet wakker worden gemaakt.’

Zena besluit daarom toch tegelijk met haar ouders te gaan slapen. Of zo lijkt het, want zodra ze het kusje en het verhaaltje binnen heeft, trekt ze haar badjas aan en voegt ze zich beneden bij haar broers.

De kinderen schenken de eerste avond flink cola in. ‘Om de nacht beter door te komen’, zegt Ramsey.

Die heeft stiekem ook nog een iPad verstopt, zo hebben ze toch een schermpje als de ouders naar bed zijn. Gamend en tv-kijkend brengen ze de avond door.

Zena: ‘Wat nou als we een challenge gaan doen: tot drie uur opblijven?’

Easy’, zeggen de jongens.

Laila en Imad zijn de volgende dag gebroken. ‘De eerste nacht was rampzalig’, zegt Laila. ‘Het idee dat de kinderen beneden waren, ik hoorde ze duidelijk, de lichten waren overal aan. Ik hoopte dat ze het niet zo lang zouden volhouden. Maar ik hoorde ze om drie uur nog. Ze waren vanochtend gewoon op tijd wakker. Iedereen is minder vrolijk, inclusief wij ouders.’

Imad: ‘Ik was eigenlijk wel een beetje boos en teleurgesteld dat ze meteen zo de grenzen opzochten.’

Laila miste het gevoel van de dag afsluiten. ‘Ik maakte me zorgen: gaan ze allemaal gekkigheid uithalen beneden? Dat ze gewoon veilig in hun bedje liggen en tot rust komen, geeft mij normaal ook rust.’

De ouders roepen een familieberaad bijeen. Laila: ‘Dit slechte slapen kunnen we misschien een nachtje volhouden, misschien twee, maar niet langer. Doordat jullie heel laat opblijven, ben ik als moeder de hele tijd alert: oh, de kinderen, oh de kinderen.’

Imad: ‘Voor jullie gezondheid kan dit ook niet een week lang. Jullie hebben toetsen en wij hebben trouwens ook gewoon moeilijke dingen te doen op ons werk.’

Ramsey, de oudste, geeft het felst weerwoord: ‘Dit zijn onze regels. Het is één weekje!’

Imad: ‘Jullie moeten in dat weekje laten zien dat jullie weten wat goed voor jullie is.’

Ramsey zucht.

Zena: ‘Dit is de droom van een kind, om te bepalen wanneer je naar bed moet. Nu gaan jullie het eigenlijk bepalen.’

Na een verhitte discussie waarin moeder wat rekkelijker is dan vader, beloven de kinderen niet na één uur ’s nachts te gaan slapen. En de ouders mogen tot tien uur opblijven.

Maar Imad en Laila gaan de tweede avond vroeger naar bed dan ze moeten. Ze zijn doodop.

Imad ziet nog geen voordelen aan het experiment. ‘Het is veel strijd en de baas spelen.’

Laila, lachend: ‘Maar dat ligt ook aan jou hè. Jij bent ook wel bazig.’

Imad: ‘Ik heb moeite met loslaten.’

De rest van de week kruipt de bedtijd van de ouders naar een uur of elf. De kinderen gaan vaak om half twaalf. Soms vinden ze het saai (‘Er is niks op Netflix’), maar ze moeten toegeven dat ze ook wel een béétje moe worden. Ramsey tikt een keer de één uur aan, maar hij gaat eerder als hij de volgende dag toetsen heeft. Het valt hem op dat hij slechter slaapt dan anders: ‘Ik heb de hele tijd het gevoel dat ik al bijna weer op moet.’

Ook al loopt het niet meer zo uit de klauwen als op de eerste avond, vader Imad twijfelt steeds of hij het experiment niet voortijdig moet beëindigen. ‘Je merkt dat je als ouder een beetje je privacy verliest. Normaal als de kinderen naar bed gaan hebben we tijd voor onszelf. Dan kun je nog even romantisch op de bank met elkaar liggen keutelen… en meer. Dat moet je nu net wat anders doen allemaal.’

‘De oppas zei vandaag dat ze Zena er wel heel pips vond uitzien’, vertelt Laila op dag zes.

Imad: ‘Ik kreeg op mijn werk te horen dat ik er zelf verwilderd uit zie. Ik ben afgepeigerd.’

Imad hoopt dat de kinderen begrijpen dat het ‘goed is om naar papa en mama te luisteren omdat je dan niet zo moe bent op school’.

Sami en Zena zeggen dat ze niet moe zijn op school. Maar de ouders vinden de kinderen chagrijniger dan anders.

Imad: ‘En het huis is een enorme puinzooi als we wakker worden.’

Hoe willen de ouders voortaan verder?

Imad: ‘Het kwam niet eens bij me op dat ze zó laat zouden opblijven. Ik dacht: je weet toch dat het ongezond is?’

Laila: ‘Dat interesseert kinderen niks. En juist omdat wij zo strikt zijn op slapen, hadden onze kinderen natuurlijk iets van: yes, nu mogen we eindelijk.’

‘En ze werden niet moe’, zegt Imad. ‘Af en toe ga je als ouder ook wel een beetje twijfelen: we bespreken toch alles en ze hebben heus wel wat vrijheid, bijvoorbeeld met schermtijd. Maar we bemoeien ons normaal wel met alles en dat kon nu even niet.’

Laila: ‘Misschien hebben ze het gevoel dat we ze heel erg op de huid zitten.’

Imad: ‘Ik heb me extra gerealiseerd hoe belangrijk die tijd ’s avonds voor ons als stel is.’

Vader en moeder zagen wel dat Ramsey rekening hield met zijn toetsen én dat de kinderen het gezellig hadden met elkaar, zonder ruzies. En dat Zena veel meer zelf kon dan ze dachten. ‘En ik ben iets geruster over als ze straks in de puberteit gaan komen. Als je wat loslaat, gaat het leven kennelijk toch door’, aldus Imad.

‘Misschien kan ik ze als we het over de regels hebben iets meer om alternatieven vragen: hoe zou jij dat dan doen? Niet dat we het dan per se opvolgen natuurlijk.’

Laila: ‘Ik kan me voorstellen dat we de bedtijd voor Sami een beetje aanpassen, maar ik weet zeker dat Zena dan gaat piepen, want die wil per se niet eerder dan haar broers.’

Ze besluiten uiteindelijk niets aan de bedtijd te veranderen. ‘Volgend jaar, als Sami naar de brugklas gaat’, zegt Imad.

Hoe willen de kinderen voortaan verder?

Sami: ‘Ik wilde laten zien aan mijn ouders dat ik gewoon laat naar bed kan gaan.’

Ramsey: ‘Ik zou vanaf nu toch ten minste een kwartier of een half uur later naar bed willen.’

Zena: ‘Ik ook.’

‘Nee, jij niet!’, roepen Ramsey en Sami in koor. Ze houden haar voor dat zij al later naar bed mag dan een kind van haar leeftijd gemiddeld mag. 

De kinderen zouden het ook prettig vinden als hun ouders ’s avonds minder vaak zeggen dat ze naar bed moeten. Sami: ‘Een herinnering is fijn, want ik let niet per se op de tijd. Maar papa en mama zijn nu een soort timer: nog tien minuten, nog vijf minuten.’ Ze snappen dat zij dan misschien ook wat makkelijker moeten gaan.

De deskundigen

Een vast panel van deskundigen duidt bij elke aflevering van Kinderen de Baas de uitkomsten van het experiment.

Mariëlle Beckers (44), orthopedagoog en gezinscoach.

Geertjan Overbeek (44), hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam.

Steven Pont (57), ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut.

Wat zeggen de deskundigen?

Het is de deskundigen opgevallen dat Laila en Imad nadrukkelijk bezig zijn met wat zij hetzelfde willen doen als hun eigen ouders en welke dingen juist niet. Steven Pont: ‘Iedereen neemt de eigen genoten opvoeding als model. Ook als je precies het tegenovergestelde doet.’

Geertjan Overbeek: ‘En al heb je bewust in je hoofd dat je het anders wilt doen, dan nog doe je vaak toch veel hetzelfde.’

‘Die duidelijkheid en die regels, dat hebben zij meegenomen uit de eigen opvoeding’, observeert Mariëlle Beckers. ‘Ook het belang van studeren. En op zich is een duidelijk kader voor kinderen ook fijn.’

Pont: ‘Maar binnen dat kader gaat het wel om de manier waarop. Ik vind dat de boze buien van vader misschien iets té makkelijk worden weggelachen.’

Beckers: ‘Het is een gezin met heel veel humor, wat zijn die kinderen snel!’

Pont: ‘Maar kinderen kijken ook hoe hun ouders conflicten oplossen. Mijn vraag aan vader zou toch zijn: zou je er niet iets de rem op moeten zetten?’

Beckers vindt de genoemde straffen wel fors.

Overbeek heeft te doen met Sami: ‘Die wilde laten zien dat hij laat naar bed kan en kan functioneren, maar zijn ouders waren natuurlijk juist benieuwd of hij verantwoord met regels kon omgaan.’

Beckers vindt dat Sami een punt heeft met zijn wens om later naar bed te gaan dan Zena: ‘Hij is gewoon ouder en hij lijkt me nog iemand met veel energie ook.’

Pont: ‘Bedtijd is een symbool voor hoe groot je bent.’

Overbeek is niet verrast dat de kinderen het aanvankelijk zo ontzettend laat maken. ‘Als ouders meer directief zijn, zal de neiging bij kinderen veel groter zijn om ruimte te pakken als ze maar even kunnen. En in de regels die ze voor de ouders maken zit iets van genoegdoening: nu zullen wij het jullie eens laten voelen.

Dat de discussie tussen ouders en kinderen hard tegen hard gaat, is ook geen uitzondering. Pont: ‘Je ziet in het algemeen dat ouders in onderhandeling met kinderen eigenlijk weinig vragen stellen. Het is argument op argument. Ook de kinderen zijn vooral goed in het stevig neerzetten van hun punt. De vraag: hoe zie je dat dan voor je?, dáármee zet je brein van je kind aan en maak je het kind zelf verantwoordelijker. Zeker als de puberteit nadert, komt het van pas om wat meer te gaan geven en nemen.’

Beckers: ‘Laila en Imad zijn heel bewuste ouders. Veel bezig met wat gezond is voor hun kinderen. En het is heel goed dat ze ook hun eigen grens aangeven, dat zie ik vaak veel te weinig bij ouders.’

Pont: ‘Het is belangrijk om tijd te hebben ’s avonds als ouders. Je merkt dat Laila het bedritueel met de kinderen erg mist. Kijk, de meeste gezinnen hebben ongeveer dezelfde regels en afspraken. Het zijn de rituelen die er een eigen smaak aan geven. Als zo’n ritueel wegvalt zoals hier, dan valt de samenhang in het gezin ook een beetje weg.’

Beckers: ‘En iedere ouder kent dat gevoel ’s avonds als je even langs die kamers loopt: ze liggen veilig. Dat moet je koesteren want als ze pubers worden, zullen ze zeker later naar bed gaan dan jij op een gegeven moment.’

Pont: ‘Maar dan krijg je er weer andere dingen voor in de plaats, dan heb je als ouders ook weer meer een eigen leven.’

Met medewerking van Rinkie Bartels en Lisette Spiegeler

Kinderen de Baas

Voor het project Kinderen de Baas van de Volkskrant geven ouders in een gezin de touwtjes uit handen aan de kinderen, voor vier dagen tot een week. Het gaat om één onderwerp, zoals schermtijd, huiswerk, taakjes, eten of naar bed gaan. Op elk gewenst moment kan een gezinslid een bel luiden voor een familieberaad. Of op een toeter drukken om per direct het hele experiment te beëindigen, als een soort nooduitgang. Van tevoren en na afloop worden kinderen en ouders afzonderlijk van elkaar geïnterviewd. Tijdens het experiment vloggen zij en skypen zij met een verslaggever van de krant.

Alle afleveringen van Kinderen de Baas, video’s en geschreven verhalen, staan op www.volkskrant.nl/kinderendebaas

De video bij dit verhaal:   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden