Wat is wat in de vitrine?

Snacxicon

Patatje oorlog kent u. Maar wat is in hemelsnaam een apirio, lihanboutje of een waterfiets? Redacteur Carmen Wijnen, dochter van een snackbareigenaar, kent ze allemaal.

Beeld ANP

A: Apirio. Beter bekend als 'kip op een stokje' of kipkluifjes. Ze lijken op kipkluifjes, maar de naam doet denken aan een pijnstiller.

B: Berenklauw, berenlul, berenhap, berenpoot (in Limburg: spoetnik). Oftewel een gehaktbal met ui, om en om aan een stokje geregen. Wordt vaak door het snackpersoneel zelf gemaakt. Zit er een extra paneerlaagje om, dan is het een grizzly.

C: Cheese Crack, kaaskroket, kaassoufflé. Wie heeft ooit bedacht dat kaas in een snack een goed idee is? Je verbrandt altijd je tong of je wacht te lang en dan is-ie van rubber.

D: Diagonaaltje. Een menu met alles van de lichtbak van linksboven tot rechtsonder. Wordt vooral ruim na middernacht besteld.

D: Discodel. In Nijmegen en omstreken, een met discodip opgeleukte frikandel met mayo.

Apirio Beeld .
Berenklauw Beeld .

E: Eierbal. Wordt veel gegeten in Groningen: een gekookt ei, heel of half, omhuld met ragout en paneermeel. In Limburg (vooral Venlo!) bekend als frietei.

F: Frikandel. (niet te verwarren met frikadel, die grote gehaktbal). De best verkochte snack van Nederland. En nee, er zit geen slachtafval in, geen uiers of koeienogen. Een frikandel bestaat grotendeels uit separatorvlees: kippenvlees dat van het karkas wordt geborsteld, aangevuld met varkensvlees en soms paardenvlees. Lekker man.

G: Glutenvrije snacks. Ja hoor, ook in de snackbar. De gangbaarste zijn de glutenvrije hamburger, glutenvrije mexicano, glutenvrije kroket en glutenvrije frikandel. Helaas worden ze doorgaans in hetzelfde mandje gefrituurd als de rest, dus dan gaat dat hele glutenvrije niet meer op.

G: Groenteburger, groentekroket: groenten maar dan uit het vet. Tja.

H: Halve of hele haan. Je ruikt ze al van verre.

Eierbal Beeld .
Cheesecrack Beeld .
Discodel Beeld .

I: In de oven. Die frituurlucht in huis moet toch te vermijden zijn? En zo zijn de ovensnacks voor thuis geboren.

J: Joppiesaus. Saus op kerriebasis, in 2002 bedacht in een cafetaria in Glanerbrug door Janyne de Jager, bijgenaamd Joppie. In 2010 werd 'Patatje Joppie' winnaar van de Maak de Smaak-actie van chipsfabrikant Lay's. Sindsdien samen in het in het rijtje: mayo, ketchup, curry en pindasaus.

K: Kapsalon. Innovatie uit Rotterdam door een kapper die altijd friet bestelde met ál zijn favoriete ingrediënten. Bovenopelkaar: patat, shoarma, gesmolten kaas, salade en knoflooksaus. Klassiekertje inmiddels.

L: Lihanboutje. Runder- en varkensgehakt met kruiden op een stokje. Een ten onrechte in de vergetelheid geraakte snack uit de jaren zestig.

M: Mexicano. Zie ook pagina 34. Lijkt verdacht veel op gefrituurde autoband. Bestaat voornamelijk uit paardenvlees. Dat is tevens de enige (dunne) link met Mexico.

Beeld .
Kapsalon Beeld .
Friet speciaal Beeld .

N: Nee, het is geen nasibal of nasiblok, het is nasischijf. De link met nasi, ... nou ja, er zít rijst in.

O: Oorlog. Eén van de onduidelijkste patatbekledingen. (Zie ook de column van Thomas van Luyn, p 48) Er is een basisuitvoering, plus vier regionale varianten:

1. Friet met pindasaus, mayonaise en rauwe uitjes. De gewone oorlog.

2. Friet met pindasaus en mayonaise (dit wordt in sommige regio's ook wel Patat Flip genoemd).

3. Friet met pindasaus, mayonaise, curry en rauwe uitjes (voornamelijk Noord-Brabant en omgeving Leiden).

4. Friet met mayonaise, curry en rauwe uitjes, maar zonder ketchup (heet gewoonlijk 'speciaal').

5. Friet met mayo, ketchup, currysaus, pindasaus en uien.

P: Pindasaus. In Brabant noemen ze het spul satésaus. En patat heet in Noord-Brabant en in Limburg friet.

P: Pikanto. De merknaam van Mora's gehaktstaaf. Maar als je in een friettent een Willempie of Jochempie bestelt, krijg je hetzelfde: een staaf met runder-, kippen-, paarden- en varkensgehakt met pittige kruiden. Zie ook de S van spraakverwarring.

Q: Beste fabrikanten, de letter Q is nog vacant in het snackbarlexicon.

Beeld .

R: Rookworstkroket of Rooket. De nieuwste snack op de markt. Snackbedrijf Febo en Unox draaiden samen deze kroket. Rookworst van binnen, kroket van buiten.

S: Supertje. Een bak friet met een frikandel en saus naar keuze. Handig, want dan hoef je ze niet los te bestellen. Scheelt vaak ook in de prijs. Meest bestelde variant is een supertje speciaal.

S: Smulrol. Geniale naam voor een snack van Mora met paardenvlees en wat snippertjes groenten.

T: Totaal. Een frikandel totaal wordt vaak in Nijmegen besteld. De ene helft van de frikandel is bedekt met satésaus, de andere helft met speciaalsaus, oftewel currysaus.

U: Uit de muur. Een snack uit de automatiek halen, was tot de jaren zestig populair in veel landen. Sindsdien is het een typisch Nederlands verschijnsel.

V: Vlammetje. Miniloempia gevuld met pittig gekruid gehakt. Darter Raymond van Barneveld noemt zich al jaren 'Vlambassadeur'. Want darten gaat het best met een vlammetje onder handbereik.

W: Waterfiets. In het zuiden van Nederland beter bekend als de Catamaran. Een grote bak patat (friet dus), met aan beide kanten een frikandel, vaak met speciaalsaus. Wil je in plaats van twee frikandellen één frikandel en een kroket, bestel dan een Back in Town.

X: XL Frikandel. Een normale frikandel is 18 centimeter lang, een XL Frikandel 25 centimeter en een XXL Frikandel 35 centimeter. Op langere varianten wordt gestudeerd.

Y: Yogonaise. Half yoghurt, half mayonaise. De helft minder calorieën, maar de snackbar voorbijlopen, dat scheelt pas echt.

Z: Zigeunerstick. Klassieker onder de 'aanprikproducten'. Pittige snack van kippen- en varkensvlees en een vleugje paprikapoeder.

Z: Zoervleisj. is Limburgs snacktrots. Het lijkt op stoofvlees of hachee, maar het vlees is gemarineerd in azijn. Zoer is dus zuur.

Catamaran Beeld .
Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.