Columnpieter waterdrinker

Wat is Amsterdam nog voor mij? Ik ben er vooral voor de literatuur

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Kort voor de huidige lockdown stiefelde ik door onze hoofdstad, het was diepgrijs bewolkt weer, wat kon een mens doen in deze kwikzilveren tijden? Vroeger was Mokum voor mij natuurlijk: drank, ontucht, avontuur. Die canailleuze wereld moet nog steeds bestaan; ergens diep voor mij verborgen. Anton Tsjechov schreef fenomenaal over hoe krankzinnig snel en bruut generaties elkaar aflossen. Telkens opnieuw denken ze dat ze als eersten de aardbol bevolken; eeuwig zijn.

Wat is Amsterdam nog voor mij? Ik ben er vooral voor de literatuur. Mijn uitgever zit er. Toch lees ik veel liever dan dat ik schrijf. Het allerliefst lees ik werken van de doden. Het weergalmen van de stemmen van de doden in mijn hersenpan geeft mij het gevoel dat ik leef. Wat mij bijna syllogistisch brengt op antiquariaat Kok. Behalve antiquariaat Hovingh in de Kleine Houtstraat te Haarlem, ken ik geen mooier antiquariaat dan dat van Kok & Zn in de Oude Hoogstraat te Amsterdam. Je kan het niet missen; alleen al door die Art Deco-gevel. Amsterdam-Volkswarenhuis-Rotterdam. Dat warenhuis hield het in 1923 met zijn assortiment van bedden, vloerbedekking, manufacturen en kleding maar zeven maanden uit. Na de liquidatie kroop de Hema erin. Vlak na de oorlog de firma Olman (damesconfectie en bont) en sinds de jaren zeventig de familie Kok.

Hun geografische ligging is geniaal. Zowel op de heen- als de terugweg naar de hoerenbuurt kom je er met enige improvisatie langs. Hoeveel literair geïnteresseerde jonge kerels, bekenden van mij, studiegenoten, sommigen nu heel beroemd, ben ik in mijn jonge jaren in de neonverlichte stegen van de zonde niet tegengekomen? ‘Zo, net terug van Kok?’ vroeg ik dan, als zo’n bekende mij met een verward hoofd, een historische dierenatlas of een eerste druk van Hermans’ Ik heb altijd gelijk onder zijn armen, roofdierachtig trachtte voorbij te snellen. ‘Ja’, klonk het dan betrapt. ‘En jij? Op weg naar Kok zeker?’

Die prelockdowndag was ik er weer. Bij Kok. Ik struinde er wat rond tussen de dode schrijvers. Spijts het systeemplafond hing er een stoffig oud licht, dat mij aan Sint-Petersburg deed denken. En stond daar niet een foedraal met opgerolde oude schoolprenten? Ja, verdomd, van ijsberen op de Noordpool. Toen er nog volop ijs lag! Er schijnen schrijvers te bestaan die denken te schrijven voor de eeuwigheid. Ze zijn doof en blind voor de genadeloze moderne tijd. Van Bernlef tot Bril – na je dood ben je dood, zelfs niet langer vermomd in de schijn van leven.

Het hoogste dat je als auteur in Nederland nog kan bereiken, is niet te eindigen in een margarinedoos tussen de knotten wol, witte sokken en Vietnamese loempiadampen ergens op een marktje in Deventer, Gouda of Purmerend. Maar tussen Multatuli, Couperus, Emants, Van Oudshoorn en op termijn Arie Storm in een houten kast bij Kok & Zn, het Père Lachaise der vaderlandse letteren.

Pieter Waterdrinker vervangt deze week Peter Middendorp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden