Wat iedereen zou moeten weten

Pasen is het hoogfeest van eieren zoeken en Marinus van der Lubbe was een schaatser. Volgens een verslag in de Volkskrant van dinsdag vielen Leidse eerstejaars studenten lelijk door de mand, toen zij werden onderworpen aan een onderzoekje naar hun algemene feitenkennis....

HAN VAN GESSEL

De uitkomsten van het onderzoekje geven opnieuw voedsel aan de zo langzamerhand wijdverbreide opvatting dat het met de feitenkennis van de Nederlanders behoorlijk mis is. Eerst was er het Kamerlid dat dacht dat Willem van Oranje bij Dokkum werd vermoord ('in 1600-zoveel'), nu is er de student die niet weet wat onder de Zuiderzeewerken moet worden verstaan.

De bedenker van het onderzoekje, de Leidse psycholoog G.A. Kohnstamm, reageerde laconiek op de resultaten. Wie feitenkennis hoog in het vaandel heeft staan, vindt zijn zorgen bevestigd, was zijn commentaar; wie er enigszins schouderophalend aan voorbijgaat ('dat zoeken we op'), ligt er niet wakker van.

Toch is Kohnstamm al jaren een van de ijveraars voor een brede algemene ontwikkeling. Hij organiseerde het onderzoekje bij gelegenheid van het verschijnen van de geheel herziene versie van Het cultureel woordenboek - Encyclopedie van de algemene ontwikkeling (Anthos; ¿ 39,90), waarvan hij met H.C. Cassee de redactie voerde.

Het idee achter Het cultureel woordenboek ontleende Kohnstamm aan de Amerikaanse hoogleraar Engelse literatuur Donald Hirsch, die in 1988 The Dictionary of Cultural Literacy publiceerde als zijn bijdrage aan de vaak emotionele discussie over de teloorgang van het Amerikaanse onderwijs. In 1992, bij het verschijnen van de Nederlandse versie, verklaarde Kohnstamm niet het oog te hebben op 'Triviant-weetjes'. Het gaat om 'datgene wat de algemeen ontwikkelde Nederlander eigenlijk zou moeten weten, of tenminste moet kunnen plaatsen als het in een gesprek of in een krantenartikel ter sprake komt'.

Afgaande op de omvang van het vernieuwde Cultureel woordenboek moeten we in vergelijking met zes jaar geleden twaalf pagina's feiten meer weten. Die feiten zijn verdeeld over zes afdelingen: De aarde en het weer; Mythologie; Wiskunde; Nederland; Podiumkunsten; Wet en recht. Veel bleef uiteraard ongewijzigd, maar sommige hoofdstukken werden als gevolg van recente ontwikkelingen grondig aangepakt. Dat geldt voor bijvoorbeeld 'Wereldgeografie', 'Wereldpolitiek' en 'Techniek en technologie'.

In de culturele sector ondergingen de hoofdstukken 'Wereldliteratuur', 'Letteren na 1830', 'Populaire muziek' en 'Film' een stevige revisie. Het is dan wel bij 'Populaire muziek' leuk te lezen dat we bekende namen als Edith Piaf en Frank Sinatra nog even niet hoeven te weten. 'Tijd- en ruimtegebrek maakten dat een aantal lemma's nog niet kon worden toegevoegd.' Komen de Leidse studenten goed weg.

Han van Gessel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden