Wanneer begin je met seksuele voorlichting?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: wanneer begin je met seksuele voorlichting?

Beeld Daantje Bons

Een op de drie kinderen jonger dan 10 jaar heeft weleens porno gezien op internet, veelal onbedoeld. Moet de leeftijd waarop ouders seksuele voorlichting geven daarom omlaag?

Nee, zegt seksuoloog Yuri Ohlrichs van Rutgers kenniscentrum seksualiteit. Want met seksuele voorlichting, in de brede zin van het woord, moet je sowieso zo vroeg mogelijk beginnen. Los van internet. 'We worden geboren als seksuele wezens. Baby's weten vanaf hun geboorte dat het aanraken van hun geslachtsdelen prettig is. Vanaf hun eerste levensjaar gaan ze dat vaak ook bewust doen. Hoe je daarop reageert, is ook al seksuele opvoeding. Als je het handje weghaalt of afwijzend reageert geef je de boodschap af dat seksualiteit niet hoort. Ook door niet te praten over seksualiteit zeg je eigenlijk dat seks taboe is.'

Seks is niet gek en hoort bij het leven. Als ouders dat uitstralen zijn ze al bijna geslaagd voor het onderdeel seksuele voorlichting, vindt Ohlrichs. Overigens doet een kleuter die zijn geslachtsdelen aanraakt of stimuleert, niet aan seks, benadrukt hij. 'Wij plakken daar het volwassen stempel 'seks' op. Voor het kind voelt het gewoon lekker. Punt.'

De seksuele voorlichting gaat stapsgewijs en verschilt per leeftijd, waarbij vragen van het kind het uitgangspunt zijn. Rond een jaar of 4 beseffen ze dat er twee soorten lichamen zijn. Dan worden ze nieuwsgierig en willen ze andere blote lijfjes zien, gaan ze elkaars broek naar beneden trekken, doktertje spelen. 'Het is belangrijk dat kinderen weten dat dit prima is, mits het vrijwillig gebeurt en ze er allebei plezier in hebben. Of je aangeraakt wil worden, waar en door wie moet je zelf kunnen bepalen. Net als het moment waarop je wilt dat het stopt.'

De vraag hoe baby'tjes gemaakt komt rond het 5de levensjaar. 'Je gaat een kleuter dat niet tot in detail vertellen, inclusief penetratie. In de praktijk is het meestal voldoende te zeggen dat er een zaadje van de vader groeit in de buik van de moeder. Over het meer volwassen seksuele spel praat je meestal pas rond 9 à 10 jaar. Als het kind ernaar vraagt.'

En dan niet door er eens even goed voor te gaan zitten, waarschuwt de seksuoloog. 'Dat voelt onveilig en ongemakkelijk. Je kunt beter wachten op een mooie aanleiding, bijvoorbeeld als twee kinderen in de buurt verkering krijgen. Dan kun je je kind vragen wat hij daarvan vindt. Doe het vooral terloops - of als er vragen komen. Of als ze iets gezien hebben op tv. Ik heb een dochter van 10 die laatst naar het programma Galileo zat te kijken waarin werd gevraagd of mannen eerder opgewonden worden van porno. 'Papa, wat is porno', vroeg ze. Seksfilmpjes, zei ik. En meer hoefde ze op dat moment niet te weten.

Beeld Daantje Bons

Voor de puberteit losbarst, moeten kinderen 'echte' seksuele voorlichting hebben gehad, vindt Ohlrich. 'Je wilt de eerste natte droom, de eerste menstruatie, de puistjes en de baard in de keel voor zijn. Dat stelt gerust. Het is een prachtige aanleiding om te vertellen hoe het lichaam zich voorbereidt op het maken of het dragen van een kind. En ook het moment dat je kunt uitleggen dat de porno op internet vol fabels zit. Dat neuken een klein onderdeel van seks is en dat porno geen goed beeld geeft van de werkelijkheid. Anders groeien kinderen op met een beperkt beeld van seksualiteit.'

Kinderen die seksuele voorlichting hebben gehad, beginnen later met seks. Ze hebben minder vaak te maken met tienerzwangerschappen. En ze hebben meer nagedacht over hoe 'de eerste keer' eruit moet zien. 'Ze weten dat het waarschijnlijk een minder leuke ervaring wordt als er alcohol of drugs in het spel zijn'.

Een derde van de kinderen wordt thuis niet voorgelicht. 'Gelukkig zijn er scholen en kunnen ze een eind komen met sites die seksuele voorlichting geven.' Ohlrichs snapt best dat het voor sommige ouders lastig is. 'Het kan ongemakkelijk zijn. Toen mijn dochter net kon lezen zag ze dat er 'kut' stond geschreven in de sneeuw. 'Papa, wat is dat? Ik werd er echt door overvallen, zo in de sneeuwpret. En daarom zei ik snel: dat is een ander woord voor kou.'

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar beterleven@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden