ColumnSylvia Witteman

Waarom neerkijken op bestsellers die mensen daadwerkelijk voor hun plezier lezen?

null Beeld

De boekenweek is, zoals elk jaar weer, een aanleiding voor veel geklaag over ‘ontlezing’. ‘Steeds meer mensen hebben helemaal geen boek meer nodig, om iets te vinden of willen’, betoogde Bert Wagendorp maandag in deze krant. ‘En ze lezen al helemaal niet voor de lol.’

Nu heb je lang niet altijd een boek nodig om ergens iets van te vinden. Neem de documentaireserie Klassen. Die heeft, terecht, heel wat tongen losgemaakt, en was ook voor ongeletterden goed te volgen. Wat lezen voor de lol betreft: Ja, als lezen je hobby is, dan gaat het vanzelf, net als racefietsen of breien. Als je er daarentegen een hekel aan hebt wordt elk boek, fietstochtje of zelfgebreide trui een kwelling. Geen probleem, dan fiets je niet, dan kóóp je gewoon een trui, of je draagt je oude trui tot in je graf; vind je lezen vervelend, dan kijk je lekker Netflix. Lezen en láten leven.

Maar daar is Wagendorp het niet mee eens, ‘want boeken kunnen de wereld redden’. Hij vertelt dat John Kennedy zich uit de hachelijke Cubacrisis wist te manoeuvreren omdat hij een boek had gelezen over de gebeurtenissen die leidden tot de Eerste Wereldoorlog. ‘Als Kennedy geen lezer was geweest, was het lelijk met ons afgelopen’. Oei!

Maar Kennedy had natuurlijk ook een goeie documentaire kunnen bekijken over WOI, of een historisch verantwoorde speelfilm. Of een paar verhelderende gesprekken kunnen voeren met verstandige mensen. Tegenwoordig hadden ze misschien een game voor hem gemaakt waarin hij een virtuele Cubacrisis in scène kon zetten. (Trouwens, we mogen ook de rol van Chroesjtsjov in deze kwestie niet onderschatten, en ik durf te betwijfelen of die ooit een boek las.)

We hoeven dus niet per se boeken te lezen om de wereld te redden, maar dat lezen léúk moet zijn, daarin ben ik het met Wagendorp eens. Alleen: meent hij dat wel? ‘Nog niet zo lang geleden had je nog wel eens een boek waarvan er 200 duizend werden verkocht. Nu lukt dat alleen Lucinda Riley nog- ‘De zevende zus staat alweer bovenaan de bestsellerslijst’ schrijft hij.

Ten eerste is dat niet waar. Rutger Bregman, bijvoorbeeld, heeft een dergelijk aantal moeiteloos verkocht. Het is wel de vraag of al die kopers zijn (stilistisch zeer krakkemikkige) boek ook echt hebben gelezen. Van Lucinda Rileys boeken, daarentegen, weet ik dat wel zeker. Die lezen mensen louter voor hun genoegen.

Ten tweede: Waarom dat dedain? Waarom betogen dat lezen leuk moet zijn, en intussen zo terloops en vanzelfsprekend neerkijken op bestsellers die mensen daadwerkelijk voor hun plezier lezen?

‘Lezen wordt weer de elitaire bezigheid die het eeuwenlang was’, verzucht Wagendorp.

Ja, zo vráág je er wel om.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden