Waarom is kruidenthee niet gezond?

De nieuwe voedingsrichtlijnen riepen veel lezersvragen op. Emeritus-hoogleraar voeding en gezondheid Frans Kok (Wageningen Universiteit) en hoogleraar Jaap Seidell (VU), tevens lid van de Gezondheidsraad, beantwoorden de meest gestelde.

Kruidenthee is in feite geen thee, maar een aftreksel van kruiden of planten in heet water. Beeld thinkstock

Zwarte en groene thee zijn gezond, waarom kruidenthee niet?

Zwarte en groene thee verlagen de bloeddruk en dat gezondheidseffect is vermoedelijk te herleiden naar flavonoïden, bioactieve stoffen in de theeplant. Kruidenthee is in feite geen thee, maar een aftreksel van kruiden of planten in heet water, zeggen Kok en Seidell. Voordeel van kruidenthee: er zit geen cafeïne in en in thee wel. Een mens kan per dag ongeveer 400 milligram cafeïne hebben, dat is 10 koppen zwarte thee per dag of 5 koppen (filter)koffie. Naar de effecten van kruidenthee is geen onderzoek gedaan.

Is verse jus net zo slecht als cola?

De Gezondheidsraad heeft geen onderzoek gedaan naar vers vruchtensap, alleen naar sap uit een pak, waar suiker aan is toegevoegd. Toch zit ook in een glas vers geperste sinaasappelsap net zoveel suiker als in een glas cola. Fruitsuikers hebben ten onrechte een gezond imago. Suiker is suiker, ongeacht de bron, en het lichaam gaat daar hetzelfde mee om, legt Kok uit. Maar dat maakt jus d'orange niet even ongezond als cola, want in de jus zitten ook vezels en vitamines.

Wie 's morgens geen haast heeft, kan beter een sinaasappel pellen dan uitpersen. Omdat je dan alle vezels opeet en niet de helft in de sapcentrifuge laat zitten. Omdat de vrucht, mede daardoor, sneller verzadigt dan het glas sap. En omdat voor een glas jus vaak meer sinaasappels nodig zijn waardoor je veel suiker binnen krijgt.

De suiker uit de jus komt in luttele seconden in de maag en bereikt heel snel het bloed. Dat leidt tot een piek aan insuline, de stof die de suikerspiegel in het bloed verlaagt, legt Seidell uit. Eet je de vrucht, dan wordt de suiker geleidelijk aan opgenomen en dat is gezonder. Dat is geen reden om het dagelijks glas verse sinaasappelsap af te schaffen. Insulinepieken zijn ongezond maar dan vooral als ze door de dag heen steeds opnieuw optreden, door in korte tijd veel suiker te eten.

Voor een glas zijn vaak meer sinaasappels nodig, waardoor je veel suiker binnen krijgt. Beeld thinkstock

Mogen we nou wel of geen alcohol?

Nederland kent sinds deze week de strengste alcoholrichtlijnen van Europa, zegt Kok. Zelfs in de recente Amerikaanse voedingsrichtlijnen staat dat matig alcoholgebruik kan bijdragen aan een gezonde leefstijl.

Het is een verwarrende boodschap in het rapport: een glas alcohol per dag verlaagt het risico op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, maar geen alcohol is toch beter. Seidell verduidelijkt: de gezondheidseffecten van alcohol zijn zo klein dat geheelonthouders niet omwille van hun gezondheid aan de drank moeten gaan. Maar je hoeft ook niet te stoppen als je graag een glas wijn lust.

Alleen niet de dagelijkse dosis opsparen, waarschuwt Kok, en in het weekeinde zeven glazen achter elkaar drinken. Dan krijg je in korte tijd veel schadelijke stoffen binnen en dat is slecht voor de lever. Om die reden is drinken bij de maaltijd beter, zegt Seidell, omdat je dan vaak kleine slokjes neemt.

Je hoeft niet te stoppen als je graag een glas wijn lust. Beeld thinkstock

Telt pindakaas ook mee als noten?

In pinda's zitten gunstige vetzuren, voedingsstoffen en vezels. Pindakaas bestaat voor 85 procent uit pinda's maar aan het broodbeleg wordt ook vet, olie, zout en vaak suiker toegevoegd. Dat maakt de pindakaas minder gezond dan ongezouten pinda's. Pindakaas bevat ook veel calorieën, zegt Seidell, en je eet er, omdat het smeuïg is gemaakt, makkelijker te veel van dan van verse pinda's.

Kun je gezond en ongezond tegen elkaar wegstrepen? Als je alle adviezen volgt, mag je er dan bij een zondigen?

De adviezen van de Gezondheidsraad fungeren niet als de tien geboden, zegt Seidell. De gezondheidseffecten van voedingsmiddelen zijn maar heel klein, legt hij uit. Alle voedingsadviezen bij elkaar opgeteld, kunnen de kans op ziekte enigszins verlagen en dat varieert dan ook nog per persoon. 'Als je op bepaalde fronten de richtlijnen iets minder strikt volgt, betekent dat nog niet dat je meteen ongezond bezig bent', zegt Kok. 'Zoek de balans.' Het advies over matig zoutgebruik is al nauwelijks op te volgen, denkt hij, omdat de voedingsindustrie nog steeds veel zout aan producten toevoegt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden