Waarom bijt die mug alleen mij? En waarom jeukt het zo?

Een zwoele zomeravond, zacht briesje, beetje maanlicht: het zijn de ideale omstandigheden voor de mug om zich richting de slaapkamer te begeven. Staat daar een tweepersoonsbed, dan is meestal een van de slapers de klos. Die heeft 'zoet bloed', klinkt het dan. Kiest de mug inderdaad vooraf bij wie de maaltijd wordt geconsumeerd? En waarom jeuken die bulten zo enorm?

Een mug weet de slaapkamer feilloos te vinden dankzij haar goed ontwikkelde neus: ze bespeurt op een afstand van zeker 15 meter kooldioxide, het gas dat wij uitademen.Beeld thinkstock

Een bijtende mug is altijd een vrouwtje, vertelt medisch entomoloog Bart Knols, van het Wageningse onderzoeksbedrijf In2Care. Na de paring heeft zij bloed nodig om eitjes te ontwikkelen. De slaapkamer weet ze feilloos te vinden dankzij haar goed ontwikkelde neus, die op een afstand van zeker 15 meter kooldioxide bespeurt, het gas dat wij uitademen. Eenmaal aanbeland boven ons bed maakt ze inderdaad een keus met haar neus. Mensen produceren op hun huid en in hun adem meer dan driehonderd chemische stoffen en geuren uit die wolk sturen de mug naar de linker- of de rechterkant van het bed.

Om eitjes te laten rijpen zijn een aantal aminozuren vereist, legt Knols uit. Bevat de bloedmaaltijd minder van die aminozuren, dan is de ei-opbrengst lager. Belangrijk is onder meer het gehalte aan de stof isoleucine, waarvan de hoeveelheid in ons bloed samenhangt met wat we eten. Isoleucine wordt door bacteriën op onze huid omgezet in isovaleriaanzuur, een stof waar muggen op reageren. Zoet is haar perfecte kostje niet, maar de mug ruikt wel precies bij wie ze moet zijn voor bloed dat waarschijnlijk het meeste nageslacht oplevert.

'Met ferme stoten van stiletten'
In zijn boek Mug beschrijft Knols wat er na de zachte landing op een arm of been gebeurt, terwijl wij rustig verder slapen. De mug dringt 'met ferme stoten van haar getande dolkachtige stiletten' de opperhuid binnen en zoekt met haar steeksnuit naar een haarvat. Terwijl ze zich voedt met bloed, pompt ze speeksel naar binnen om het samentrekken van het vat en het klonteren van het bloed tegen te gaan.

De rode, jeukende bult die ontstaat is het gevolg van de muggenspuug, verduidelijkt Knols. Dat speeksel bevat zo'n twintig lichaamsvreemde eiwitten waar ons immuunsysteem op reageert. De sterkte van die immuunreactie verschilt per persoon: hoe groot de bult wordt en hoe erg die jeukt, varieert nogal. Hoe vaker je wordt gestoken, hoe minder last je ervan hebt. 'Daarom hebben kinderen vaak enorme muggenbulten. Hun afweer moet die vreemde eiwitten nog leren herkennen.'

Het gezegde over zoet bloed mag dan een fabel zijn, een andere muggenwijsheid blijkt wél te kloppen: niet krabben, want dan wordt het erger. Knols: 'Er is weinig onderzoek naar gedaan, maar door te krabben schijn je het onderhuidse speeksel te verspreiden waardoor de jeuk en de zwelling toenemen.' Bij kinderen speelt er nog iets anders: als zij de muggenbult openkrabben, kan er door het vuil onder hun nagels makkelijk een huidinfectie ontstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden