'VS zullen écht geluk moeten hebben'

Paul Cruickshank..

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

AMSTERDAM De beloning voor de gouden tip fors verhogen van 25 miljoen naar 100 miljoen dollar, zal in zijn ogen de aanhouding van Osama bin Laden geen stap dichterbij brengen. ‘Ook 200 miljoen dollar niet’, betoogt Paul Cruickshank (29), terrorismedeskundige en auteur van het in oktober uitgebrachte Al Qaida: the current threat waarin de vraag wordt opgeworpen of het terreurnetwerk nog iets voorstelt of dat het Westen zich moet voorbereiden op een nieuwe mega-aanslag zoals ‘11/9’.

Hoe kan het dat geen ziel in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied in zeven jaar naar de Amerikanen is gestapt met een bruikbare tip? Want dat is de waarschijnlijkste verblijfplaats van Bin Laden volgens de CIA en tal van deskundigen zoals Cruickshank, verbonden aan het Center on Law and Security van de New York Universiteit.

De Irakees die in 2003 de twee zonen van Saddam Hussein verlinkte, leidt nu immers een riant leven in de VS met zijn 30 miljoen dollar, de hoogste beloning die het State Department ooit uitkeerde. Ook Saddam en Abu Musab al-Zarqawi, de leider van Al Qaida in Mesopotamië, kwamen de VS pas op het spoor via een ‘zwakke schakel’ in hun organisatie.

Volgens de CIA steekt Bin Laden veel energie in zijn overleving. Is zijn directe omgeving nog loyaal aan hem?

‘Bin Ladens inner circle is ongelooflijk loyaal aan hem. Ze aanbidden hem. Hoogstens een half dozijn vertrouwelingen en bodyguards weet echt waar Bin Laden is. Zij worden niet gedreven door geld. Ik denk dat Ayman al-Zawahiri, zijn tweede man, niets eens weet waar hij is. Dat de VS Bin Laden ooit levend te pakken krijgen, acht ik niet realistisch. Zijn bodyguards hebben instructies gekregen hem te doden als gevangenneming dreigt. En ik denk ook niet dat de VS de levens van hun commando’s zullen wagen om hem levend te pakken.’

Hoe groot is dan de kans dat Obama slaagt in wat Bush in zeven jaar niet is gelukt: Bin Laden pakken, dood of levend?

‘De VS zullen een keer echt geluk moeten hebben. Bijvoorbeeld door iemand te pakken die betrokken is bij het verspreiden van zijn video’s. Een zo’n schakel kan al veel informatie opleveren. Maar deze jaren hebben duidelijk gemaakt hoe moeilijk het is één persoon te vinden in zo’n groot, onherbergzaam gebied. Als de Amerikaanse inlichtingen beter waren, hadden we hem al lang gepakt. De realiteit is echter dat we, na zeven jaar, geen stap dichterbij zijn gekomen. Wat je wel ziet, is dat het net rond Al Qaida-leiders zoals Al-Zawahiri zich sluit. De VS zijn er goed in geslaagd, met de aanvallen met de onbemande Predator-vliegtuigjes, om een aantal belangrijke figuren in de laatste maanden te doden. Ik betwijfel echter of ze op deze manier Bin Laden zullen weten te pakken.’

Wat zit er eigenlijk achter het huidige offensief met de Predators?

‘Deze aanvallen zullen in de komende weken, tot aan de inauguratie van Obama, nog meer toenemen. Voor president Bush gaat het hier om zijn nalatenschap. Bin Laden pakken was zijn grootste belofte. Hij is vastberaden om het tempo van deze aanvallen verder op te voeren. Met de stilzwijgende goedkeuring van Pakistan. De verwachting in het Witte Huis is dat Obama een nieuwe start zal maken en dat ze nu, tot aan de inauguratie hun gang kunnen gaan met de Predator-aanvallen.’

Wie zegt ons dat Bin Laden niet dood is? Of zich elders in de wereld schuil houdt?

‘Dat hij zich ergens anders verbergt dan Pakistan, is mogelijk. Maar niet waarschijnlijk. Bin Laden kent Pakistan en het grensgebied, dat werkt in zijn voordeel. Dat hij al lang dood is, geloof ik niet. Al Qaida zou zijn dood meteen bekendmaken, hem tot martelaar verklaren en zijn leven verheerlijken. Bin Laden beseft, door te overleven, dat hij belangrijk blijft voor de eenheid van Al Qaida. Daarom is het zo belangrijk voor de VS om hem te pakken.’

Wat is de grootste fout geweest van de VS in de jacht op Bin Laden?

‘Irak! De invasie was een strategische blunder. Niet alleen moest belangrijke militaire mankracht, zoals special forces-eenheden, van Afghanistan naar Irak worden verplaatst, ook de focus van Washington verschoof. Waar is de president mee bezig? Dat is zo belangrijk. In plaats van Osama bin Laden pakken en Al Qaida vernietigen, werd die focus nu Saddam Hussein afzetten.

De Irak-oorlog was ook een grote rekruteringsfactor voor de jihadi’s wereldwijd. Na 2003 nam het aantal terroristische aanvallen, zo blijkt uit ons onderzoek, wereldwijd met de factor vijf toe. Je zag een radicalisering in Europa. En Guantánamo Bay hielp ook niet. We zullen nog lang met de gevolgen van ‘Irak’ moeten leven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden