'Vrouwen willen alles zelf doen'

Vrouwen brengen hun vrije tijd vaker werkend, zorgend en 'emotiewerkend' door dan mannen, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Drie bevindingen, en wat er zou moeten veranderen.

Beeld anp

1) Jonge werkende vrouwen zonder kinderen zijn gejaagder en drukker dan mannelijke leeftijdgenoten.

Alleenwonende vrouwen zonder kinderen hebben beduidend minder vrije tijd dan mannen in dezelfde situatie. Net zoals vrouwen met een gezin voelt deze groep zich eerder tekortschieten op het werk en voor naasten. Waardoor ze zich extra gaan inspannen om het tegendeel te laten blijken. Ook zijn ze buiten werktijden meer dan mannen in hun hoofd met hun werk bezig. Het kan een van de verklaringen zijn dat meer jonge werkende vrouwen dan mannen met een burn-out kampen. Door de tijdsdruk en gejaagdheid die jonge vrouwen ervaren, hebben ze een voorkeur voor deeltijdwerk.

Xandra Boersma (26), content marketeer bij een jong bedrijf:

'Ik heb een baan van 40 uur als content marketeer bij een jong bedrijf waar ik veel eigen verantwoordelijkheid en ruimte voor creativiteit krijg. Net zoals in mijn vorige baan kan ik thuis moeilijk mijn werk loslaten. 's Avonds pak ik vaak mijn laptop om wat te checken of mij alvast goed in te lezen op een onderwerp. Ook in mijn hoofd gaat het werk door: 'Heb ik het wel goed gedaan vandaag? Hoe zal ik die klus morgen aanpakken, krijg ik het wel op tijd af?'

'Dat zorgt voor een permanente onrust en een gevoel van tijdsdruk. Ik merk dat mannelijke collega's van mijn leeftijd meer ontspannen met hun werk omgaan. Als de leidinggevende ergens kritiek op heeft, zorgen zij dat het wordt opgelost en klaar. Ik blijf ermee rondlopen dat ik iets niet goed heb gedaan.'

Vrouwen zwaarder belast

Mannen hebben meer vrije tijd dan vrouwen. Ze kunnen zich beter afsluiten van hun werk en zorgtaken dan vrouwen en zich beter ontspannen. Vrouwen brengen hun vrije tijd vaak zorgend en werkend door. Dat maakt dat zij zwaarder belast zijn, zich gejaagder voelen en minder tot rust komen. Dit geldt voor zowel vrouwen met als zonder kinderen. Lees hier meer over het onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau.

Minister Jet Bussemaker (emancipatie):

'Jonge vrouwen zijn tegenwoordig beter en hoger opgeleid dan mannen. Er is veel talent. Dat moeten we goed benutten. Dat veel van deze vrouwen onder druk staan, is zorgelijk.

We moeten niet terug naar de jaren negentig van de vorige eeuw toen veel jonge vrouwen arbeidsongeschikt raakten. Vrouwen zijn geneigd tot perfectionisme en zijn vaak zo betrokken bij hun werk dat het niet gauw genoeg is. Hun verantwoordelijkheidsgevoel zit hun eigen welbevinden in de weg. Werkgevers moeten daar alert op zijn en het bespreekbaar maken.'

Minister Jet Bussemaker.Beeld anp

2) Een op de vijf fulltime werkende vaders met thuiswonende kinderen wil korter werken.

Een op de zeven werkende mannen werkt in deeltijd. De meesten werken dus fulltime. Van die laatste groep wil een op de vijf graag minder uren werken. Het zijn vooral vaders met jonge kinderen die een betere balans wensen tussen werk en privé. De arbeidscultuur in veel bedrijven en instellingen blijkt nog niet aangepast aan de hoge arbeidsparticipatie van vrouwen, die ertoe leidt dat steeds meer mannen ook zorgtaken thuis hebben.

Minister Bussemaker:

'Deze mannen hebben goede redenen om korter te willen werken. Het is in het belang van hun gezin en hun werkgever dat er een goede balans is tussen werk en privé, zodat zij niet overbelast raken. Mannen moeten dit durven aankaarten en werkgevers moeten dit verzoek serieus nemen en honoreren. We leven in 2016; de tijd dat je als man pas een echte kerel bent als je fulltime werkt en het thuisfront aan je vrouw overlaat, is voorbij. Mannen die korter willen werken zijn belangrijke bondgenoten in de vrouwenemancipatie.'

3) Mannen en vrouwen besteden in totaal evenveel uren aan werk en zorgtaken, maar vrouwen hebben minder tijd, rust en ontspanning.

'Dwangneurose' zeggen mannen over vrouwen die thuis pas kunnen ontspannen als alles is opgeruimd en alle noodzakelijke klussen zijn gedaan. En dat geldt voor veel vrouwen, blijkt uit het onderzoek. Mannen hebben daar geen last van. Thuis zijn staat voor hen gelijk aan ontspanning en rust. Ze kunnen makkelijk de knop omdraaien en zich afsluiten en bijkomen van gedane arbeid. In een huis moet geleefd worden, opruimen is vechten tegen de bierkaai, vinden ze.

Die kennelijke 'dwangneurose' of 'poetstic' zoals een andere man het zegt, is een van de verklaringen dat vrouwen in hun vrije tijd minder tot rust komen. Ze houden na gedane betaalde en onbetaalde arbeid (huishouden en zorg voor kinderen) gemiddeld even veel vrije uren over als mannen (43 à 45 uur per week), maar komen veel minder tot rust. Ze voelen zich gejaagd en continu onder tijdsdruk staan, ook in het weekend. Hun vrije tijd brengen ze meer dan mannen grotendeels zorgend door, want in aanwezigheid van de kinderen of andere zorgbehoeftigen. Er is de feitelijke zorg: kinderen naar de sportclub brengen, oppas regelen, muffins bakken voor schooltraktatie, was vouwen, op internet kwaliteit scholen, schooltassen en vakantiebestemmingen vergelijken, zieke ouders of buurvrouw helpen. En anders zijn er wel de gedachten aan zorg: ik moet iets bedenken voor dreigende gameverslaving zoon, welk middel tegen hoofdluis zal ik nu eens proberen, oja oppas regelen voor het weekend, hoe zou het gaan met mijn kwakkelende schoonmoeder, gauw een fruitmand langsbrengen. 'Emotiewerk' noemen de onderzoekers van het SCP deze 'verborgen inspanningen'.

Vreneli Stadelmaier, directeur She Consult en loopbaancoach:

'Vrouwen willen alles zelf doen. Ze kunnen wat leren van mannen, die minder perfectionistisch en zorgend zijn. Maar veel mannen maken zich er thuis te makkelijk van af. Ze zijn vooral gericht op hun eigen werk en gaan er impliciet van uit dat vrouwen de boel thuis wel opknappen. Vrouwen moeten meer aan mannen overlaten. Duidelijke boodschappen begrijpen mannen. Zelf kook ik nooit, zonde van de tijd. Mijn man kookt, of een van de kinderen. Afhaalmaaltijden ben ik ook dol op.'

Minister Bussemaker:

'Veel vrouwen denken dat ze alleen zijn in hun gejaagde en overbelaste gevoel. Dit SCP-onderzoek maakt duidelijk dat het een collectief probleem is. Er wordt nog te veel aangenomen dat vrouwen de meeste zorg voor hun rekening nemen. Dat idee zit diepgeworteld. Neem crèches, die blijken vrijwel altijd de moeder te bellen als een ziek kind moet worden opgehaald. Mannen horen onze bondgenoot te zijn en vrouwen de helpende hand toe te steken. Tegelijk mogen vrouwen meer aan zichzelf denken en minder aan anderen. Dat deeltijd werken voor vrouwen vooral een strategie blijkt om werk en zorg vol te houden, is een verkwisting van talent. Als we zo doorgaan, wringen we elkaar uit. Werkgevers mogen meer oog hebben voor de dubbele belasting van vrouwelijke werknemers. Bespreek het periodiek met hen en vraag waarin ze hen tegemoet kunnen komen. Een goed voorbeeld vind ik Renault, een bedrijf waar medewerkers in overleg flexibel of thuis kunnen werken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden