VRIENDEN VOOR HET LEVEN

Heineken-ontvoerder Willem Holleeder ging in september 2005 in de bajes op bezoek bij Mink K. De ontmoeting tussen de twee criminelen vond plaats zes weken voor de liquidatiegolf waarbij Kees Houtman en John Mieremet het leven lieten....

David Martin van de Amerikaanse immigratiedienst in Washington kon zijn verbazing nauwelijks onderdrukken toen hij een groep Nederlandse voetbalsupporters aan zijn balie kreeg. De negentien mannen kwamen 19 juni 1994 in kennelijke staat aan in de Verenigde Staten. Hun reputatie was ze vooruitgesneld.

De mannen wilden een dag later het eerste duel van het Nederlandse elftal op het WK tegen Saudi Arabië bijwonen. Jan Femer verklaarde tegen David Martin onder ede dat hij samen met zijn zoon, schoonzoon en zestien vrienden alleen voor het voetballen naar Amerika was gekomen. De immigratie-officier vertrouwde het niet. De negentien zouden de wedstrijd, een moeizame 2-1 voor Nederland, niet zien.

Femer, bijgenaamd 'de Snor' en in Nederland bekend als een van de spijkerharde secondanten van de in 1991 geliquideerde crimineel Klaas Bruinsma, bevond zich in Detroit in bijzonder gezelschap. Het leek wel een groepsportret van een deel van de Hollandse penoze.

Zo was daar bijvoorbeeld Rudy van Efferen, een drugshandelaar die in 1995 spoorloos was verdwenen. Ook Donald G. en oud-Ajaxspits Ton B. waren er. Zij zouden in 1996 worden veroordeeld voor de handel in cocaïne en het bezit van een grote voorraad wapens. Dino S., lid van de Bruinsma-organisatie, was eveneens van de partij. Hij was de zakenpartner Robert Mink K., alias 'de Lange'. Het inmiddels veelbesproken kopstuk van de Amsterdamse onderwereld was ook meegereisd met zijn vriend Femer.

De club werd na overleg met de Nederlandse autoriteiten op het eerste vliegtuig naar huis gezet. Normaal gesproken zou zo'n voetbalflop snel in de vergetelheid raken, ware het niet dat nog geen maand later 90 kilo cocaïne en een grote verzameling wapens ,waaronder 100 kilo kneedbare springstof, werden aangetroffen in een woning in de Amsterdamse Newtonstraat. De verdachten waren de bewoner van de woning en Ton B. Hij was al een paar weken eerder aangehouden met 2,2 miljoen in contanten in zijn auto.

Na maanden van onderzoek kwam ook Mink K. in beeld toen een vingerafdruk van de Amsterdammer werd gevonden in een vuilniszak met wapens uit de Newtonstraat. Ton B. en zijn medeverdachte ontkennen dat zij Mink K. kennen. Als ze dat onder ede voor de rechter herhalen, worden ze prompt gearresteerd voor meineed. Ook de rechter kan dan meegenieten van het voetbaltripje. Het Openbaar Ministerie laat de vakantiefilm zien van het gezelschap.

Ton B. staat te lachen om grappen die Mink K. voor de camera maakt. Na een lange en bizarre rechtsgang waarin Mink K. door het hof wordt vrijgelaten en veroordeeld, krijgt de Lange in oktober 1996 zes jaar cel opgelegd. Door de onnavolgbare draaibeweging van het hof zit Mink dan al lang en breed in Spanje.

Keurtroepen

Als Mink op de vlucht slaat voor de Nederlandse justitie haalt Willem Holleeder de banden aan met leden van de voormalige keurtroepen van de in 1991 geliquideerde mafiabaas Klaas Bruinsma. Heineken-ontvoerders Holleeder en Van Hout, ook voetballiefhebbers gezien hun vaste plek op de Ajax-tribune, begonnen na vrijlating in 1992 een nieuwe misdaadonderneming op de Amsterdamse Wallen. De twee gabbers krijgen in de loop van 1996 echter ruzie. Eerst met Sam Klepper en John Mieremet. De twee hadden in het milieu naam gemaakt als de sterke arm van Bruinsma.

Over de precieze aard van het conflict bestaan meerdere versies, maar de uitkomst is dat jeugdgabbers Van Hout en Holleeder hun onderneming in 1996 ontbinden. Van Hout gaat zelfstandig verder en wordt een jaar later opgepakt en veroordeeld voor hasjhandel. Holleeder sluit zich aan bij John Mieremet. Blijkens een stuk in Nieuwe Revu, gepubliceerd na de dood van Cor van Hout in 2003, nam Van Hout het zijn gabber Holleeder kwalijk dat hij zich had aangesloten bij de vijand. Henk Rommy, de onlangs in Amerika veroordeelde Zwarte Cobra: 'Cor kon het bloed van Holleeder wel drinken. De enige reden dat hij hem niks aandeed, was dat hij zijn zwager was.' Van Hout was getrouwd met Sonja Holleeder, de zus van Willem.

Via Mieremet maakt 'de Neus' kennis met de andere 'erfgenamen' van Bruinsma, volgens velen de grootste crimineel die Nederland had gekend. Toch moet de organisatiegraad van de groep niet worden overdreven. Het was eigenlijk een groep Nederlandse criminelen die om veelal opportunistische redenen relaties met elkaar aanknoopten.

Het gaat niet alleen om Klepper en Mieremet, die de gokautomaten van Bruinsma hadden overgenomen, maar ook om de vrienden van de gevluchte groothandelaar in wapens Mink K.: zoals Jan 'de Snor' Femer, voormalig bankovervaller Stanley H., en de hasjhandelaren George Plieger en Dino S. De groep maakte naam, en dan met name de in 2000 vermoorde Jan Femer en Mink K., door hun goede contacten met de Amsterdamse politie. Die contacten waren zo goed dat de Nederlandse geheime dienst in 1997 een - onlangs uitgelekt - uiterst geheim onderzoek begon naar Mink. Die zaak leverde overigens niets op.

De overstap van Holleeder naar de groep van Mieremet wordt door de Amsterdamse politie gezien als een bewijs voor het opportunisme van de Heineken-ontvoerder. Hoewel hij nog wel eens met zijn oude gabber Van Hout op de Ajaxtribune werd gesignaleerd, liet hij hem zonder scrupules in de steek. 'Holleeder is een overlever', zo luidt de conclusie. Een opportunistische schotsenspringer die ook relaties aangaat met andere criminelen, zoals later zal blijken.

Overigens werd in die jaren buiten het milieu weinig vernomen van Holleeder en Mieremet. Pas later verklaart Mieremet over de afpersingspraktijk die hij eind jaren negentig opzette met Holleeder. Een van de eerste slachtoffers was Rolf Friedländer, die in 1998 door het duo klem zou zijn gezet. In stilte, Friedländer durfde zijn mond kennelijk niet open te trekken. Hij heeft nooit aangifte gedaan. Er zouden er nog velen volgen, maar de ware aard en omvang van de nieuwe criminele praktijk - afpersing van vastgoedhandelaren - zou pas na de moord op Willem Endstra duidelijk worden.

Wapenarsenaal

In 1999 werd Willem Holleeder voor het eerst formeel in verband gebracht met wapenhandelaar Mink K., die in september van dat jaar werd opgepakt in verband met de vondst van het grootste wapenarsenaal dat in een Nederlandse woning werd aangetroffen. In een flatgebouw aan Nachtwachtlaan in Amsterdam-West werden mitrailleurs, automatische handwapens, en granaatwerpers gevonden, maar ook een schietparaplu en zelfs een nooit in productie genomen Amerikaans aanvalsgeweer.

Gezien de ongekende omvang van de wapenverzameling werd meteen gedacht aan wapenhandelaar Mink K. Op veel van de wapens zaten zijn vingerafdrukken. Mink K. had, naar eigen zeggen, de voorraad wapens voor een kennis gecontroleerd. Wie dat was, wilde Mink niet zeggen. Echte criminelen klikken nooit.

In het onderzoek kwam ook de naam van Willem Holleeder bovendrijven, omdat hij een tijd lang huurder was geweest van het appartement waar de wapens waren gevonden. Holleeder, die enkele dagen vastzat maar niet werd vervolgd, verklaarde dat hij met Mink K. kickboksgala's had bezocht, maar verder 'geen bemoeienis' meer had met de woning'. 'Ik heb die woning voor vijftienduizend gulden overgedaan aan een ander.' Wie die persoon is, wil Holleeder niet zeggen. Het onderzoeksdossier suggereert dat het hier gaat om dezelfde persoon die ook Mink K. niet wilde noemen, de Joegoslaaf Milo. Het onderzoek naar hem loopt echter dood. Het proces tegen Mink K. leidde ook nu weer tot grote beroering maar uiteindelijk werd zijn veroordeling tot drieënhalf jaar celstraf in 2003 definitief.

Holleeder, die blijkens afgetapte telefoongesprekken met zijn advocaat Bram Moszkowicz in die tijd zeer goed in zijn vel zit en het 'lekker rustig' heeft, verdween weer uit beeld. Dat verandert echter na een veelbesproken interview dat Holleeders partner John Mieremet in de zomer van 2002 geeft in de Telegraaf. Mieremet, die in een hoogoplopend conflict terecht was gekomen met Willem Endstra, omschreef de vastgoedmagnaat 'als de bankier van de onderwereld'. Willem Holleeder was volgens Mieremet zijn 'bewaker'. Het stuk, dat werd gepubliceerd nadat Mieremet eerder dat jaar een aanslag op zijn leven had overleefd, is het definitieve einde aan de samenwerking tussen Mieremet en Holleeder. De twee hadden sinds het einde van de jaren negentig een lucratieve afpersingspraktijk opgezet die door Mieremet in detail werd omschreven.

De truc was eigenlijk heel simpel, en is in andere varianten langsgekomen in Amerikaanse mafiafilms. Mieremet bedreigde, al dan niet met een paar vrienden, een rijke vastgoedhandelaar die hij kende uit het milieu van Endstra. Holleeder benaderde vervolgens dezelfde persoon met de mededeling dat hij hem wel kon beschermen, tegen betaling uiteraard. Rolf Friendländer, wiens zaak nu is opgedoken in de verdenking tegen Holleeder, is waarschijnlijk een van de eerste slachtoffers. Er zouden er nog velen volgen. Een van de laatste was waarschijnlijk vastgoedhandelaar Kees Houtman, voormalig voorman van de Houtman-bende waartoe ook John Mieremet behoorde. Houtman en Mieremet werden afgelopen november doodgeschoten.

De breuk met Mieremet is voor Holleeder aanleiding om verder aan zijn eigen groep te bouwen. Holleeder werd op dat moment gezien als een van de leidende figuren in de Amsterdamse onderwereld. Maar alleen is ook maar alleen. Zeker in het criminele milieu. De Heineken-ontvoerder haalde in 2002 de banden aan met twee oude partners van Mink K.: de bankovervaller en drugshandelaar Stanley H. en Dino S., een van de negentien die met Jan Femer het voetbalreisje naar Amerika hadden gemaakt.

Stanley H. is een veteraan uit het milieu, die al in de jaren van Klaas Bruinsma een redelijk prominente rol speelde in het milieu. Dino S. werd samen met Willem Holleeder in 2003 gearresteerd in de sjieke Amsterdamse PC Hooftstraat op verdenking van verboden wapenbezit. De drie werden door Willem Endstra vaak in een adem genoemd. Stanley H. en Dino S. werden de afgelopen week overigens niet aangehouden op verdenking van afpersing, maar de zus van Dino S. en de vriendin van Stanley H. opmerkelijk genoeg wel. Een verklaring zou kunnen zijn dat beide mannen worden genoemd in twee nog lopende strafzaken. Bij Dino S. werd afgelopen zomer huiszoeking gedaan in verband met de moord op Willem Endstra. Bij die huiszoeking werd het dossier gevonden van het onderzoek naar de moord op de Alkmaarse hasjhandelaar Jaap van der Heijden in 1993. In verband met die zaak is regelmatig de naam gevallen van Stanley H., de criminele partner van Holleeder en Dino S. Hoofdverdachte in het onderzoek naar Van der Heiden is niemand minder dan Mink K.

Hells Angels

Uit gesprekken met relaties, van Endstra is gebleken dat hij naast Stanley H. en Dino S. ook een aantal prominente leden van de Amsterdamse Hells Angels rekende tot de Holleeder-bende. De vastgoedmagnaat, sinds eind 2002 afgeperst door Holleeder, vermoedde dat de Heineken-ontvoerder het geld investeerde in een door de Angels gerunde smokkelroute voor cocaïne.

De afpersing van Endstra bleek een lucratieve bezigheid. Volgens schattingen betaalde de vastgoedmagnaat Holleeder vanaf eind 2002 tot zijn dood in mei 2004 een bedrag van zo'n 20 miljoen euro. Opmerkelijk is de herkomst van een deel van dat geld.

Volgens bronnen rond Willem Endstra haalde de vastgoedmiljonair begin 2004 de banden aan met Mink K. Endstra, die begin 2004 Willem van Boxtel zou hebben benaderd voor een moordplan op Willem Holleeder, hoopte via Mink extra bescherming te krijgen, aldus een bron. Ook de wapenhandelaar, die op dat moment zijn straf uitzat, leek wel oren te hebben naar een deal met Endstra. Begin 2004 liet Mink K. via een medewerker enkele tassen vol geld afleveren op het kantoor van Endstra aan de Apollolaan. Het ging om drie miljoen in totaal, zo wordt verteld. Het geld sluisde Endstra volgens hen rechtstreeks door naar zijn afperser; Willem Holleeder.

Willem Holleeder maakte in september 2005 een praatje met Mink K. in de gevangenis van Heerhugowaard. K. zat daar vast op verdenking van de moord op Jaap van der Heiden. Waarover het ging? Het geld dat K. investeerde bij Endstra en terechtkwam bij Holleeder? Het moordonderzoek waarin ook Holleeders vriend Stanley H. wordt genoemd? Of een nieuw crimineel monsterverbond? Het antwoord laat op zich wachten. Een poging om het gesprek af te luisteren is naar verluidt mislukt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden