Voorwetenschap verdeelt aangever en vervolger

Krijgt Justitie een keer een panklare voorkenniszaak aangereikt, weigert ze de verdachte te vervolgen. Philips-bestuurder Arthur van der Poel gaat vrijuit....

Waarom weigert het Openbaar Ministerie om Philips-bestuurder Arthur van der Poel te vervolgen wegens handel met voorwetenschap? En waarom is degene die aangifte deed in deze zaak, de beurswaakhond STE (Stichting Toezicht Effectenverkeer), hierover zo boos?

Kern van de zaak is een diepgaand verschil van mening tussen de aangever en vervolger van economische delicten over de definitie van voorkennis. Is bekendheid met het vertrek van een bestuurder voorkennis, dat is de vraag.

Van der Poel verzilverde in mei voor een half miljoen gulden aan opties, vlak voor het vertrek van zijn bestuurscollega Roel Pieper, ooit de gedoodverfde opvolger van topman Cor Boonstra. Van der Poel meldde de transactie keurig aan bij beurswaakhond STE, zoals sinds 1 april verplicht is. De STE deed daarna prompt aangifte bij Justitie wegens misbruik van voorwetenschap.

Het OM concludeerde dinsdag dat Van der Poel geen strafbare feiten heeft gepleegd omdat voorkennis over het vertrek van een topman geen koersgevoelige informatie zou zijn. Het OM baseert zich hierbij op de dit jaar aangescherpte definitie van voorwetenschap in de Wet toezicht effectenverkeer, te weten bekendheid met niet openbaar gemaakte informatie 'waarvan openbaarmaking, naar redelijkerwijs is te verwachten, invloed zou kunnen hebben op de koers van de effecten, ongeacht de richting van die koers'.

Was er nu een Pieper-effect? Had het vertrek van Pieper redelijkerwijs invloed kunnen hebben op de koers van het aandeel-Philips, en beschikte Van der Poel dus over koersgevoelige voorkennis? De STE vindt van wel. Directeur-secretaris Bert Canneman: 'Het vertrek van een topman is in de regel koersgevoelige informatie.'

Het OM bestrijdt dit. Persofficier Jeroen Steenbrink: 'Het vertrek van een topman is alleen in uitzonderlijke gevallen koersgevoelig, bij voorbeeld als er bezwarende omstandigheden zijn.'

Het OM benadrukt op basis van een advies van Harry Panjer, ex-voorzitter van de Vereniging van Beleggingsanalisten, dat het bekend worden van Piepers vertrek niet tot noemenswaardige koersbewegingen heeft geleid. Dat lijkt echter van secundair belang. Voor het vaststellen van strafbaar handelen met voorwetenschap doen daadwerkelijke koerseffecten niet terzake. Het gaat er om of de bewuste informatie tot koerseffecten zou kunnen leiden.

Zowel het OM als de STE krijgen bijval uit juridische hoek. Strafrechtdeskundige Vincent Mul (Erasmus Universiteit) meent dat het vertrek van een topman, anders dan goede of slechte kwartaalcijfers, niet per se koersgevoelige informatie hoeft te zijn. 'Topmannen komen en gaan, de onderneming gaat gewoon door', redeneert Mul. Advocaat Joost Italianer van Nauta Dutilh is het daarmee oneens. 'Het vertrek van een topbestuurder als Pieper lijkt me zeker koersgevoelig', stelde hij tegenover de Volkskrant.

Nu een nieuwe wetsbepaling zoveel onduidelijkheid over het verschijnsel voorwetenschap oproept, is het de vraag waarom het OM deze zaak - waarin niet zozeer over de feiten alswel over de interpretatie ervan verschil van inzicht bestaat - niet aangrijpt om de schaarse jurisprudentie uit te bouwen.

Daar voelt het OM echter niets voor, stelt persofficier Steenbrink. 'U denkt toch niet dat wij over de rug van een verdachte jurisprudentie gaan opbouwen, als we van tevoren weten dat het op vrijspraak zal uitdraaien? Je zult die verdachte maar zijn, dat gun ik niemand.' Daar komt nog bij dat een verdachte tegen een onterechte dagvaarding een bezwaarschrift kan indienen, voert Steenbrink aan.

Nu het OM de zaak-Van der Poel heeft geseponeerd, ligt een eventuele follow up in handen van de STE. De toezichthouder, waar Arthur Docters van Leeuwen sinds kort voorzitter is, heeft als belanghebbende het recht om het besluit van het OM aan te vechten bij het gerechtshof. Of de STE dat ook gaat doen is nog onduidelijk.

Woordvoerder Canneman: 'Wij gaan de kwestie eerst bespreken met het OM. Het lijkt me niet zo netjes om daar nu al op vooruit te lopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.