Voorlopig komt hoofdpijn toch echt uit het hoofd

Eerst zien en dan geloven, zeggen critici over het nieuws dat migraine komt door een hartdefect. Over drie jaar weten we meer....

Hoofdpijnklinieken hadden het deze week eventjes extra druk. Of onzemigraine-aanvallen ook niet met zo'n eenvoudige hartoperatie gepareerdkonden worden, vroegen patiënten zich af, tijdens afspraken, viatelefoontjes.

De berichtgeving, in de kranten en op de tv, was er ook naar. Migraineis mogelijk te genezen door een minuscuul gaatje tussen linker- enrechterboezem van het hart dicht te maken, meent de Utrechtsecardioloog-in-opleiding Marco Post. Zijn hypothese is dat migraine in hethart zit.

En omdat in Nederland een kleine twee miljoen mensen last hebben - inmeer of mindere mate - van migraine, haalde zijn opmerkelijke visie demedia. Post promoveerde woensdag aan de Universiteit Utrecht op eenproefschrift over zijn hypothese, waar neurologen overigens ernstig aantwijfelen.

De cardioloog baseert zich op een aantal bevindingen. Italiaanseonderzoekers ontdekten aan de hand van hartecho's dat 60 procent van demigrainepatiënten een gaatje heeft tussen linker- en rechterboezem van hethart. Dat ligt ver boven het gemiddelde. Slechts een kwart van deNederlanders heeft zo'n minuscuul gaatje dat is achtergebleven naonvolledige sluiting direct na de geboorte.

Uit onderzoek blijkt dat het sluiten van zo'n gaatje van een paarmillimeter vermoedelijk leidt tot minder migraine-klachten. Sluiting is eenrelatief simpele ingreep. Een kwartiertje, zegt Post.

Parapluutje

Een soort kunststof parapluutje wordt via een slangetje in de lies naarhet hart geduwd, door het gaatje heen. Bij het terugtrekken ontvouwt hetparapluutje zich. Het sluit dan het gaatje in het tussenschot af.

De afgelopen jaren zijn er honderden patiënten op die manier behandeld.In Zwitserland, in Italië en door cardioloog Post in hetuniversiteitsziekenhuis in Leuven en in het St. Antonius-ziekenhuis inNieuwegein.

Maar wel patiënten met een voorgeschiedenis, is de kritiek vanneurologen. Ze hebben allemaal een herseninfarct doorgemaakt. Operatiefsluiten van het gaatje in het hart moet het risico op een volgendherseninfarct reduceren.

Via zo'n tussenschotgaatje stroomt namelijk af en toe 'vals' bloed(inclusief bloedklontertjes) direct naar de hersenen, zonder de normalefilterende werking van de longen. Er zijn aanwijzingen dat zo'n gaatje dekans op een herseninfarct verhoogt.

Na de hart-ingreep (om andere redenen) vulden de herseninfarctpatiënteneen vragenlijst in over eventuele migraine-klachten. Achteraf is ze dusgevraagd of ze in het verleden last hebben gehad van migraine en of daarinsinds de ingreep iets is verbeterd.

Zo'n aanpak werkt vertroebelde antwoorden in de hand, menen neurologen.'Die migraine-onderzoeken, een stuk of vijf de afgelopen jaren, zijnslordig uitgevoerd', stelt migraine-expert Michel Ferrari van het LeidsUniversitair Medisch Centrum (LUMC).

Onheldere definitie

Zo hanteren cardiologen een onheldere definitie van migraine. Ferrarigelooft niet in Posts hypothese. 'Wat lijkt te zijn, levert nog geenoorzakelijk verband op.'

De hypothese van Post dat eventuele direct doorgeschotenbloedklontertjes in de hersenen terechtkomen, en daarhoofdpijnverschijnselen veroorzaken, kwalificeert Ferrari als onzin.'Migraine is een ontregeling van de hersenen.'

Ook neuroloog Jan Stam van het AMC in Amsterdam kan zich niets bij zo'nmechanisme voorstellen. 'Een migraine-aanval verloopt geheel anders dan eenmogelijke verstoring door micro-embolietjes.'

Er moeten betere onderzoeken worden uitgevoerd bij migraine-patiënten,met betere controlegroepen, vindt ook neuroloog Emiel Couturier van hetAmsterdamse Medisch Centrum Boerhaave. 'Elke patiënt die hier komt, vraagtnaar die gaatjes-operatie. Ik kan ze niet veel bieden. De op zichinteressante hypothese van het gaatje is nog veel te speculatief.'

Maar er moet wel naar worden gekeken, vindt de Amsterdamse neuroloog.In Engeland is zo'n grootschalig onderzoek inmiddels aan de gang. Daarbijzijn een kleine tweehonderd 'echte' migrainepatiënten betrokken.

Hun migraine-verschijnselen zijn vooraf in kaart gebracht. Vervolgenskrijgen ze, bepaald door de dobbelsteen, een echte gat-sluiting of eennep-operatie.

Cardioloog Post verwacht veel van dit onderzoek. De eerste resultatenervan worden voor het eind van dit jaar verwacht, zegt hij. Daarnaast zijnin de VS vergelijkbare onderzoeken begonnen, ook met enkele honderdenpatiënten.

De Leidse migraine-neuroloog Ferrari, die zelf niet in de hart-hypothesegelooft, coördineert een Europees onderzoek. Dat moet dit jaar beginnen.Vierhonderd patiënten van medische centra in Europa zullen eraan meedoen.

Over twee à drie jaar is duidelijk of de harthypothese al dan niet naarhet rijk der fabelen moet. Nog even afwachten dus, zegt Anita Mensing vande Nederlandse Vereniging van Hoofdpijnpatiënten. 'En laat diemigrainepatiënten intussen naar de huisarts voor een adequatere medicatievoor hun migraine, zogeheten triptanen.

Mensing: 'Bij de huisarts is veel zendingswerk te doen. De helft van demigrainepatiënten laat zich op voorspraak van de huisartsenvereniging NHGnog steeds paracetamol en ibuprofen voorschrijven. Ze slikken zo deverkeerde medicijnen. Dat is pas nieuws.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden